Boek: Hoe migratie echt werkt
Mythen over migratie: mythe 1 – 7
Bedreiging of oplossing: mythe 8 -15
Migratiepropaganda: mythe 16 -22
,Mythe 1: We leven in tijden van ongekende
massamigratie
Door schrijnende armoede, bevolkingsgroei, onderdrukking,
klimaatverandering en oorlog vertrekken mensen in grote aantallen naar
steden of naar het buitenland, waardoor de opnamecapaciteit van
samenlevingen vaak wordt overschreden. Dit is het beeld dat we
doorgaans krijgen van migratie via televisie, kranten en het internet.
Als gevolg van mondialisering is het echter eenvoudiger dan ooit om over
grote afstanden te reizen en contacten te leggen. De voortdurende
blootstelling aan beelden van rijkdom en luxe in het Westen lijkt een
migratiekoorts te hebben aangewakkerd, vooral onder jongeren die
nieuwsgierig zijn naar hoe het leven daar is. Het idee dat we leven in
tijden van massamigratie wordt bovendien ‘bevestigd’ door organisaties
die benadrukken dat het aantal migranten en vluchtelingen recordhoogtes
heeft bereikt. Zo lijkt het huidige tijdperk gekenmerkt te worden door een
ongekende migratiecrisis, gedreven door mondiale, economische,
demografische en ecologische problemen.
Toch ligt de realiteit genuanceerder. Internationale migratie is namelijk op
een laag en stabiel niveau gebleven. Volgens de meeste definities is een
internationale migrant iemand die minstens zes tot twaalf maanden in een
ander land dan het geboorteland woont. Deze groep vertegenwoordigt
ongeveer drie procent van de wereldbevolking – een percentage dat al
jarenlang stabiel blijft. De indruk dat migratie toeneemt, komt vooral voort
uit fundamentele veranderingen in migratiepatronen. Zo is West-Europa
getransformeerd van een belangrijk herkomstgebied (met name ten tijde
van de koloniale periode) naar een belangrijke bestemming voor
migranten, zoals de gastarbeiders in de tweede helft van de twintigste
eeuw. Bovendien zijn migranten tegenwoordig in toenemende mate
afkomstig van buiten Europa.
De meeste migranten verplaatsen zich echter over korte afstanden.
Binnenlandse migratie is veel omvangrijker dan grensoverschrijdende
migratie, omdat internationaal migreren duur is en veel mensen de
voorkeur geven aan het blijven in de nabijheid van hun vertrouwde
omgeving. Binnenlandse migratie komt vooral voor in
ontwikkelingslanden, waar mensen van het platteland naar de steden
trekken op zoek naar werk en betere leefomstandigheden – de
zogenaamde plattelandsvlucht. Er is dus veel meer binnenlandse dan
internationale migratie.
Een nuttige vuistregel hierbij is dat hoe groter een land is, hoe hoger het
aandeel migranten dat binnen de landsgrenzen blijft en hoe lager het
,aantal mensen dat internationaal migreert. In grote landen kunnen
mensen die het platteland verlaten doorgaans werk- of
studiemogelijkheden vinden in de steden. In kleinere landen daarentegen
is de kans groter dat mensen voor werk of studie de grenzen oversteken.
Wanneer migranten dat doen, trekken ze meestal naar buurlanden, omdat
het dichter bij huis blijft en de aanpassing aan een nieuwe omgeving
daardoor gemakkelijker is.
Migratie gaat bovendien zelden over hele bevolkingsgroepen die massaal
op drift raken. Wanneer dit wel gebeurt – bijvoorbeeld door oorlog of
klimaatverandering – vindt het doorgaans plaats over korte afstanden en
is het meestal tijdelijk van aard. Omdat inmiddels een groot deel van de
wereldbevolking al in steden woont, neemt binnenlandse migratie zelfs af.
Het idee dat verbeteringen in transport- en communicatietechnologie
automatisch zullen leiden tot meer migratie, berust ten slotte op een
misvatting. Enerzijds is reizen goedkoper geworden en kunnen mensen
makkelijker informatie verkrijgen, maar anderzijds kunnen diezelfde
technologieën de noodzaak om te migreren juist verkleinen. Door
globalisering en technologische vooruitgang kunnen kapitaal en productie
via outsourcing worden verplaatst naar regio’s met goedkope
arbeidskrachten. Hierdoor is de vraag naar arbeidsmigranten in bepaalde
sectoren juist afgenomen. Nieuwe technologieën leiden dus niet per se tot
meer migratie, maar eerder tot veranderende vormen van mondiale
mobiliteit.
, Mythe 2: Illegale migratie loopt uit de hand
Mediaberichtgeving en politiek denken dat toenemende aantallen
migranten illegaal onze grenzen oversteken. Terwijl smokkelaars en
mensenhandelaar misbruik maken van de wanhoop van deze mensen,
lijken de Westerse regeringen hier niet veel aan te doen.
Politici schilderen immigratie regelmatig af als een aanval op onze grenzen
door buitenlanders en in essentie als iets dat ons overkomt. De angst dat
migratie onbeheersbaar wordt heeft menig politicus ertoe aangezet te
pleiten voor strengere grenscontroles. Anderen betogen dat
grenscontroles het probleem niet zullen oplossen, tenzij ook de
grondoorzaken zoals armoede en conflict in het herkomstland worden
aangepakt. Beide percepties delen hetzelfde idee namelijk: de illegale
migratie loopt uit de hand.
Het klopt dat Westerse landen te maken hebben gekregen met
toenemende immigratie maar de meeste migranten migreren legaal met
een paspoort en een visum. De berichtgeving over illegale migratie blaast
de ware omvang van dit verschijnsel dus geheel uit proporties. De
belangrijkste oorzaak van illegaal verblijf is het feit dat mensen langer
blijven terwijl hun toeristenvisum of verblijfsvergunning is afgelopen.
De illegale migratie is lager in Europa dan in de VS. Dit heeft meerdere
redenen. Geografische factoren spelen een rol, Amerikaanse wetten die
tewerkstelling van illegale migranten verbieden worden vrijwel niet
gehandhaafd en in Europa kondigen ze regelmatig een generaal pardon
aan waardoor illegale migranten een legale status verkregen.
Terwijl media doorgaans verslag doen van sterkte toenames, berichten ze
meestal niet over de afname die daar telkens weer op volgt. Dat verklaart
voor een deel dat we de indruk hebben dat illegale migratie snel toeneemt
terwijl dit in de praktijk stabiel blijft.
Immigratie is niet iets wat ons overkomt, of een externe kracht die onze
samenleving bedreigt, maar daarentegen een gevolg is van welbewuste
inspanningen van bedrijven en overheden om arbeidsmigranten te werven
in verschillende sectoren. Landen vragen migranten dus om te komen:
immigration choisie.
Vroeger zorgden de strengere grenscontroles voor meer illegale migratie,
dit was grotendeels een reactie op arbeidstekorten en werd vaak
gefaciliteerd door informele wervingskanalen en mond tot mond reclame.
Kortom zijn ook de meeste illegale migranten in de praktijk zeer welkome
arbeidskrachten. De belangrijkste constatering is dat de meeste migratie
legaal zijn.
Mythen over migratie: mythe 1 – 7
Bedreiging of oplossing: mythe 8 -15
Migratiepropaganda: mythe 16 -22
,Mythe 1: We leven in tijden van ongekende
massamigratie
Door schrijnende armoede, bevolkingsgroei, onderdrukking,
klimaatverandering en oorlog vertrekken mensen in grote aantallen naar
steden of naar het buitenland, waardoor de opnamecapaciteit van
samenlevingen vaak wordt overschreden. Dit is het beeld dat we
doorgaans krijgen van migratie via televisie, kranten en het internet.
Als gevolg van mondialisering is het echter eenvoudiger dan ooit om over
grote afstanden te reizen en contacten te leggen. De voortdurende
blootstelling aan beelden van rijkdom en luxe in het Westen lijkt een
migratiekoorts te hebben aangewakkerd, vooral onder jongeren die
nieuwsgierig zijn naar hoe het leven daar is. Het idee dat we leven in
tijden van massamigratie wordt bovendien ‘bevestigd’ door organisaties
die benadrukken dat het aantal migranten en vluchtelingen recordhoogtes
heeft bereikt. Zo lijkt het huidige tijdperk gekenmerkt te worden door een
ongekende migratiecrisis, gedreven door mondiale, economische,
demografische en ecologische problemen.
Toch ligt de realiteit genuanceerder. Internationale migratie is namelijk op
een laag en stabiel niveau gebleven. Volgens de meeste definities is een
internationale migrant iemand die minstens zes tot twaalf maanden in een
ander land dan het geboorteland woont. Deze groep vertegenwoordigt
ongeveer drie procent van de wereldbevolking – een percentage dat al
jarenlang stabiel blijft. De indruk dat migratie toeneemt, komt vooral voort
uit fundamentele veranderingen in migratiepatronen. Zo is West-Europa
getransformeerd van een belangrijk herkomstgebied (met name ten tijde
van de koloniale periode) naar een belangrijke bestemming voor
migranten, zoals de gastarbeiders in de tweede helft van de twintigste
eeuw. Bovendien zijn migranten tegenwoordig in toenemende mate
afkomstig van buiten Europa.
De meeste migranten verplaatsen zich echter over korte afstanden.
Binnenlandse migratie is veel omvangrijker dan grensoverschrijdende
migratie, omdat internationaal migreren duur is en veel mensen de
voorkeur geven aan het blijven in de nabijheid van hun vertrouwde
omgeving. Binnenlandse migratie komt vooral voor in
ontwikkelingslanden, waar mensen van het platteland naar de steden
trekken op zoek naar werk en betere leefomstandigheden – de
zogenaamde plattelandsvlucht. Er is dus veel meer binnenlandse dan
internationale migratie.
Een nuttige vuistregel hierbij is dat hoe groter een land is, hoe hoger het
aandeel migranten dat binnen de landsgrenzen blijft en hoe lager het
,aantal mensen dat internationaal migreert. In grote landen kunnen
mensen die het platteland verlaten doorgaans werk- of
studiemogelijkheden vinden in de steden. In kleinere landen daarentegen
is de kans groter dat mensen voor werk of studie de grenzen oversteken.
Wanneer migranten dat doen, trekken ze meestal naar buurlanden, omdat
het dichter bij huis blijft en de aanpassing aan een nieuwe omgeving
daardoor gemakkelijker is.
Migratie gaat bovendien zelden over hele bevolkingsgroepen die massaal
op drift raken. Wanneer dit wel gebeurt – bijvoorbeeld door oorlog of
klimaatverandering – vindt het doorgaans plaats over korte afstanden en
is het meestal tijdelijk van aard. Omdat inmiddels een groot deel van de
wereldbevolking al in steden woont, neemt binnenlandse migratie zelfs af.
Het idee dat verbeteringen in transport- en communicatietechnologie
automatisch zullen leiden tot meer migratie, berust ten slotte op een
misvatting. Enerzijds is reizen goedkoper geworden en kunnen mensen
makkelijker informatie verkrijgen, maar anderzijds kunnen diezelfde
technologieën de noodzaak om te migreren juist verkleinen. Door
globalisering en technologische vooruitgang kunnen kapitaal en productie
via outsourcing worden verplaatst naar regio’s met goedkope
arbeidskrachten. Hierdoor is de vraag naar arbeidsmigranten in bepaalde
sectoren juist afgenomen. Nieuwe technologieën leiden dus niet per se tot
meer migratie, maar eerder tot veranderende vormen van mondiale
mobiliteit.
, Mythe 2: Illegale migratie loopt uit de hand
Mediaberichtgeving en politiek denken dat toenemende aantallen
migranten illegaal onze grenzen oversteken. Terwijl smokkelaars en
mensenhandelaar misbruik maken van de wanhoop van deze mensen,
lijken de Westerse regeringen hier niet veel aan te doen.
Politici schilderen immigratie regelmatig af als een aanval op onze grenzen
door buitenlanders en in essentie als iets dat ons overkomt. De angst dat
migratie onbeheersbaar wordt heeft menig politicus ertoe aangezet te
pleiten voor strengere grenscontroles. Anderen betogen dat
grenscontroles het probleem niet zullen oplossen, tenzij ook de
grondoorzaken zoals armoede en conflict in het herkomstland worden
aangepakt. Beide percepties delen hetzelfde idee namelijk: de illegale
migratie loopt uit de hand.
Het klopt dat Westerse landen te maken hebben gekregen met
toenemende immigratie maar de meeste migranten migreren legaal met
een paspoort en een visum. De berichtgeving over illegale migratie blaast
de ware omvang van dit verschijnsel dus geheel uit proporties. De
belangrijkste oorzaak van illegaal verblijf is het feit dat mensen langer
blijven terwijl hun toeristenvisum of verblijfsvergunning is afgelopen.
De illegale migratie is lager in Europa dan in de VS. Dit heeft meerdere
redenen. Geografische factoren spelen een rol, Amerikaanse wetten die
tewerkstelling van illegale migranten verbieden worden vrijwel niet
gehandhaafd en in Europa kondigen ze regelmatig een generaal pardon
aan waardoor illegale migranten een legale status verkregen.
Terwijl media doorgaans verslag doen van sterkte toenames, berichten ze
meestal niet over de afname die daar telkens weer op volgt. Dat verklaart
voor een deel dat we de indruk hebben dat illegale migratie snel toeneemt
terwijl dit in de praktijk stabiel blijft.
Immigratie is niet iets wat ons overkomt, of een externe kracht die onze
samenleving bedreigt, maar daarentegen een gevolg is van welbewuste
inspanningen van bedrijven en overheden om arbeidsmigranten te werven
in verschillende sectoren. Landen vragen migranten dus om te komen:
immigration choisie.
Vroeger zorgden de strengere grenscontroles voor meer illegale migratie,
dit was grotendeels een reactie op arbeidstekorten en werd vaak
gefaciliteerd door informele wervingskanalen en mond tot mond reclame.
Kortom zijn ook de meeste illegale migranten in de praktijk zeer welkome
arbeidskrachten. De belangrijkste constatering is dat de meeste migratie
legaal zijn.
