Media-economie
Inleiding:
Actuele uitdagingen ‘2026’
1) Grote spelers (Facebook & Google) vs. lokale spelers
Inkomstenbronnen via online advertenties
- Negatief voor lokale spelers (inkomsten dalen)
- Reden: media is aandachtseco
Hoe groter de aandacht, hoe groter de inkomsten
2) Grote spelers hebben grote impact op lokale media
Lokale spelers (Go play) zijn niet verbonden aan adv. En dus GRATIS
- Hoelang zal lokale media nog een effectieve rol hebben?
3) Zoektocht naar schaalgrootte (gem. Kost zo laag mogelijk houden)
Uitdaging: zo’n groot mogelijke aantrekking van kijkers (= gem.
kost)
4) Rol technologie in hedendaagse content is enorm gestegen
Uitdaging zo efficiënt mogelijk produceren
5) Algoritmes zijn v. politieke/ ideologische aard
Uitdaging: oplossing zoeken voor deze polarisering
= als je op iets klikt, zal andere mediacontent met deze content
doorspekt zijn
Conclusie: media zit in een polycrisis (verschillende crisissen)
Gevolg: Business modellen onderdruk, kosten stijgen, geopolitiek,
onzekere tijden
Hoofdstuk 1 – No business like the media business
Afbakening: media-economie
o media: = de dienst wordt geproduceerd door mediabedrijven
o economie = wisselwerking tussen vraag en aanbod, e. evenwicht
tussen deze 2 zal leiden tot een prijs
de wisselwerking tussen aanbieders en consumenten
gebeurd in een vrijemarkteconomie
evenwicht v/e goed is altijd in beweging (fluctuatie)
wetenschap (eco) van de schaarste
De ingezette middelen van mediabedrijven zijn niet onbeperkt en
vervullen onmogelijk alle behoeften v/d consument zo ontstaat er
schaarste
Schaarse middelen die efficiënt worden ingezet om a/d vraag tegemoet te
komen worden bepaalde door 3 productiefactoren
1
, 1) arbeid
- media = people business
- aantrekken van creatief & zakelijk talent
2) grondstoffen
- materiële = opname studio’s, krantenpapier
- immateriële = data, programmarechten
3) kapitaal
- inzetten van geld via eigenaars, investeerders of beursgang
media-economie: contradictie
gekenmerkt door overvloed in tijden van schaarste
- aanbod van content, platformen en toestellen is toegenomen
- TOCH creërt schaarste de economische waarde (prijs)
Overvloed aan mediacontent: prijs neemt af
Schaarste van media: prijs neemt toe
Vroeger: technologische schaarste
Nu: commerciële schaarste (strategieën toepassen om schaarste te
creëren)
- Bv. ‘limited edition’ is een techniek om schaarste te creëren
De moeilijkste uitdaging: aandacht van de consument
- Tijd v/d consument is de grootste schaarste & de belangrijkste
- Indien geen aandacht v. mediaproduct geen enkele waarde!
Macro vs. micro-economie
Macro Micro
Bestudeert gehele eco. Omgeving Houdt zich bezig met vraag en
Vb. inlfatie, handelstarieven,.. aanbod tussen individuele actoren
Vb. bedrijven, overheden &
consumenten
1.1 waarom mediabedrijven bestaan
types ondernemingen:
o rol
2
, -producent (content, journalist)
-aggregator (alle content in 1 medium structureren Bv. Krant,
colombus)
- distributeur (telecombedrijven Bv. Telenet, proximus)
o omvang
- kleine, grote bedrijven
- lokaal, internationaal
o eigendom
- beursgenoteerd
- familie-eigendom
- overheidsbedrijven (vrt)
3 theorieën die ontstaan en structuur van mediabedrijven verklaren
Neoklassieke theorie Transactiekostenthe Agencytheorie
(= winstmaximalisatie) orie (= tegengestelde
(= belangen)
onderhandelingskosten
)
visie: winst Visie: bedrijven als Visie: relatie tussen
Hoe? alternatief v/d markt eigenaars en
Kosten- Hoe? managers
batenalayse Transactiekost beiden hebben
Inzetten van schaarse en tegengestelde
productiefactoren (= Kosten die moeten belangen =
kost) om zo grootste gemaakt worden om principaal-
opbrengst te bekomen tot een transactie te agent problem
(=baat) komen - eig:
Die rationele bv. Maken v/e film winstmaximalisatie
keuzes zorgen (acteur, - manag: in functie v.
ook voor geluidstechnici) eigenbelang (loon,
opofferingen = = wordt per productie opwerken)
opportuniteits opnieuw geregeld Oplossing: incentives
kost (om dingen coördinatiekos via
te realiseren, ga ten prestatiecontract
je andere dingen om kosten te en worden
moeten laten besparen: langdurige belangen
liggen) arbeidscontracten gelijkgesteld
Rol overheid = om werk efficiënter vb. manager krijgt
Beperkt te organiseren aandelpakket
Overheidsoptreden Bv. Aanwerving van
enkel bij falen v. markt Tom Waes
(exclusiviteitsscontract
)
Kritiek theorie in Indien ck < tk Verschuiving v.
media-eco Gaat onderneming op eigendomsstructuur in
1. Niet elk bedrijf zoek naar efficiëntere media maakt
jaagt oplossing door bv theorie > relevant
3
, winstrealisatie overnames of fusies Eerst: familiale
na (vrt) bedrijven (eigenaar =
2. Belang van manager)
overheidsoptred Nu: beursgenoteerd
en (eigenaar ≠ manager)
(investeringen!)
1.2 mediabedrijven zijn geen koekjesfabrieken
mediabedrijven zijn uniek, het is een zeer specifieke business met 10
unieke kenmerken
1.2.1 cultureel goed
media
- commerciële waarde
- maatschappelijke waarde verspreiding v. symbolische
inhoud
- informatieve/ democratische waarde
houden consument op de hoogte van gebeurtenis in
samenleving
vierde macht: waakhond van 3 andere machten
(wetgevende, uitvoerende en rechterlijke)
1.2.2 publiek belang
- Niet alle media streven winstmaximalisatie na (ruim publiek)
- bepaalde mediabedrijven werken in functie van publiek belang
(= niet rendabel)
om te kunnen overleven, overheidsregulering
vb. klara, radio 1
1.2.3 publiek goed
2 kenmerken v. media
o niet-rivaliserend: beschikbaarheid v/ h product verminderd niet als
het aantal consumenten verhoogd
- indien een eco goed: ene koekje dat jij op eet kan niet door
een ander meer worden opgegeten
o niet-uitsluitbaar: media is collectief & zorgt ervoor dat de
consumptie niet verboden kan worden v. bep. Mensen
4
Inleiding:
Actuele uitdagingen ‘2026’
1) Grote spelers (Facebook & Google) vs. lokale spelers
Inkomstenbronnen via online advertenties
- Negatief voor lokale spelers (inkomsten dalen)
- Reden: media is aandachtseco
Hoe groter de aandacht, hoe groter de inkomsten
2) Grote spelers hebben grote impact op lokale media
Lokale spelers (Go play) zijn niet verbonden aan adv. En dus GRATIS
- Hoelang zal lokale media nog een effectieve rol hebben?
3) Zoektocht naar schaalgrootte (gem. Kost zo laag mogelijk houden)
Uitdaging: zo’n groot mogelijke aantrekking van kijkers (= gem.
kost)
4) Rol technologie in hedendaagse content is enorm gestegen
Uitdaging zo efficiënt mogelijk produceren
5) Algoritmes zijn v. politieke/ ideologische aard
Uitdaging: oplossing zoeken voor deze polarisering
= als je op iets klikt, zal andere mediacontent met deze content
doorspekt zijn
Conclusie: media zit in een polycrisis (verschillende crisissen)
Gevolg: Business modellen onderdruk, kosten stijgen, geopolitiek,
onzekere tijden
Hoofdstuk 1 – No business like the media business
Afbakening: media-economie
o media: = de dienst wordt geproduceerd door mediabedrijven
o economie = wisselwerking tussen vraag en aanbod, e. evenwicht
tussen deze 2 zal leiden tot een prijs
de wisselwerking tussen aanbieders en consumenten
gebeurd in een vrijemarkteconomie
evenwicht v/e goed is altijd in beweging (fluctuatie)
wetenschap (eco) van de schaarste
De ingezette middelen van mediabedrijven zijn niet onbeperkt en
vervullen onmogelijk alle behoeften v/d consument zo ontstaat er
schaarste
Schaarse middelen die efficiënt worden ingezet om a/d vraag tegemoet te
komen worden bepaalde door 3 productiefactoren
1
, 1) arbeid
- media = people business
- aantrekken van creatief & zakelijk talent
2) grondstoffen
- materiële = opname studio’s, krantenpapier
- immateriële = data, programmarechten
3) kapitaal
- inzetten van geld via eigenaars, investeerders of beursgang
media-economie: contradictie
gekenmerkt door overvloed in tijden van schaarste
- aanbod van content, platformen en toestellen is toegenomen
- TOCH creërt schaarste de economische waarde (prijs)
Overvloed aan mediacontent: prijs neemt af
Schaarste van media: prijs neemt toe
Vroeger: technologische schaarste
Nu: commerciële schaarste (strategieën toepassen om schaarste te
creëren)
- Bv. ‘limited edition’ is een techniek om schaarste te creëren
De moeilijkste uitdaging: aandacht van de consument
- Tijd v/d consument is de grootste schaarste & de belangrijkste
- Indien geen aandacht v. mediaproduct geen enkele waarde!
Macro vs. micro-economie
Macro Micro
Bestudeert gehele eco. Omgeving Houdt zich bezig met vraag en
Vb. inlfatie, handelstarieven,.. aanbod tussen individuele actoren
Vb. bedrijven, overheden &
consumenten
1.1 waarom mediabedrijven bestaan
types ondernemingen:
o rol
2
, -producent (content, journalist)
-aggregator (alle content in 1 medium structureren Bv. Krant,
colombus)
- distributeur (telecombedrijven Bv. Telenet, proximus)
o omvang
- kleine, grote bedrijven
- lokaal, internationaal
o eigendom
- beursgenoteerd
- familie-eigendom
- overheidsbedrijven (vrt)
3 theorieën die ontstaan en structuur van mediabedrijven verklaren
Neoklassieke theorie Transactiekostenthe Agencytheorie
(= winstmaximalisatie) orie (= tegengestelde
(= belangen)
onderhandelingskosten
)
visie: winst Visie: bedrijven als Visie: relatie tussen
Hoe? alternatief v/d markt eigenaars en
Kosten- Hoe? managers
batenalayse Transactiekost beiden hebben
Inzetten van schaarse en tegengestelde
productiefactoren (= Kosten die moeten belangen =
kost) om zo grootste gemaakt worden om principaal-
opbrengst te bekomen tot een transactie te agent problem
(=baat) komen - eig:
Die rationele bv. Maken v/e film winstmaximalisatie
keuzes zorgen (acteur, - manag: in functie v.
ook voor geluidstechnici) eigenbelang (loon,
opofferingen = = wordt per productie opwerken)
opportuniteits opnieuw geregeld Oplossing: incentives
kost (om dingen coördinatiekos via
te realiseren, ga ten prestatiecontract
je andere dingen om kosten te en worden
moeten laten besparen: langdurige belangen
liggen) arbeidscontracten gelijkgesteld
Rol overheid = om werk efficiënter vb. manager krijgt
Beperkt te organiseren aandelpakket
Overheidsoptreden Bv. Aanwerving van
enkel bij falen v. markt Tom Waes
(exclusiviteitsscontract
)
Kritiek theorie in Indien ck < tk Verschuiving v.
media-eco Gaat onderneming op eigendomsstructuur in
1. Niet elk bedrijf zoek naar efficiëntere media maakt
jaagt oplossing door bv theorie > relevant
3
, winstrealisatie overnames of fusies Eerst: familiale
na (vrt) bedrijven (eigenaar =
2. Belang van manager)
overheidsoptred Nu: beursgenoteerd
en (eigenaar ≠ manager)
(investeringen!)
1.2 mediabedrijven zijn geen koekjesfabrieken
mediabedrijven zijn uniek, het is een zeer specifieke business met 10
unieke kenmerken
1.2.1 cultureel goed
media
- commerciële waarde
- maatschappelijke waarde verspreiding v. symbolische
inhoud
- informatieve/ democratische waarde
houden consument op de hoogte van gebeurtenis in
samenleving
vierde macht: waakhond van 3 andere machten
(wetgevende, uitvoerende en rechterlijke)
1.2.2 publiek belang
- Niet alle media streven winstmaximalisatie na (ruim publiek)
- bepaalde mediabedrijven werken in functie van publiek belang
(= niet rendabel)
om te kunnen overleven, overheidsregulering
vb. klara, radio 1
1.2.3 publiek goed
2 kenmerken v. media
o niet-rivaliserend: beschikbaarheid v/ h product verminderd niet als
het aantal consumenten verhoogd
- indien een eco goed: ene koekje dat jij op eet kan niet door
een ander meer worden opgegeten
o niet-uitsluitbaar: media is collectief & zorgt ervoor dat de
consumptie niet verboden kan worden v. bep. Mensen
4
