Samenvatting Communiceren op organisatie- en beleidsniveau | Kinderrechten | HoWest | 2025/26

COMMUNICEREN OP
ORGANISATIE- EN
BELEIDSNIVEAU
1. STEM VAN KINDEREN EN JONGEREN

1.1. INTRO

o Kinderrechtenmonitor 2.0
 Monitoren = toezicht houden
 VL overheid houdt via kinderrechtenmonitor toezicht op
kinderrechten
 Dus ook op het kinderrecht om gehoord te worden
o Vorm geven van stem van kinderen en jongeren  4 manieren
 Naar ‘ze’ luisteren
 Bv. jeugdraad
 Spreken voor ‘ze’
 Bv. vrijwilligersorganisatie van, door en voor ouders met kinderen
met specifieke noden
 Spreken over ‘ze’  meest voorkomen
 Bv. vergadering zonder kind erbij
 ‘ze’ laten spreken
 Bv. jongsocialisten, leerlingenraad
o Belangrijkste aandachtspunten als je stem wil horen
 Begrijpbaar zijn
 Tijd en ruimte voorzien  schept duidelijkheid
 Transparant zijn
 In veilige omgeving
o Conclusie
 Als jeugdprofessional kan je hun belangen behartigen, signalen opvangen,
kinderen en jongeren informeren en ondersteunen om hun stem kracht te
geven
 Communiceren = luisteren en in dialoog gaan
 Samen in gesprek gaan (actief luisteren, inleven en delen van
ervaringen zonder de ander willen overtuigen)
 Belang van luisteren  geen éénrichtingsverkeer

1.2. VERTREKKEN VANUIT DE KINDERRECHTEN

o 1989: internationaal verdrag v/d rechten van kind
 Artikel 3: belang v/h kind
 Artikel 12: mening v/h kind
 Artikel 13: vrijheid van meningsuiting
o Kinderrechten zijn onlosmakelijk verbonden met mensenrechten
o 14 rechten
o Kinderen moeten hun mening kunnen uiten, volwassenen rekening mee willen
houden




1

,o Verschillende werkvormen voor verschillende contexten ontwikkeld die kinderen
en jongeren meer invloed willen geven
o VN/verenigde naties = alle 193 lidstaten moeten zich eraan houden
o Iedereen heeft het recht een kwestie in het maatschappelijk debat te gooien
(kwestie= iets wat onrechtvaardig aanvoelt en wat je aankaart)
o Kinderrechtenverdrag gaf een impuls om meer kinderen en jongeren meer bij het
beleid te betrekken = beleidsparticipatie
o kinderrechten
 Als toets voor de sociale grondrechten van kinderen
 Een referentiekader in omgang met kinderen en jongeren
 Geven erkenning voor autonomie van kinderen en jongeren
o Rechten worden pedagogische norm: kinderen de mogelijkheid geven om voor
hun rechten op te komen
o Realisatie van kinderrechten is een primaire opdracht van overheid
 kinderrechten geclusterd in 3P’s
 Provisierechten
 Rechten die kinderen voorzieningen garanderen
 bv. onderwijs, gezondheidszorg, voeding, vrije tijd
 Protectierechten
 kinderen beschermen
 bv. tegen mishandeling en verwaarlozing, uitbuiting, privacy
 Participatierechten
 Deelname aan het maatschappelijke leven waarborgen
 bv. vrije mening, toegang tot info, gehoord worden
 Basisvoorzieningen voor kinderen en jongeren moeten hierin voorzien

1.3. KDN EN JONGEREN ALS SOCIALE ACTOR

o kinderen als actor = betekenisverlening van kinderen erkennen waarbij de nadruk
wordt gelegd op ‘eigenheid’ van kind/jongere, vanuit hun leefwereld
o Internationaal verdrag = verbintenis voor overheden om beleid te voeren dat
bijdraagt tot grotere gelijkheid in mogelijkheden van kinderen
 kinderen en jongeren worden zichtbaar als specifiek belanghebbende
groep in de samenleving  in kindvriendelijke samenleving
o Rekening houden met beleving is ook rekening houden met zeer verschillende
situaties waarin jongeren opgroeien en streven naar maatschappelijke
verandering
o Niet kind vs volwassene !
o Verschillende leefwerelden van kinderen en jongeren
o kinderen en jongeren als sociale actor = als participant
 Mede-zeggenschap= gehoord worden, mening geven en inspraak krijgen
 Mede-eigenaarschap = mee vorm geven (zelf achter idee staan)
o Alle kinderen en jongeren een stem geven
 Hen leren dat hun stem telt en tools aanreiken  actieve burgers
o Jeugdprofessionals staan rechtstreeks in contact gaan in dialoog met hen en
spelen creatief in op hun leefwereld
 Ze kunnen kritisch burgerschap aanwakkeren of onrecht aankaarten
samen met kinderen en jongeren
o Leefwereldoriëntatie
 Sociale rechtvaardigheid als uitgangspunt
 Omgaan met diversiteit en onvoorspelbaarheid
 Jongere en zijn context




2

,  Als jeugdprofessional erkenning geven, ontmoeting, dialoog
 Kwesties waarnemen, signalen opvangen en onrecht aankaarten
 Verschillende manieren betekenis geven aan wereld om hen heen
 Maatschappelijke ontwikkelingen hebben grote invloed
o De kwestie
 Signalen opvangen als jeugdprofessional
 Basishouding van jeugdprofessional  zicht op leefwereld en beleving
 Signalen zijn feiten die leiden tot vaststelling van probleemstelling

2. POLITIEKE OPDRACHT VAN DE JP

2.1. JP IS EEN NORMATIEF BEROEP

o Normatief beroep = brein gebruiken +
kan grote impact hebben
o Praktijk streven naar:
 Sociale rechtvaardigheid
 Gelijkheid
 Solidariteit
 Mensenrechten & kinderrechten
o Normatieve waarden zijn per definitie
politiek
 Hoe geven we samenleving
vorm?
 Hoe kunnen we elk kind en
jongeren een volwaardige plek geven?
 Kan ook op eigen organisatie (bv. directie)

2.2. POLITIEK HANDELEN ALS JP

o Praktijk streven naar die normatieve waarden ontstaat ruimte om van individuele
problemen, wensen en verwachtingen van kinderen en jongeren ook bredere
publieke kwesties te maken
o JP hebben een politieke opdracht maar deze wordt niet altijd erkend of geraakt
niet altijd ingevuld
 Door sterke individuele benadering van problemen
 Jeugdprofessional louter als technische prof zien = uitvoerders van beleid
o JP moeten die opdrachten blijven toe-eigenen voor realiseren van kinderrechten !
o Politiek is vorm van handelen
 Politiek handelen = maatschappelijke kwesties openbaar maken aan
beleidsmakers
 Verschillende manieren, via diverse kanalen, strategieën en betrokkenheid
van meerdere actoren
 Lobbywerk
 = stelselmatig en direct beïnvloeden van beleidsmakers
(politici en ambtenaren)
 Besluitvorming, wetten, regels in eigen voordeel sturen
 Expert-inbreng op uitnodiging
 = beïnvloedt het beleid vanuit praktijkkennis en meest
actuele inzichten
 Bv. studiedag
 Knelpunten signaleren
 = problemen zichtbaar en kenbaar maken




3

,  Bv. druggebruik op domein
 Advocacy = belangenbehartiging
 Opkomen voor rechten en belangen van groepen
 Sterker is self-advocacy = jongeren versterken in het
opkomen voor hun eigen rechten bv. protestactie opzetten
met jongeren
 Binnen je discretionaire ruimte als jeugdprofessional
 = Jeugdprofessional kijkt naar de wetten/regels en nog meer
 wat doen als JP om de moeilijkheid weg te nemen voor het
beste uitkomst te hebben voor de jongeren
 Leidt tot gedragen beleid of bredere verandering in samenleving

2.3. POLITISEREN: KWESTIES PUBLIEK MAKEN

o Politiseren = praktijken die bijdragen aan het publieke meningsverschil over hoe
we de samenleving inrichten en uiten van grieven die de maatschappij beroeren
vanuit verantwoording of onrechtvaardigheid
o Publiek tonen of laten horen wat je denkt, op verschillende manieren en op
verschillende momenten ten aanzien van verschillende (beslissers’ (politici,
ambtenaren, schooldirectie)
o Politiserende acties/processen kunnen impact hebben op wetten/regels, op beleid
maar het is geen voorwaarde
 Impact op meerdere terreinen: beeldvorming, bewustwording, draagvlak,
emanciperende rol, streven naar verandering
o Alle initiatieven die mensen nemen om bepaalde kwesties ‘publiek’ te maken
o Politiserende acties brengen een vorm van onrecht waar mensen tegenaan botsen
onder de aandacht
 Kwestie gooien in publieke debat  verstoren de bestaande orde (=
aanwezige posities in de samenleving, heersende beeldvorming over
groepen / houdt onvermijdelijk vormen van ongelijkheid, uitsluiting en
onrecht in ook al is het de intentie om eerlijk en rechtvaardig te zijn)
 Niet bewust of strategisch doordacht
o Iedereen kan aan politiek doen
 Jeugdprofessional als jeugdwerker, begeleider, ondersteuner
 kinderen en jongeren zelf
o Onderscheid met beleidsgericht werken
 Als jeugdprofessional kan je beleidsgericht werken door dossier te lobbyen
/ toekennen van rechten zowel gericht naar Federale, VL, lokale overheid
of naar beleidsmakers in organisatie
OF
 Opdracht van beleidsmakers input geven vanuit je praktijk zowel ad hoc of
gestructureerd in adviesraden, beoordelingscommissies, bevragingen 
onder de radar (geen of weinig publiek)
 Persoon, organisatie, groep of prof die politiseert zoekt net het publieke
debat op

2.4. DEMOCRATISCHE DYNAMIEK IN EEN RECHTVAARDIGE SAMENLEVING

o Democratie als uitgangspunt: iedereen, als gelijke zonder belemmering kan iets
zeggen over ons samenleven
o kinderen en jongeren als = medeburger 1/5 van onze burgers bestaat uit
kinderen en jongeren




4

,o Democratische overheid moet politisering mogelijk maken want een democratie
heeft nood aan mensen die dingen in vraag stellen
 Bottom-up-strategieën en praktijken = samen met en vanuit de leefwereld
van kinderen en jongeren worden bepaalde kwesties geselecteerd,
gedocumenteerd en gecollectiviseerd
o Democratie als principe
 In een democratie heeft iedereen evenveel recht om mee te spreken hoe
we onze samenleving vormgeven
 Conflict is essentieel  tegenstellingen en tegenstanders aanwezig
 Systeem = met verkiezingen, vertegenwoordigers en scheiding van
machten
 Andere visies en belangen zijn essentieel in de vormgeving van een
samenleving = democratie
o Noden en belangen collectiveren: individuele verhalen omzetten in signalen
gebaseerd op feiten vertrekkend vanuit de leefwereld van kinderen en jongeren
 Manier waarop kwesties besproken worden bij
 Beleidsmakers
 Middenveld
 Media
 Toont kracht van vitale samenleving

2.5. ROL VAN MIDDENVELD OF THE CIVIL SOCIETY

o 3 belangrijke functies
 Vlak van beleidsvorming
 Beleidsuitvoering
 Versterken van democratie
o = Maatschappelijke driehoek toont de
publieke sfeer aan waar we in interactie gaan
over sociale problemen
o Privaatinitiatief = niet bestuurd door overheid
maar wel (gedeeltelijk) gesubsidieerd door
overheid + onafhankelijk maar kunnen nauw
samenwerken met overheidsinstanties
o Non-profit = participatie in samenleving is het
doel en focus op de winst
o Organisaties die formeel karakter kennen met
bepaalde organisatiestructuur
 Elk organisatie heeft bepaald verhouding tot burgers
 Overheid en markt hebben strategische doelen
 Gemeenschappen: persoonlijke doelen
o Brede definitie met brede diversiteit
 Feitelijke verenigingen, burgerinitiatieven, vzw’s
o Middenveld is gedifferentieerd en dynamisch  voortdurende verandering in
soorten, vormgeving en thema’s van deze organisaties:
 Dienstverlening
 Belangenbehartiging
 Participatie
o Coalities nodig  samenwerkingen tussen organisaties om een
gemeenschappelijk doel te bereiken
o Eigenschappen van middenveld
 Vrijwillige associaties van burgers in organisaties, netwerken en verbanden




5

,  Ze dragen bij tot het publieke debat, meningsvorming
 Een aparte sfeer niet gebaseerd op affectieve banden, niet gestuurd door
de overheid en niet afhankelijk van de markt
 Een sociale, dienstverlenende en politieke opdracht


2.5.1. VOORBEELDEN
o Sociaaleconomisch: werkgeversorganisaties vakbonden bv. ACV
o Sociaal cultureel
 Vormingsinstelling: JO-IN (jongerenbegeleiding informant) koepelwerking
voor jeugdhulp die inzet op kennisuitwisseling (netwerkorganisatie o.b.v.
lidmaatschap)
 Doelgroepenorganisaties:
 jeugdverenigingen bv. KSA
 verenigingen waar armen aan het woord nemen bv. A’Kzie Kortrijk
 jeugdwelzijnswerk bv. Habbekrats
 organisatie voor kinderen met beperking
 thema-organisaties: kinderkankerfonds
o Gezondheid en welzijn
 organisaties in jeugdhulp
 ziekenfondsen
o Onderwijs: aanbieders en organisaties van stakeholders
o Belangenvertegenwoordiging: Vlaamse jeugdraad


2.5.2. KRACHT VAN MIDDENVELD
o Gekenmerkt door zorg en vertrouwen
o Ze organiseren zich rond een maatschappelijk doel gelinkt aan 1 of meerdere
maatschappelijke vraagstukken
o Grotendeels werken deze organisaties binnen een kader dat de overheid vorm
heeft
 decreet integrale jeugdhulp
 Jeugddecreet
o Organisatie zijn afhankelijk van overheidssubsidies maar hebben een grote
expertise en capaciteit die de overheid niet heeft + overheid in een vitale
democratie zet dus in op dialoog en samenwerking
o Mobiliseren, engageren, ondersteunen, verenigen, emanciperen, co-creëren met
en voor burgers
 Bv. opzetten van burgerbewegingen

2.6. BELEIDSMAKERS

o Directie, teamcoördinatoren, beleidsmedewerkers, kwaliteitscoördinatoren binnen
een organisatie
o Overheidsinstanties zoals VAPH, Opgroeien, GV (= gemandateerde voorziening)
o Bunnen lokaal bestuur
 Burgemeester
 Schepenen
 Gemeenteraadsleden
 Gemeentelijke diensten
o VL overheid
 Ministers




6

,  VL parlement


2.6.1. BE FEDERALE NIVEAU
o Regering De Wever 2025-2029
o Bevoegdheden
 Justitie
 Volksgezondheid
 Sociale zekerheid
 Arbeidsreglementen
 Opvang voor asielzoekers  Fedasil
 + federaal parlement = senaat en de kamer


2.6.2. VL NIVEAU
o VL overheid bevoegd voor 8 beleidsdomeinen
 Kanselarij, bestuur, buitenlandse zaken en justitie
 Financiën en begroting
 Werk, economie, wetenschap, innovatie, landbouw en sociale economie
 Onderwijs en vorming
 Welzijn, volksgezondheid en gezin
 Cultuur, jeugd, sport en media
 Mobiliteit en openbare werken
 Omgeving
o Na elke staatshervorming zijn bevoegdheden door VL overheid uitgebreid  VL
parlement veel beslissingen nemen die in aanraking komen met kinderen
/jongeren
o Beleidsdomeinen kunnen een aanleiding geven tot verkokering van beleid
o Transversale thema’s?
o Elk beleidsdomein heeft eigen organogram met onderliggende gelijkenissen
 Beleidsraad
 Strategische adviesraad: vertegenwoordigers van maatschappelijk
middenveld bv. VL onderwijsraad
 Departement: administratie waar ambtenaren beleidsondersteunend werk
doen + uitvoering van jeugd- en kinderrechtenbeleid bv. jeugd 
departement cultuur, jeugd en media
o IVA = intern verzelfstandigd agentschap
 Werken rechtstreeks onder gezag van minister
 Taken en verantwoordelijkheden staan in een beheersovereenkomst
 Bv. agentschap Opgroeien en VAPH
o VL parlement
 Wetgevende macht van de VL gemeenschap en VL gewest
 Legislatuur van 5 jaar
 Plenaire vergadering van alle 124 VL volksvertegenwoordigers opgedeeld
in fracties
 Voorzitter vertegenwoordigt het VL parlement
 3 taken
 Goedkeuren decreten
 Benoemen en controleren van VL regering
 Goedkeuring begroting




7

,  Parlementaire commissie = groep volksvertegenwoordigers die
gespecialiseerd zijn in specifiek onderwerp bv. commissie voor cultuur,
onderwijs, welzijn
 Commissievergaderingen worden vragen, resoluties (=tekst met
aanbevelingen gericht naar regering), interpellaties (= vraag om
toelichting) en decreten behandeld  vergaderingen zijn openbaar
o Weg van idee tot beleid
 Basis van elk decreet  motivatie voor beleidsverandering
 Bronnen voor motivatie zijn verschillend
 Ministers, maatschappelijk middenveld, wetenschappelijk onderzoek
OF maatschappelijke verandering, problemen in regelgeving, media
 Via steunpunten, belangenorganisatie, formele of informele beleidmakers
 idee vorm krijgen in beleid
 Beeldvorming, acties, betogingen, lobbywerk, beleidsnota’s  belangrijke
rol
 Impact op uiteindelijke rol van beleid
 Bv. de Ambrassade en Betonne Jeugd


2.6.3. LOKAAL NIVEAU
o Lokaal = stedelijk / gemeentelijk
o VL
 300 gemeenten
 13 centrumsteden
o Lokale besturen staan dichtbij burger  meest herkenbare bestuursniveau +
dichtst bij leefwereld
o Focus van lokaal bestuur = welzijn van burger in brede zin
o Lokale verkiezingen om 6 jaar = meerjarige strategische beleidsplan
o College van burgemeester en schepenen – gemeenteraad: lokale politici
o Gemeentelijke administratie
o Er zijn gelijkenissen en grote verschillen in aanpak van lokale besturen
o Regels zijn vastgelegd in decreet lokaal bestuur (2019)
 Wie: OCMW en gemeente
 Beleidsdomein jeugdbeleid, sport en vrije tijd, onderwijs, sociale
zaken en welzijn
 Lokaal sociaal beleid: via decreet stimuleert VL overheid lokale
besturen om regierol op te nemen  erkenning om rol op te nemen
in welzijns, - gezondheids, en gezinsbeleid  sociaal huis
 VVSG = vereniging van VL steden en gemeenten
o Verschillende rollen van een lokale overheid
 Dienstverlener
 Regisseur
 Facilitator
o Meerwaarde van lokaal bestuur
 Garantie voor meer vrijheid
 Democratie = burgernabij
 Efficiëntie: coördinatie van dienstverlening en kennis van lokale noden en
behoeften


2.6.4. ORGANISATIENIVEAU
o Verschillen in




8

,  Structuur  organogram
 Grootte
 Opdrachten
 Missie en visie
 Ontstaansgeschiedenis
 Middenveld? Overheid?
o Invloed op beleid  formeel en informeel
o Participatie op 2 niveaus
 Micro: eigen traject van jongere  eigenaarschap
 Meso: meedenken, doen en beslissen over beleid van organisatie




3. PARTICIPATIESCHIJF
o Waarom vormgeven aan een participatieproces met kinderen en jongeren? 
Betrokkenheid, aansluiten in leefwereld (bv. stemmen)




3.1. DOEL VAN PARTICIPATIE

o Onderliggende geloof
 Democratisch beginsel
 Als volwassene? Hoeveel inspraak heeft je
 Bescherming van minderheden
 Sociaal contract  overheid en ik hebben contract, als je niet
akkoord bent moet je in opstand komen
 Overleg en discussie
 Persoonlijke overtuiging  welke overtuiging heb ik? Dit beïnvloedt me !
 Individualisme
 Solidariteit
o Juridisch
 Artikel 12 van IVRK
 Lokale overheden verplicht om inspraak te voorzien
 Decreet rechtspositie minderjarige (GI)
 Jeugdraad
o Sociaal-pedagogisch
 Kindbeelden (= hoe je kind ziet bv. vroeger meedraaien als volwassene, nu
is kind die mag spelen)
 Kind als lerende  proces (kind leert dingen aan)
 Kind als actor (volwaardig deelneemt aan samenleving) 
emancipatorisch instrument


3.1.1. WIJZE VAN PARTICIPATIE




9

, o = participatiemodel dat weergeeft hoe participatie vorm kan krijgen en
bruikbaarheid voor praktijk
o 1969, participatieladder van Arnstein: debat rond burgerparticipatie, mate van
participatie hangt af van macht van burger
 Non-participatie / nep-participatie / burgermacht
 Modellen:
1. Participatieladder van Hart
 Instrument om kritisch te analyseren of er sprake is van non-
participatie en/of hulpmiddel om kritisch
te reflecteren over eigen initiatieven in je
organisatie of dienst
 1992, focus op jongerenparticipatie 
non-participaties en gradaties van reële
participatie
 Meest invloedrijke modellen
 Kritiek: ordening en visualisatie op basis
van een ladder wekt het idee van
hiërarchie op maar er is geen!
 De ladder
 Nr1/manipulatie: geen vorm van participatie 
gemanipuleerd worden om iets te denken of doen bv.
manosfeer
 Nr2/decoratie: geen vorm van participatie
 Nr3/schijnparticipatie: geen vorm van participatie 
bevraging doen, maar doen er niks mee
 Nr4/toegewezen maar geïnformeerd: je wordt geïnformeerd
maar geen inspraak
 Nr5/geconsulteerd maar geïnformeerd: worden gehoord en
krijgen info maar gaat niet heel ver
 Nr6/geïnitieerd door volwassenen, gedeeld besluitvorming
met jeugd: volwassenen hebben het gestart en jongeren
mogen meebeslissen
 Nr7/actie geïnitieerd en geleid door jeugd: jongeren mogen
zelf een stukje beslissen/organiseren bv. zelf
voetbalwedstrijd organiseren
 Nr8/geïnitieerd door jeugd en gedeelde besluitvorming met
volwassenen: ander beleid bv. klimaatspijbelaars
2.Participatiemodel van Shier (2001)
 5 niveaus van participatie
 kinderen worden beluisterd  informeren bij hen maar geen
garantie dat hier iets wordt meegedaan
 kinderen worden gestimuleerd om hun visie uit te drukken
 raadplegen
 Hun visie wordt ernstig genomen  adviseren (actieve
betrokkenheid)
 kinderen zijn betrokken in het besluitvormingsproces  co-
creatie (medezeggenschap)
 k kinderen dn delen de macht en de verantwoordelijkheid bij
beslissingen  zelf beslissen
 3 stadia van betrokkenheid




10