INHOUDSOPGAVE
1. Waarom verzekeren? .......................................................................................................................... 6
2. De oorsprong van verzekeringen .......................................................................................................... 6
2.1 Voor Christus ........................................................................................................................................6
2.2 Na Christus ..........................................................................................................................................7
2.3 Toekomst .............................................................................................................................................8
Besluit .......................................................................................................................................................8
3. Soorten verzekeringen ........................................................................................................................ 9
3.1 Algemeen .............................................................................................................................................9
3.2 Verschillende classificaties ...................................................................................................................9
I. Schade- <-> persoonsverzekering .........................................................................................................9
II. Verzekering tot vergoeding van schade <-> verzekering tot uitkering van een vast bedrag ....................... 10
III. Wettelijk verplichte verzekering <-> contractueel verplichte verzekering <-> vrij te onderschrijven
verzekering ........................................................................................................................................... 11
IV.Verzekering ter bescherming van het patrimonium <-> verzekering ter bescherming van de personen <->
verzekering ter bescherming van aansprakelijkheid ................................................................................ 12
4. De verzekeringsovereenkomst .......................................................................................................... 14
4.1 Definitie.............................................................................................................................................. 14
4.2 Bestanddelen ..................................................................................................................................... 14
de verzekeraar ...................................................................................................................................... 14
de verzekeringsnemer ........................................................................................................................... 14
de verzekerde ....................................................................................................................................... 14
De benadeelde, de begunstigde en/of rechthebbende ............................................................................ 15
risico .................................................................................................................................................... 16
verzekerbaar belang .............................................................................................................................. 16
premie ................................................................................................................................................. 16
verzekeringsprestatie ............................................................................................................................ 17
5. Oefeningen ....................................................................................................................................... 17
1. Risico of risk ..................................................................................................................................... 18
2. Management .................................................................................................................................... 18
2.1 Identificatie van het risico .................................................................................................................... 19
2.2 Beoordeling van het risico ................................................................................................................... 19
Statistiek .............................................................................................................................................. 19
Vereiste van voldoende spreiding van het risico ...................................................................................... 20
Vereiste van frequentie ......................................................................................................................... 20
2.3 Preventie ............................................................................................................................................ 20
2.4 Financiering van het risico ................................................................................................................... 20
3. Oefeningen ....................................................................................................................................... 22
1
,1. De verzekeraar ................................................................................................................................. 23
1.1 Soorten verzekeraars .......................................................................................................................... 23
1) Premieverzekering = werken mer vaste premie .................................................................................... 23
2) Onderlinge verzekering = werken met veranderlijke premie .................................................................. 23
1.2 Toepasselijke wetgeving ...................................................................................................................... 24
1.3 Indeling van het verzekeringsbedrijf ...................................................................................................... 25
1.4 Risico-compensatie ............................................................................................................................ 25
1.5 Beroepsfederatie ................................................................................................................................ 26
2. Verzekeringstussenpersonen – verzekeringsbemiddelaar (Verzekeringsdistributie) ............................ 26
2.1 SItuering ............................................................................................................................................. 26
A. Verzekeringstussenpersonen ............................................................................................................. 26
B. Andere distributiekanalen (steeds in ontwikkeling) .............................................................................. 27
2.2. Wetgevend kader – Historiek............................................................................................................... 28
2.3. Wet Verzekeringen, Deel 6 .................................................................................................................. 28
A. Begrip ‘verzekeringsdistributie’ .......................................................................................................... 28
B. Definities .......................................................................................................................................... 29
C. Toepassingsgebied ........................................................................................................................... 32
D. Toegang tot de verzekeringsactiviteit .................................................................................................. 32
E. Uitoefening verzekeringsactiviteit ....................................................................................................... 34
3. Verzekeringen mét beleggingscomponent .......................................................................................... 39
3. De Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA) en de Nationale Bank van België (NBB) ........ 40
3.1 Historiek............................................................................................................................................. 40
3.2 FSMA ................................................................................................................................................. 41
3.3 NBB ................................................................................................................................................... 41
4. De Commissie voor verzekeringen ..................................................................................................... 41
5. De Ombudsman van Verzekeringen ................................................................................................... 41
1. Inleiding – een beetje geschiedenis ................................................................................................... 42
Overzicht ................................................................................................................................................. 42
1. Wet van 11 juni 1874 ............................................................................................................................. 42
2. Wet van 25 juni 1992 op de landverzekeringsovereenkomst ..................................................................... 44
3. Specifieke wetgeving m.b.t. bepaalde verzekeringstakken ....................................................................... 44
Samenvattend: van 1874 tot heden ........................................................................................................... 45
2. Structuur van de Wet Verzekeringen, Deel 4 ....................................................................................... 45
2.1 Structuur van Deel 4 WV ...................................................................................................................... 45
2.2 Wettelijke classificaties ....................................................................................................................... 48
A. Schade- vs. persoonsverzekering ....................................................................................................... 48
B. Indemnitaire vs. forfaitaire verzekering ............................................................................................... 48
3. Titel 1 WV – Toepassingsgebied en definities ...................................................................................... 49
2
, 3.1 Toepassingsgebied ............................................................................................................................. 49
3.2 Dwingend recht .................................................................................................................................. 49
4. Titel 2 WV – De verzekeringsovereenkomst in het algemeen ................................................................ 50
4.1 De verzekeringsovereenkomst ............................................................................................................. 50
1) Een wederkerig contract .................................................................................................................... 50
2) Een consensueel contract ................................................................................................................. 50
3) Een toetredingscontract – meestal ..................................................................................................... 51
4) Een kans- of aleatoir contract ............................................................................................................ 51
4.2. Bepalingen betreffende alle verzekeringsovereenkomsten ................................................................... 51
A. Sluiten van de verzekeringsovereenkomst .......................................................................................... 51
B. Voorafgaande fase ............................................................................................................................ 52
C. De verzekeringspolis ......................................................................................................................... 60
4.3 Bewijs van de verzekeringsovereenkomst ............................................................................................. 63
A. Bewijs tussen partijen ....................................................................................................................... 63
B. Bewijs ten aanzien van derden ......................................................................................................... 64
4.4 Verplichtingen van de verzekeringsnemer en de verzekerde................................................................... 65
A. Meldingsplicht .................................................................................................................................. 65
B. Betaling van de premie ...................................................................................................................... 73
C. Meedelen van wijziging van het risico ................................................................................................. 78
D. Maatregelen nemen ter voorkoming en beperking van de schade ......................................................... 83
E. Melding van het schadegeval ............................................................................................................. 84
5. Verplichtingen van de verzekeraar ......................................................................................................... 85
A. Principe ............................................................................................................................................ 85
B. Uitzonderingen ................................................................................................................................. 86
B. Uitzondering 1 – Opzet....................................................................................................................... 86
B. Uitzondering 2 – Conventionele uitsluiting ‘grove schuld’ .................................................................... 89
B. Uitzondering 3 – Oorlogsrisico’s ......................................................................................................... 90
B. Uitzondering 4 – Verval van waarborg ................................................................................................. 90
6. Duur en einde van de verzekeringsovereenkomst .................................................................................... 93
A. Duur ................................................................................................................................................. 93
B. Einde ................................................................................................................................................ 94
7. De verjaring ........................................................................................................................................ 101
A. Algemeen ....................................................................................................................................... 101
B. Schorsing en stuiting van verjaring ................................................................................................... 106
8. Beding ten behoeve van derden ........................................................................................................... 107
9. Faillissement ...................................................................................................................................... 108
Faillissement van de verzekeringsnemer .............................................................................................. 108
Faillissement van de verzekeraar = VM ................................................................................................. 108
10. Scheidsrechterlijke uitspraken........................................................................................................... 108
5. Titel 3 WV – Schadeverzekeringen .....................................................................................................109
5.1 Algemeen ......................................................................................................................................... 109
5.2 Bepalingen eigen aan de verzekeringen tot vergoeding van schade ...................................................... 109
A. Het verzekerbaar belang .................................................................................................................. 110
B. Het indemnitair beginsel ................................................................................................................. 110
3
, C. Indeplaatsstelling = subrogatie ........................................................................................................ 111
D. Oververzekering .............................................................................................................................. 118
E. Onderverzekering ............................................................................................................................ 119
F. Samenloop of pluraliteit van verzekeringen ....................................................................................... 122
G. Overlijden van de verzekeringsnemer ............................................................................................... 125
5.3 Regels eigen aan de zaakverzekeringen .............................................................................................. 127
A. Waardebepaling.............................................................................................................................. 127
B. Gesteldheid van plaats .................................................................................................................... 128
C. Overdracht van de verzekerde zaak (goed wordt verkocht) ................................................................ 129
D. Betaling van de schadevergoeding & voorrecht van de verzekeraar .................................................... 130
5.4 Regels eigen aan de brandverzekeringen ............................................................................................ 133
A. De normale verzekeringsdekking ...................................................................................................... 133
B. Verbod op exclusiviteitsclausules .................................................................................................... 138
C. Rechten van bevoorrechte en hypothecaire schuldeisers .................................................................. 138
D. Betaling van de schadevergoeding ................................................................................................... 139
E. Eigen recht van eigenaar en derde .................................................................................................... 143
F. Verzekering tegen natuurrampen wat betreft eenvoudige risico’s ....................................................... 143
5.5 Regels eigen aan krediet- en borgtochtverzeringen .............................................................................. 146
5.6 Regels eigen aan aansprakelijkheidsverzekeringen ............................................................................. 147
A. Toepassingsgebied ......................................................................................................................... 147
B. Verplichtingen van de verzekeraar na het einde van de verzekeringsovereenkomst ............................. 151
C. Rechten en plichten van de verzekeraar, verzekerde en benadeelde ten gevolge van schade ............... 155
5.7 Regels eigen aan rechtsbijstandverzekeringen .................................................................................... 170
A. Toepassingsgebied ......................................................................................................................... 170
B. Vrije keuze van raadslieden ............................................................................................................. 174
C. Het objectiviteitsbeding .................................................................................................................. 175
1. Inleiding ..........................................................................................................................................179
2. Begrippen ........................................................................................................................................181
3. De waarborgen ................................................................................................................................183
1. De burgerlijke aansprakelijkheid .......................................................................................................... 183
2. Het omschreven motorrijtuig ............................................................................................................... 183
3. Motorrijtuig en motorwerktuig .............................................................................................................. 184
4. Territoriale uitgestrketheid ................................................................................................................... 185
5. Burgerlijke borgstelling ........................................................................................................................ 185
6. VAn wie wordt de aansprakelijkheid verzekerd? .................................................................................... 186
7. Voor welke bedragen is men verzekerd? ............................................................................................... 188
8. Vervoer van gekwetsten ...................................................................................................................... 188
9. Schade aan vervoerde personen .......................................................................................................... 189
10. Schade aan vervoerde voorwerpen .................................................................................................... 190
11. Eigen risico van de passagiers............................................................................................................ 190
12. Objectieve aansprakelijkheid ............................................................................................................. 191
4
1. Waarom verzekeren? .......................................................................................................................... 6
2. De oorsprong van verzekeringen .......................................................................................................... 6
2.1 Voor Christus ........................................................................................................................................6
2.2 Na Christus ..........................................................................................................................................7
2.3 Toekomst .............................................................................................................................................8
Besluit .......................................................................................................................................................8
3. Soorten verzekeringen ........................................................................................................................ 9
3.1 Algemeen .............................................................................................................................................9
3.2 Verschillende classificaties ...................................................................................................................9
I. Schade- <-> persoonsverzekering .........................................................................................................9
II. Verzekering tot vergoeding van schade <-> verzekering tot uitkering van een vast bedrag ....................... 10
III. Wettelijk verplichte verzekering <-> contractueel verplichte verzekering <-> vrij te onderschrijven
verzekering ........................................................................................................................................... 11
IV.Verzekering ter bescherming van het patrimonium <-> verzekering ter bescherming van de personen <->
verzekering ter bescherming van aansprakelijkheid ................................................................................ 12
4. De verzekeringsovereenkomst .......................................................................................................... 14
4.1 Definitie.............................................................................................................................................. 14
4.2 Bestanddelen ..................................................................................................................................... 14
de verzekeraar ...................................................................................................................................... 14
de verzekeringsnemer ........................................................................................................................... 14
de verzekerde ....................................................................................................................................... 14
De benadeelde, de begunstigde en/of rechthebbende ............................................................................ 15
risico .................................................................................................................................................... 16
verzekerbaar belang .............................................................................................................................. 16
premie ................................................................................................................................................. 16
verzekeringsprestatie ............................................................................................................................ 17
5. Oefeningen ....................................................................................................................................... 17
1. Risico of risk ..................................................................................................................................... 18
2. Management .................................................................................................................................... 18
2.1 Identificatie van het risico .................................................................................................................... 19
2.2 Beoordeling van het risico ................................................................................................................... 19
Statistiek .............................................................................................................................................. 19
Vereiste van voldoende spreiding van het risico ...................................................................................... 20
Vereiste van frequentie ......................................................................................................................... 20
2.3 Preventie ............................................................................................................................................ 20
2.4 Financiering van het risico ................................................................................................................... 20
3. Oefeningen ....................................................................................................................................... 22
1
,1. De verzekeraar ................................................................................................................................. 23
1.1 Soorten verzekeraars .......................................................................................................................... 23
1) Premieverzekering = werken mer vaste premie .................................................................................... 23
2) Onderlinge verzekering = werken met veranderlijke premie .................................................................. 23
1.2 Toepasselijke wetgeving ...................................................................................................................... 24
1.3 Indeling van het verzekeringsbedrijf ...................................................................................................... 25
1.4 Risico-compensatie ............................................................................................................................ 25
1.5 Beroepsfederatie ................................................................................................................................ 26
2. Verzekeringstussenpersonen – verzekeringsbemiddelaar (Verzekeringsdistributie) ............................ 26
2.1 SItuering ............................................................................................................................................. 26
A. Verzekeringstussenpersonen ............................................................................................................. 26
B. Andere distributiekanalen (steeds in ontwikkeling) .............................................................................. 27
2.2. Wetgevend kader – Historiek............................................................................................................... 28
2.3. Wet Verzekeringen, Deel 6 .................................................................................................................. 28
A. Begrip ‘verzekeringsdistributie’ .......................................................................................................... 28
B. Definities .......................................................................................................................................... 29
C. Toepassingsgebied ........................................................................................................................... 32
D. Toegang tot de verzekeringsactiviteit .................................................................................................. 32
E. Uitoefening verzekeringsactiviteit ....................................................................................................... 34
3. Verzekeringen mét beleggingscomponent .......................................................................................... 39
3. De Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA) en de Nationale Bank van België (NBB) ........ 40
3.1 Historiek............................................................................................................................................. 40
3.2 FSMA ................................................................................................................................................. 41
3.3 NBB ................................................................................................................................................... 41
4. De Commissie voor verzekeringen ..................................................................................................... 41
5. De Ombudsman van Verzekeringen ................................................................................................... 41
1. Inleiding – een beetje geschiedenis ................................................................................................... 42
Overzicht ................................................................................................................................................. 42
1. Wet van 11 juni 1874 ............................................................................................................................. 42
2. Wet van 25 juni 1992 op de landverzekeringsovereenkomst ..................................................................... 44
3. Specifieke wetgeving m.b.t. bepaalde verzekeringstakken ....................................................................... 44
Samenvattend: van 1874 tot heden ........................................................................................................... 45
2. Structuur van de Wet Verzekeringen, Deel 4 ....................................................................................... 45
2.1 Structuur van Deel 4 WV ...................................................................................................................... 45
2.2 Wettelijke classificaties ....................................................................................................................... 48
A. Schade- vs. persoonsverzekering ....................................................................................................... 48
B. Indemnitaire vs. forfaitaire verzekering ............................................................................................... 48
3. Titel 1 WV – Toepassingsgebied en definities ...................................................................................... 49
2
, 3.1 Toepassingsgebied ............................................................................................................................. 49
3.2 Dwingend recht .................................................................................................................................. 49
4. Titel 2 WV – De verzekeringsovereenkomst in het algemeen ................................................................ 50
4.1 De verzekeringsovereenkomst ............................................................................................................. 50
1) Een wederkerig contract .................................................................................................................... 50
2) Een consensueel contract ................................................................................................................. 50
3) Een toetredingscontract – meestal ..................................................................................................... 51
4) Een kans- of aleatoir contract ............................................................................................................ 51
4.2. Bepalingen betreffende alle verzekeringsovereenkomsten ................................................................... 51
A. Sluiten van de verzekeringsovereenkomst .......................................................................................... 51
B. Voorafgaande fase ............................................................................................................................ 52
C. De verzekeringspolis ......................................................................................................................... 60
4.3 Bewijs van de verzekeringsovereenkomst ............................................................................................. 63
A. Bewijs tussen partijen ....................................................................................................................... 63
B. Bewijs ten aanzien van derden ......................................................................................................... 64
4.4 Verplichtingen van de verzekeringsnemer en de verzekerde................................................................... 65
A. Meldingsplicht .................................................................................................................................. 65
B. Betaling van de premie ...................................................................................................................... 73
C. Meedelen van wijziging van het risico ................................................................................................. 78
D. Maatregelen nemen ter voorkoming en beperking van de schade ......................................................... 83
E. Melding van het schadegeval ............................................................................................................. 84
5. Verplichtingen van de verzekeraar ......................................................................................................... 85
A. Principe ............................................................................................................................................ 85
B. Uitzonderingen ................................................................................................................................. 86
B. Uitzondering 1 – Opzet....................................................................................................................... 86
B. Uitzondering 2 – Conventionele uitsluiting ‘grove schuld’ .................................................................... 89
B. Uitzondering 3 – Oorlogsrisico’s ......................................................................................................... 90
B. Uitzondering 4 – Verval van waarborg ................................................................................................. 90
6. Duur en einde van de verzekeringsovereenkomst .................................................................................... 93
A. Duur ................................................................................................................................................. 93
B. Einde ................................................................................................................................................ 94
7. De verjaring ........................................................................................................................................ 101
A. Algemeen ....................................................................................................................................... 101
B. Schorsing en stuiting van verjaring ................................................................................................... 106
8. Beding ten behoeve van derden ........................................................................................................... 107
9. Faillissement ...................................................................................................................................... 108
Faillissement van de verzekeringsnemer .............................................................................................. 108
Faillissement van de verzekeraar = VM ................................................................................................. 108
10. Scheidsrechterlijke uitspraken........................................................................................................... 108
5. Titel 3 WV – Schadeverzekeringen .....................................................................................................109
5.1 Algemeen ......................................................................................................................................... 109
5.2 Bepalingen eigen aan de verzekeringen tot vergoeding van schade ...................................................... 109
A. Het verzekerbaar belang .................................................................................................................. 110
B. Het indemnitair beginsel ................................................................................................................. 110
3
, C. Indeplaatsstelling = subrogatie ........................................................................................................ 111
D. Oververzekering .............................................................................................................................. 118
E. Onderverzekering ............................................................................................................................ 119
F. Samenloop of pluraliteit van verzekeringen ....................................................................................... 122
G. Overlijden van de verzekeringsnemer ............................................................................................... 125
5.3 Regels eigen aan de zaakverzekeringen .............................................................................................. 127
A. Waardebepaling.............................................................................................................................. 127
B. Gesteldheid van plaats .................................................................................................................... 128
C. Overdracht van de verzekerde zaak (goed wordt verkocht) ................................................................ 129
D. Betaling van de schadevergoeding & voorrecht van de verzekeraar .................................................... 130
5.4 Regels eigen aan de brandverzekeringen ............................................................................................ 133
A. De normale verzekeringsdekking ...................................................................................................... 133
B. Verbod op exclusiviteitsclausules .................................................................................................... 138
C. Rechten van bevoorrechte en hypothecaire schuldeisers .................................................................. 138
D. Betaling van de schadevergoeding ................................................................................................... 139
E. Eigen recht van eigenaar en derde .................................................................................................... 143
F. Verzekering tegen natuurrampen wat betreft eenvoudige risico’s ....................................................... 143
5.5 Regels eigen aan krediet- en borgtochtverzeringen .............................................................................. 146
5.6 Regels eigen aan aansprakelijkheidsverzekeringen ............................................................................. 147
A. Toepassingsgebied ......................................................................................................................... 147
B. Verplichtingen van de verzekeraar na het einde van de verzekeringsovereenkomst ............................. 151
C. Rechten en plichten van de verzekeraar, verzekerde en benadeelde ten gevolge van schade ............... 155
5.7 Regels eigen aan rechtsbijstandverzekeringen .................................................................................... 170
A. Toepassingsgebied ......................................................................................................................... 170
B. Vrije keuze van raadslieden ............................................................................................................. 174
C. Het objectiviteitsbeding .................................................................................................................. 175
1. Inleiding ..........................................................................................................................................179
2. Begrippen ........................................................................................................................................181
3. De waarborgen ................................................................................................................................183
1. De burgerlijke aansprakelijkheid .......................................................................................................... 183
2. Het omschreven motorrijtuig ............................................................................................................... 183
3. Motorrijtuig en motorwerktuig .............................................................................................................. 184
4. Territoriale uitgestrketheid ................................................................................................................... 185
5. Burgerlijke borgstelling ........................................................................................................................ 185
6. VAn wie wordt de aansprakelijkheid verzekerd? .................................................................................... 186
7. Voor welke bedragen is men verzekerd? ............................................................................................... 188
8. Vervoer van gekwetsten ...................................................................................................................... 188
9. Schade aan vervoerde personen .......................................................................................................... 189
10. Schade aan vervoerde voorwerpen .................................................................................................... 190
11. Eigen risico van de passagiers............................................................................................................ 190
12. Objectieve aansprakelijkheid ............................................................................................................. 191
4