Samenvatting rechtsmethodiek (Geslaagd eerste zit)

Rechtsmethodiek

1. Inleiding

1.1 Opzet
Rechtsmethodiek

 Correcte juridische bronnenmateriaal verzamelen
o  Beheersing juridische heuristiek en rechtsmethodiek

Heuristiek

 Leer van het vinden
 Wetenschap die langs methodische weg tot ontdekkingen/uitvindingen leert
komen
 Juridische heuristiek: opzoeking juridisch bronnenmateriaal als doel op zich (hoe
recht iets regelt)
o Opzoeken tekst waarvan men hoopt/denkt dat die antwoord zal geven op
vraag over recht
o Zoektocht naar een tekst is complex in praktijk

Opzoeking rechtsbronnen

 Belangrijk: correcte afbakening van relevante rechtsvraag/vragen
o Situatie vertalen naar rechtsvraag en hiervoor worden zaken juridisch
gekwalificeerd

Juridische kwalificaties

 Problemen kunnen meerdere juridische kwalificaties krijgen

1.2 Impact van artificiële intelligentie
Nadelen AI

 Mist spitsvondigheid en creativiteit
 Lost vragen op op basis van oude of verkeerde bronnen, of bronnen worden fout
geciteerd of uit context gehaald
 Praten vraagsteller naar de mond + hallucinaties
o Hallucinaties: LLM die bronnen uitvindt
 Winstgevend economisch model
o Onzeker of het gratis blijft en of de gratis versie ook van goede kwaliteit is
 Geeft geen inzicht in het redeneren over de structuur van recht(svragen)

Voordelen AI

 Aanzet onderzoek, ideeën/bronnen boven water die men anders niet had
gevonden
 Teksten herstructureren, verbeteren, verfijnen
 Opzoekingen in internationaal en Europees recht produceren helderdere +
volledigere antwoorden dan niche gebieden van nationaal recht
 Goed prompten + traditionele juridische opzoekingstechniek: wederzijds
versterken
 Controle

1.3 Een juridische vraag of rechtsvraag beantwoorden

,1.3.1 De rechtsvraag
Rechtsvraag

 A.d.h.v. bronnenmateriaal oplossen
 Voor onderzoek beeld vormen van aard juridisch probleem/vraag (goed afbakenen
+ situeren)
 Uit een feitenconstellatie/probleemsituatie relevante juridische vragen afleiden

Bronnenmateriaal

 Wetgever: gebruik woorden die op ruim aantal gevallen kunnen worden toegepast
o BV. “misbruik”, “ongegronde weigering”
o Kijken in rechtspraak om juiste draagwijdte van termen te weten
 Bij opzoeking zullen er bijkomende procedurele vragen ontstaan

1.3.2 Afbakening en situering
A. Identificatie van de relevante feiten

Relevant bronnenmateriaal zoeken

 Feiten vanuit verschillende invalshoeken bekijken

B. Juridische kwalificatie van feiten

 Eerst feitelijke vraagstelling vertalen naar juridische vraagstelling en hieraan
juridische kwalificatie verlenen
 Dan juridische vraag situeren in rechtssysteem
o Rechtstakken achterhalen (zo weten welke handboeken je moet
raadplegen)
o Relevante rechtsfeiten en juridische vragen vatten in trefwoorden
 Bij het onderzoeken van bronnen kijken welke wetten van toepassing zijn
o Internationaal? Nationaal? (Sommige rechtsregels vinden cumulatief
toepassing)
o Houdt rekening met hiërarchie (soms zijn regels confligerend)
 3 voorrangsregels:
 1) Superioriteitsregel (lex superior derogat legi inferiori)
o Hogere norm voorrang op lagere norm
 2) Posterioriteitsregel (lex posterior derogat legi priori)
o Meer recente wet krijgt voorrang op oudere norm
 3) Specialiteitsregel (lex specialis derogat legi generali)
o Bijzondere regel voorrang op algemene regel

1.3.3 Verzameling en raadpleging van rechtsbronnen
A. Verzamel en raadpleeg de oorspronkelijke tekst van rechtsbronnen

Bronnen zelf raadplegen

 Niet weergave van tekst via andere auteur/samenvatting/…
 Vooral bij primaire rechtsbronnen: WG en RSP
o Voor raadplegen: men moet zich vergewissen van exacte draagwijdte bron
 Ook bij secundaire rechtsbron: rechtsleer

B. Verzamel en raadpleeg bronnen die pertinent zijn

,Pertinente bronnen

 Belangrijk hiervoor is een goede situering van de rechtsvraag

C. Wees volledig en actueel

Volledige opzoeking

 Streven naar zo compleet mogelijke verzameling van juridisch materiaal en de drie
rechtsbronnen worden geraadpleegd
 Waken over actualiteit van bronnenmateriaal

D. Beantwoording van de rechtsvraag

1. Analyse en interpretatie van de rechtsregel

 Wat zegt de regel? Zijn er voorwaarden? Wat is de draagwijdte?
 Lezing van een regel volstaat niet  interpretatie nodig
o Juridisch denken ≠ louter binaire oefening
o Veel open en vage karakters

2. Toepassing op feiten en beantwoorden van rechtsvraag

Toepassing

 Soms bijkomende feitenverzameling en -aftoetsing nodig
 Juridische gevolgen worden bepaald
 Gebruik van verwijzingen naar de bronnen (in voetnoot)
 In papers als student
o Meerderheids- en minderheidsstrekkingen weergeven en verantwoorde
keuze maken
 Als advocaat/bedrijfsjurist
o Aandacht voor haalbare interpretatie in het belang van cliënt
 Als rechter
o Best mogelijke toepassing van het recht

1.4 Juridische publicaties en verwijzingen

1.4.1 Juridische publicaties en databanken
A. België

Wetgeving, rechtspraak en rechtsleer worden gepubliceerd

 Traditioneel: gedrukte publicaties
 Referentiewerken/repertoria van verwijzingen
o Verwijzing naar vindplaats van werken
 Digitaal: los van elkaar dus veelheid aan digitale bronnen

Digitale bronnen

 Belgielex: wetgeving
 Juportal: rechtspraak
 Cerebo (centraal register) met alle rechterlijke uitspraken (nog niet operationeel)
 Juridische uitgevers (commerciële databanken)
o Jura
o Strada lex
o LexNow

, o Alle drie bevatten referenties naar juridische bronnen
 Gespecialiseerde databanken
o Edulex
o Fisconet
o Taxwin
o Monkey
o SocialWin
 Open access publicatie van rechtsleer
o Green open access (auteursversie voor druk)
o Hybrid open access (abonnementstijdschrift waardoor auteurs specifieke
artikelen tegen bijkomende betaling in open acces publiceren)
o Gold open access (bijdrage onmiddellijk vrij toegankelijk voor iedereen via
tijdschrift/databank)
o Diamond open access/platinum open access (zonder kosten)
 Zoekmogelijkheden
o Woord(en)
o Trefwoorden
o Classificatie (bv. boomstructuur, UTU-classificatiestructuur)
o Combinatie
 DOI-nummer
o Om documenten terug te vinden (als ze verplaatst zijn)
 Kijk na of sites officieel zijn

B. Buitenlandse rechtsstelsels

1. Nederland

Vb. : Officielebekendmakingen.nl, Staatscourant, Rechtspraak.nl,…

2. Luxemburg

Vb.: Journal Officiel, Leris, Cour constitutionelle,…

3. Frankrijk

Vb. : Legifrance,…

4. Duitsland

Vb. Bundesgesetzblatt, Gesetze im Internet,…

5. Verenigd Koninkrijk

Vb. Legislation.gov.uk., British and Irish Legal Information Institute, Westlaw, Lexis,…

6. Internationaal/ Verenigde Staten

Vb. Westlaw International en Heinonline, evidenxe based acquisitions (online
boekpakketten)

1.4.2 Juridische verwijzingen

1.4.2.1 Bronvermelding en verwijzing
Bronvermelding

 Nodig bij juridisch-wetenschappelijk gefundeerde teksten
 D.m.v. voetnoten