1 Infectie & immuniteit
Prof. Meyts
N.B.: metabole geneeskunde & nutritie wordt minder bevraagd op het examen = onlinelessen
1 Infectieziekten bij kinderen
1. Het kind met koorts
2. Levensbedreigende infecties
3. Specifieke bacteriële infecties
4. Frequente virale infecties
5. Ongewone virale infecties
6. Verlengde koorts:
a. Tuberculosis
b. Kawasaki syndroom
Intermezzo
Infectie = nummer 1 oorzaak acute ziekte bij het kind
➔ Op wereldvlak enorme mortaliteit: 7 000 000 doden/j < 5j
➔ LWI & diarree primeren
➔ Westen – blijvende mortaliteit:
o Belangrijke rol voor vaccinaties
o Levensbedreigende infecties herkennen
o Ook tropische infecties komen voor
o Denk aan immuundeficiëntie
1 Het kind met koorts
Zeer frequente presentatie
Herken het kind met levensbedreigende infectie
Merendeel: zelflimiterende virale infectie, milde gelokaliseerde infectie bv. otitis media hetgeen
klinisch vastgesteld kan worden.
Het klinisch probleem ligt in het identificeren van het relatieve weinig # kinderen met een ernstige
infectie waarvoor dringende behandeling ingesteld dient te worden.
Belangrijke punten (bron: HB pediatrie):
1. Hoe gemeten, hoe hoog? – voorkeur intra-rectaal
a. < 4w elektrische thermometer in de axilla
b. 4w-5j: elektrische/chemische thermometer in axilla of IR-tympanische thermometer
c. Axillaire temperaturen onderschatten de lichaamstemperatuur met 0,5 °C
2. Leeftijd?
, a. Febriele kinderen < 3m presenteren zich met aspecifieke symptomen & hebben vaak
bacteriële infectie (hebben minder vaak de gebruikelijke virale infecties gezien de
passieve immuniteit v.d. moeder)
3. RF:
a. Geen vaccinaties
b. Broer/zus ziek
c. Reis (malaria, tyfus) VG
d. Contact met dieren (bv. brucellose)
e. Verhoogd risico op immuundeficiëntie :
i. Gewoonlijk secundair, bv. post-autosplenectomie of nefrotisch syndroom
(renaal verlies van Ig’s) → verhoogde vatbaarheid voor omkapselde kiemen
zoals S. pneumoniae, H. Influenzae, salmonella)
ii. Zelden primair (= aangeboren)
4. Rash?
a. Kan helpen in diagnose: bv. meningokokken sepsis
b. Vaak bij febriele ziekten
5. Focus voor infectie?
a. KO kan een focus van infectie identificeren → investigaties & management gericht op
de behandeling van de geïdentificeerde focus
b. Zo geen focus geïdentificeerd: prodromale fase van virale ziekte, maar ook serieuze
bacteriële infectie (vnl. vd urinaire tractus of sepsis)
6. Red flags?
a. Vide infra
Vind je de focus? Behandel aldus!
Een focus vind je alleen door super gedetailleerd een KO te doen van kop tot teen.
Meer aandachtvragende focussen van koorts (vide infra):
a) Pneumonie
b) Sepsis (osteomyelitis zeker in DD zetten bij sepsis)
c) Meningitis/encefalitis
Onmiddellijk gevaarlijke situatie bij koorts:
➔ Pneumonie: tachypnoe, koorts, (hoest)
➔ Sepsis: tachycardie, tachypnoe, slechte perifere circulatie
, ➔ Meningitis, encefalitis:
o Van aspecifieke tekenen (braken) tot lethargie en coma
o Voornamelijk bij jonge kind moeilijk te herkennen
o Bij oudere kinderen: hoofdpijn, fotofobie, nekstijfheid, positieve Kernig & Brudzinski
(cf. later)
Red flags bij het kind met koorts (!!!):
Koorts > 38 °C bij kind < 3m of > 39 °C bij 3-6m
Het kind is bleek, gebloemd, blauw, slecht gecirculeerd (cap. refill)
Petechiae
Deshydratatie tot shock
Respiratoire distress (recessie, tachypnoe)
Galbraken (ook zonder koorts red flag) – kan door sepsis of obstructie met secundaire shock
Nekstijfheid, bulging fontanel, convulsies, focale neurologische tekenen, veranderd BWZ
!! CAVE: nekstijfheid mag je niet nagaan bij leeftijd < 1j !!
Red flags > sepsis screening:
Als er geen oorzaak/focus van de koorts gevonden, vergen kinderen urgent onderzoek door een sepsis
screening (EXAMEN!)
Hemocultuur
WBC aantal & differentiatie, CRP
Urinestaal (WBC telling, cultuur)
RX-thorax (vaak bij jonge kinderen met tachypnoe
& koorts, want vaak aspecifiek met weinig
gelokaliseerde tekenen)
Lumbaalpunctie (LP) – tenzij contraindicatie
Specifieke sneltests (bloed, urine, CSF)
Behandeling:
Basisvragen bij elke pt.:
➔ AB?
o Bij vermoeden ernstige infectie – start empirisch antibiotica na nodige staalnames:
>3m 3de generatie cefalosporine (ceftriaxon)
<3m 3de generatie cefalosporine (ceftriaxon) + ampicilline (veel listeria)
Vermoeden herpes encefalitis* : + acyclovir
*Convulsies, epilepsie, verminderd/veranderd BWZ, maternele HSV, liquor
pleiocytosis, gestegen transaminasen
➔ Opname?
o Ja zo aanwezigheid van red flags! Zo is kind altijd onder supervisie
, Koorts zonder focus – eenvoudige triage op spoed:
➔ 1-5% ‘unsuspected’ bacteriëmie met pneumokokken bij kinderen < 2-3j
➔ Hoe hoger de koorts, hoe meer kans op bacteriëmie
➔ Bij str. pneumoniae pneumonie tot zelfs 20%
➔ Toxisch aspect
➔ Een veilig schema voor triage:
Als je geen focus vindt, neem je een gesondeerd/proper urinestaal af. Indien > 10 WBC heb je
potentieel een infectie → cultuur inzetten.
Zo dit staal negatief is, ga je snel overgaan tot screeningsonderzoeken, zeker < 6-12m.
➔ RX-thorax: pneumonie?
➔ Toxische/hoge koorts?
➔ WBC?
➔ LP + HC + urinecultuur
Ook als je denkt aan een pyelonefritis & kind is toxisch dan doe je LP en HC, want het ene sluit het
andere niet uit. Je kan vanuit een orgaanfocus een systemische sepsis ontwikkelen.
Als het kind > 12m, niet-toxisch, gestegen AH-frequentie heeft, hoest → pneumonieprotocol! Veel
kinderen hebben buikpijn bij pneumonie (zeker basaal).
Prof. Meyts
N.B.: metabole geneeskunde & nutritie wordt minder bevraagd op het examen = onlinelessen
1 Infectieziekten bij kinderen
1. Het kind met koorts
2. Levensbedreigende infecties
3. Specifieke bacteriële infecties
4. Frequente virale infecties
5. Ongewone virale infecties
6. Verlengde koorts:
a. Tuberculosis
b. Kawasaki syndroom
Intermezzo
Infectie = nummer 1 oorzaak acute ziekte bij het kind
➔ Op wereldvlak enorme mortaliteit: 7 000 000 doden/j < 5j
➔ LWI & diarree primeren
➔ Westen – blijvende mortaliteit:
o Belangrijke rol voor vaccinaties
o Levensbedreigende infecties herkennen
o Ook tropische infecties komen voor
o Denk aan immuundeficiëntie
1 Het kind met koorts
Zeer frequente presentatie
Herken het kind met levensbedreigende infectie
Merendeel: zelflimiterende virale infectie, milde gelokaliseerde infectie bv. otitis media hetgeen
klinisch vastgesteld kan worden.
Het klinisch probleem ligt in het identificeren van het relatieve weinig # kinderen met een ernstige
infectie waarvoor dringende behandeling ingesteld dient te worden.
Belangrijke punten (bron: HB pediatrie):
1. Hoe gemeten, hoe hoog? – voorkeur intra-rectaal
a. < 4w elektrische thermometer in de axilla
b. 4w-5j: elektrische/chemische thermometer in axilla of IR-tympanische thermometer
c. Axillaire temperaturen onderschatten de lichaamstemperatuur met 0,5 °C
2. Leeftijd?
, a. Febriele kinderen < 3m presenteren zich met aspecifieke symptomen & hebben vaak
bacteriële infectie (hebben minder vaak de gebruikelijke virale infecties gezien de
passieve immuniteit v.d. moeder)
3. RF:
a. Geen vaccinaties
b. Broer/zus ziek
c. Reis (malaria, tyfus) VG
d. Contact met dieren (bv. brucellose)
e. Verhoogd risico op immuundeficiëntie :
i. Gewoonlijk secundair, bv. post-autosplenectomie of nefrotisch syndroom
(renaal verlies van Ig’s) → verhoogde vatbaarheid voor omkapselde kiemen
zoals S. pneumoniae, H. Influenzae, salmonella)
ii. Zelden primair (= aangeboren)
4. Rash?
a. Kan helpen in diagnose: bv. meningokokken sepsis
b. Vaak bij febriele ziekten
5. Focus voor infectie?
a. KO kan een focus van infectie identificeren → investigaties & management gericht op
de behandeling van de geïdentificeerde focus
b. Zo geen focus geïdentificeerd: prodromale fase van virale ziekte, maar ook serieuze
bacteriële infectie (vnl. vd urinaire tractus of sepsis)
6. Red flags?
a. Vide infra
Vind je de focus? Behandel aldus!
Een focus vind je alleen door super gedetailleerd een KO te doen van kop tot teen.
Meer aandachtvragende focussen van koorts (vide infra):
a) Pneumonie
b) Sepsis (osteomyelitis zeker in DD zetten bij sepsis)
c) Meningitis/encefalitis
Onmiddellijk gevaarlijke situatie bij koorts:
➔ Pneumonie: tachypnoe, koorts, (hoest)
➔ Sepsis: tachycardie, tachypnoe, slechte perifere circulatie
, ➔ Meningitis, encefalitis:
o Van aspecifieke tekenen (braken) tot lethargie en coma
o Voornamelijk bij jonge kind moeilijk te herkennen
o Bij oudere kinderen: hoofdpijn, fotofobie, nekstijfheid, positieve Kernig & Brudzinski
(cf. later)
Red flags bij het kind met koorts (!!!):
Koorts > 38 °C bij kind < 3m of > 39 °C bij 3-6m
Het kind is bleek, gebloemd, blauw, slecht gecirculeerd (cap. refill)
Petechiae
Deshydratatie tot shock
Respiratoire distress (recessie, tachypnoe)
Galbraken (ook zonder koorts red flag) – kan door sepsis of obstructie met secundaire shock
Nekstijfheid, bulging fontanel, convulsies, focale neurologische tekenen, veranderd BWZ
!! CAVE: nekstijfheid mag je niet nagaan bij leeftijd < 1j !!
Red flags > sepsis screening:
Als er geen oorzaak/focus van de koorts gevonden, vergen kinderen urgent onderzoek door een sepsis
screening (EXAMEN!)
Hemocultuur
WBC aantal & differentiatie, CRP
Urinestaal (WBC telling, cultuur)
RX-thorax (vaak bij jonge kinderen met tachypnoe
& koorts, want vaak aspecifiek met weinig
gelokaliseerde tekenen)
Lumbaalpunctie (LP) – tenzij contraindicatie
Specifieke sneltests (bloed, urine, CSF)
Behandeling:
Basisvragen bij elke pt.:
➔ AB?
o Bij vermoeden ernstige infectie – start empirisch antibiotica na nodige staalnames:
>3m 3de generatie cefalosporine (ceftriaxon)
<3m 3de generatie cefalosporine (ceftriaxon) + ampicilline (veel listeria)
Vermoeden herpes encefalitis* : + acyclovir
*Convulsies, epilepsie, verminderd/veranderd BWZ, maternele HSV, liquor
pleiocytosis, gestegen transaminasen
➔ Opname?
o Ja zo aanwezigheid van red flags! Zo is kind altijd onder supervisie
, Koorts zonder focus – eenvoudige triage op spoed:
➔ 1-5% ‘unsuspected’ bacteriëmie met pneumokokken bij kinderen < 2-3j
➔ Hoe hoger de koorts, hoe meer kans op bacteriëmie
➔ Bij str. pneumoniae pneumonie tot zelfs 20%
➔ Toxisch aspect
➔ Een veilig schema voor triage:
Als je geen focus vindt, neem je een gesondeerd/proper urinestaal af. Indien > 10 WBC heb je
potentieel een infectie → cultuur inzetten.
Zo dit staal negatief is, ga je snel overgaan tot screeningsonderzoeken, zeker < 6-12m.
➔ RX-thorax: pneumonie?
➔ Toxische/hoge koorts?
➔ WBC?
➔ LP + HC + urinecultuur
Ook als je denkt aan een pyelonefritis & kind is toxisch dan doe je LP en HC, want het ene sluit het
andere niet uit. Je kan vanuit een orgaanfocus een systemische sepsis ontwikkelen.
Als het kind > 12m, niet-toxisch, gestegen AH-frequentie heeft, hoest → pneumonieprotocol! Veel
kinderen hebben buikpijn bij pneumonie (zeker basaal).
