Samenvatting Hemato-Oncologie - Algemene Oncologie

HEMATO-ONCOLOGIE: ALGEMENE
ONCOLOGIE
PROF PATRICK SCHÖFFSKI




H1: ONCOLOGIE I

1. TERMINOLOGIE EN HISTORIEK

 Term kanker afkomstig van Grieks carcinos / Latijn cancer (= krab)
 Reeds gebruikt door Galenus (2e eeuw n.Chr.)
 Metafoor: rode, gezwollen bloedvaten rond tumoren lijken op krabbenpoten

Kanker is geen nieuwe ziekte

 Beschrijving borstkanker: papyrus ca. 1600 v.Chr.
 Botmetastasen gevonden in Egyptische mummies
 Hippocrates beschreef huidkanker (5e eeuw v.Chr.)
 Bottumor beschreven bij 240 miljoen jaar oude schildpad

 Conclusie: kanker is geen moderne ziekte, maar wel toenemend belangrijk door
vergrijzing

2. EPIDEMIOLOGIE VAN KANKER

Basisbegrippen

Term Definitie
Incidenti Aantal nieuwe gevallen/diagnoses per 100.000 per jaar
e
Prevalent Aantal bestaande patiënten met een bepaalde aandoening op een
ie gegeven moment
Mortalitei Aantal overlijdens per 100.000 per jaar
t = “mortality rate”

Incidentie

 Wereldwijd (2012): >14 miljoen nieuwe kankers
 België: hoge incidentie, vooral voor
o Prostaatkanker
o Borstkanker
o Hoofd-halskanker
 Incidentie heel afhankelijk van de geografische regio

België – levenslang risico

,  Mannen: >35% (≈ 1 op 3)
 Vrouwen: >26% (≈ 1 op 4)
 Risico bij mannen: 37% hoger dan bij vrouwen

Meest frequente tumoren / belangrijkste doodsoorzaken door kanker

 Mannen
o Long
o Colon/rectum
o Prostaat
 Vrouwen
o Borst
o Colon/rectum
o Long

 Samen ≈ 60% van alle tumoren per geslacht

Mortaliteit

 Wereldwijd (2012): ~8,2 miljoen
overlijdens
 België (2009–2018):
o Absolute sterfte stabiel
o Leeftijds-gestandaardiseerde
mortaliteit daalt

 Betere behandeling + vroegere detectie

Relatie incidentie – mortaliteit

 Hoge incidentie ≠ hoge mortaliteit
 Voorbeeld:
o Prostaatkanker: hoge incidentie, lage mortaliteit
o Pancreaskanker of longkanker: lage incidentie, zeer hoge mortaliteit

 Mortaliteit hangt sterk samen met biologie en behandelbaarheid

, 3. TRENDS IN KANKEREPIDEMIOLOGIE

Screening-effect

 Nieuwe testen (bv. PSA) → kunstmatige stijging incidentie zonder dat er daling
is van mortaliteit
 Detectie van indolente tumoren




Longkanker bij vrouwen

 Mortaliteit stijgt nog steeds
 Oorzaak: rookgedrag
o Mannen: start jaren ’30 tot 90, stop vroeger
o Vrouwen: start jaren ’60 , stop later met plateaufase
 Waarom?
o Mannen hebben al langer rookgedrag, hebben dit uiteindelijk aangepast
o Vrouwen zijn later begonnen met roken (werd toen acceptabeler), dus
verlating van effect

Maagkanker – dalende incidentie

 Zowel bij mannen als bij vrouwen daalt de internationale incidentie in de voorbije
decennia
 Verklaring: banale veranderingen van gewoontes, vb: koelkasthypothese
 Koelkasthypothese:
o Minder roken/pekelen van voedsel
o Minder nitriet/nitraat
o Minder schimmels en bacteriële toxines