RECHTSWETENSCHAP
HOORCOLLEGE 1: VISIES OP RECHT EN RECHTSBRONNEN
Wat is geldend recht?
Recht is een verzameling van regels en begrippen die op basis van de daarvoor geldende procedures zijn tot stand
komen. Bijvoorbeeld de Nederlandse Grondwet.
Wat is rechtvaardig recht?
Het positieve recht is in principe onvolledig gerealiseerde rechtvaardigheid. Recht moet zoveel mogelijk synoniem
zijn met gerechtigheid. Het positieve recht moet voldaan aan beginselen van rechtvaardigheid. Recht en moraal
zijn wel onlosmakelijk met elkaar verbonden: (heel erg) slecht recht is geen geldig recht.
Drie visies op het recht
- Rechtspositivsme
- Natuurrechtsdenken
- Interactionisme en contectualisme
Rechtspositivisme
- Voordeel: rechtszekerheid, helderheid en duidelijkheid
- Nadeel: recht is soms onrechtvaardig, en wat doe je dan?
Natuurrechtsdenken
Wat is rechtvaardig recht?
Het positieve recht is in principe onvolledig gerealiseerde rechtvaardigheid. Recht moet zoveel mogelijk synoniem
zijn met gerechtigheid. Het positieve recht moet voldaan aan beginselen van rechtvaardigheid. Recht en moraal
zijn wel onlosmakelijk met elkaar verbonden: (heel erg) slecht recht is geen geldig recht.
- Voordeel: kritische toetsing van het gepositiveerde recht
- Nadeel: nogal vaag (wat is rechtvaardig?) en wanneer is slecht recht niet meer geldig?
Interactionisme en contextualisme
Wat is rechtvaardig in de omstandigheden van het geval?
Recht is een activiteit en rechtsregels krijgen betekenis in het sociale verkeer. Recht is wat de rechtsgenoten in een
bepaalde situatie in het licht van de bestaande regels als recht ervaren.
Rechtsregels zijn geen absolute normen, maar richtlijnen voor gedrag die ingevuld moeten worden
Voordeel: flexibel en toegespitst op omstandigheden van het geval
Nadeel: een zekere vaagheid, wat zijn de juiste omstandigheden van het geval?
, Belangrijk verschil tussen natuurrecht en interactionisme
Natuurrecht:
- Recht moet objectieve – buiten het recht bestaande – normen belichamen
Interactionisme:
- Rechtsnormen krijgen betekenis vanuit de samenleving, en worden ingevuld op basis van opvattingen die
op een bepaalde plaats en op een bepaald moment als belangrijk worden ervaren > denken vanuit de
casus en maatschappelijke omstandigheden
WERKCOLLEGE 1: VISIES OP HET RECHT
file:///C:/Users/mschut004/Downloads/Het%20probleem%20van%20de%20rancuneuze%20aanbrenger.pdf
Positivisten (rechtspositivisme), natuurrechtsdenkers (natuurrecht) of interactionisten (interactionisme).
Eerste plaatsvervanger: positivisme
Derde plaatsvervanger: interactionisme
Vierde plaatsvervanger: interactionisme
Rechtsbeginsel:
- Een grondgedachte die een rechtsorde fundeert; en/of
- Een moreel principe dat juridisch als bindend wordt ervaren
Rechtsbeginselen
- Zijn geschreven of ongeschreven;
- Zijn algemener dan rechtsregels;
- Hebben een morele lading;
- Zijn richtinggevend (hebben geen alles-of-niets karakter zoals rechtsregels)
Functies rechtsbeginselen:
- Hulpmiddel bij interpretatie
- Aanvulling van geschreven recht
- Correctie op geschreven recht
Rechtspositivisme: voorkeur voor rechtsregels; eventueel geschreven rechtsbeginselen; ongeschreven
rechtsbeginselen onwenselijk (maar onvermijdelijk)
Natuurrecht: bestaat uit ongeschreven rechtsbeginselen
HOORCOLLEGE 1: VISIES OP RECHT EN RECHTSBRONNEN
Wat is geldend recht?
Recht is een verzameling van regels en begrippen die op basis van de daarvoor geldende procedures zijn tot stand
komen. Bijvoorbeeld de Nederlandse Grondwet.
Wat is rechtvaardig recht?
Het positieve recht is in principe onvolledig gerealiseerde rechtvaardigheid. Recht moet zoveel mogelijk synoniem
zijn met gerechtigheid. Het positieve recht moet voldaan aan beginselen van rechtvaardigheid. Recht en moraal
zijn wel onlosmakelijk met elkaar verbonden: (heel erg) slecht recht is geen geldig recht.
Drie visies op het recht
- Rechtspositivsme
- Natuurrechtsdenken
- Interactionisme en contectualisme
Rechtspositivisme
- Voordeel: rechtszekerheid, helderheid en duidelijkheid
- Nadeel: recht is soms onrechtvaardig, en wat doe je dan?
Natuurrechtsdenken
Wat is rechtvaardig recht?
Het positieve recht is in principe onvolledig gerealiseerde rechtvaardigheid. Recht moet zoveel mogelijk synoniem
zijn met gerechtigheid. Het positieve recht moet voldaan aan beginselen van rechtvaardigheid. Recht en moraal
zijn wel onlosmakelijk met elkaar verbonden: (heel erg) slecht recht is geen geldig recht.
- Voordeel: kritische toetsing van het gepositiveerde recht
- Nadeel: nogal vaag (wat is rechtvaardig?) en wanneer is slecht recht niet meer geldig?
Interactionisme en contextualisme
Wat is rechtvaardig in de omstandigheden van het geval?
Recht is een activiteit en rechtsregels krijgen betekenis in het sociale verkeer. Recht is wat de rechtsgenoten in een
bepaalde situatie in het licht van de bestaande regels als recht ervaren.
Rechtsregels zijn geen absolute normen, maar richtlijnen voor gedrag die ingevuld moeten worden
Voordeel: flexibel en toegespitst op omstandigheden van het geval
Nadeel: een zekere vaagheid, wat zijn de juiste omstandigheden van het geval?
, Belangrijk verschil tussen natuurrecht en interactionisme
Natuurrecht:
- Recht moet objectieve – buiten het recht bestaande – normen belichamen
Interactionisme:
- Rechtsnormen krijgen betekenis vanuit de samenleving, en worden ingevuld op basis van opvattingen die
op een bepaalde plaats en op een bepaald moment als belangrijk worden ervaren > denken vanuit de
casus en maatschappelijke omstandigheden
WERKCOLLEGE 1: VISIES OP HET RECHT
file:///C:/Users/mschut004/Downloads/Het%20probleem%20van%20de%20rancuneuze%20aanbrenger.pdf
Positivisten (rechtspositivisme), natuurrechtsdenkers (natuurrecht) of interactionisten (interactionisme).
Eerste plaatsvervanger: positivisme
Derde plaatsvervanger: interactionisme
Vierde plaatsvervanger: interactionisme
Rechtsbeginsel:
- Een grondgedachte die een rechtsorde fundeert; en/of
- Een moreel principe dat juridisch als bindend wordt ervaren
Rechtsbeginselen
- Zijn geschreven of ongeschreven;
- Zijn algemener dan rechtsregels;
- Hebben een morele lading;
- Zijn richtinggevend (hebben geen alles-of-niets karakter zoals rechtsregels)
Functies rechtsbeginselen:
- Hulpmiddel bij interpretatie
- Aanvulling van geschreven recht
- Correctie op geschreven recht
Rechtspositivisme: voorkeur voor rechtsregels; eventueel geschreven rechtsbeginselen; ongeschreven
rechtsbeginselen onwenselijk (maar onvermijdelijk)
Natuurrecht: bestaat uit ongeschreven rechtsbeginselen
