Samenvatting psychologie van de individuele verschillen deel 1

1

, DEEL 1:

INLEIDING

- Er bestaan grote verschillen tussen mensen
- Iedereen is anders
o Qua fysiek, voorkomen
o Maar ook psychologisch
➔ Spreken over de gemiddelde persoon is spreken over iemand die niet bestaat
➔ Als we echt menselijk gedrag, gedachten en gevoelens willen begrijpen, hebben we nood aan
een psychologie van individuele verschillen

- Psychologie van individuele verschillen? => onderzoek emoties
o Emoties = belangrijk onderdeel van onze persoonlijkheid, van ons leven
o Gevoelens als: blijheid, kwaadheid, verdriet kleuren ons leven, bepalen onze voor-en afkeuren,
ons gedrag, spelen belangrijke rol in ons welzijn, etc.
o Emoties = reacties op gebeurtenissen die voor ons van belang zijn Mensen verschillen sterk in
de emoties die ze ervaren
- Conclusie:
o Er zijn relatief stabiele verschillen TUSSEN mensen in hoe ze zich doorgaans voelen
▪ = inter- individuele verschillen
▪ Voorbeeld: Sommigen steeds uitgelaten en excited, anderen meer bedrukt en somber

o Mensen vertonen emotionele schommelingen over de tijd
▪ = “intra-individuele verschillen
▪ Voorbeeld: Een moment uitgelaten, ander moment triest, ander moment kwaad

SAMENGEVAT

Er zijn grote verschillen

TUSSEN mensen in de emoties die ze ervaren BINNEN mensen van
het ene moment op het andere

Dergelijke verschillen bestaan niet enkel op vlak van emoties, maar ook op vlak van

- Meer algemeen: persoonlijkheid, gedrag
- Intelligentie




Deze verschillen zijn studieobject van de psychologie van individuele verschillen:

Wat gaan we doen met deze verschillen?

- Beschrijven (waarover gaat het?)
- Verklaren (waar komen de verschillen vandaan?)
- (in tegenstelling tot de sociale psych, functieleer)




2

, DEEL 1: PSYCHOLOGIE VAN INDIVIDUELE VERSCHILLEN:
WAT EN HOE?
1. DOELSTELLING EN GESCHIEDENIS

1.1. DOELSTELLING

- Verschillende takken uit psychologie: begaan met ontdekken van “algemene wetmatigheden”
- Functieleer: hoe werkt ons geheugen, perceptie, emoties en affect?
bv. oorzaak van onze emoties?
- Sociale psychologie: hoe is ons gedrag functie van sociale factoren?
bv. sociale oorzaken en gevolgen van emoties?
- Biologische psychologie: hoe kunnen onze gedachten, gevoelens, en gedragingen
verklaard worden door onze biologie?
bv. neurale processen onderliggend aan emoties

- Zoektocht naar algemene wetmatigheden is zeer belangrijk en waardevol, MAAR niet gehele plaatje WANT er zijn
grote verschillen tussen en binnen mensen inzake ons gedrag, prestaties, cognities, gevoelens, etc.
o bv. onze emoties (= onderwerp van psychologie van individuele verschillen)

- PID = psychologie van verschillen tussen mensen
o Algemene psychologie (functieleer, sociale psychologie)
o Doel
1. Beschrijven:
- Van verschillen: op welke vlakken verschillen mensen van elkaar/zichzelf? Welke zijn de belangrijkste
verschillen? bv. agressie, intelligentie, persoonlijkheid
- Van verbanden tussen verschillen: met wat hangen zulke verschillen samen?
2. Verklaren van verschillen: wat ligt er aan de basis van deze verschillen?
- Bv. genetisch? opvoeding? biologisch? cultuur? leergeschiedenis?: verschillende niveau’s PID is
geïsoleerd vak, heeft implicaties voor alle toepassingsgebieden van de psychologie

- PID is geen tak van psychologie die in isolatie bestaat, maar heeft implicaties voor alle toepassingsgebieden van de
psychologie en daarbuiten
1. Organisaties, bedrijven
- Selectie/recrutering/promotie
Bv. Wie is beter voor een bepaalde job? (draait dus allemaal om individuele verschillen)
- Wat maakt sommige mensen betere leiders?
- Wat maakt sommige mensen gevoeliger voor burn-out? etc.

2. School- en klinische psychologie
- Wat verklaart verschillen tussen leerlingen in schools presteren
- (hoe) kunnen we minder presterende studenten helpen?
- Wat onderscheidt goed van minder goed functionerende individuen?
- Wat maakt mensen kwetsbaar of veerkrachtig? Cfr. illustratie COVID




3

, 3. Theorie en Onderzoek




1.1.1. WAT?

a) Beschrijven van verschillen

b) Beschrijven van verbanden tussen verschillen


1.1.1.1. BESCHRIJVEN VAN VERSCHILLEN
- Impliceert vergelijking:
• (Vooral) tussen mensen
Bv. tussen individuen, tussen mannen en vrouwen, tussen groepen, etc.
o Tussen individuen = interindividuele verschillen
o Tussen groepen = intergroepsverschillen (bv. geslacht, culturen,
leeftijdsgroepen)
▪ Verschil tussen jongens en meisjes in agressie, cognitieve vaardigheden,
emotionaliteit
▪ Cultuurverschillen in intelligentie of persoonlijkheid

• (In mindere mate) binnen mensen
Bv. Over de tijd, in verschillende situatie
o Binnen één persoon = intra-individuele verschillen
o Bv. Hoe agressief is iemand in een bepaalde situatie?

- Algemene psychologie: algemene wetten: willen kijken naar de verschillen in de condities niet de verschillen tussen
de mensen → meerdere soorten verschillen mogelijk
- PID vs algemene psychologie
o Algemene psychologie: verschillen tussen gemiddelden → welke conditie is het meest effectief?
o PID: verschillen tussen proefpersoon → Wat is het effect van verschillende condities?
- Interindividuele verschillen in intra-individuele verschillen = interindividuele verschillen in profielen




Interindividuele verschillen in Interindividuele verschillen in profielen
intra-individuele verschillen vb. studie van gedragshandtekening




4