Europese Rechtsgeschiedenis: GERMAANS en MIDDELEEUWS
STRAFRECHT
Hoorcollege 7
STRAFRECHT DER GERMANEN
Privaat strafrecht
Voornamelijk private delicten
(delicten tegen een bepaalde familie)
Het vroege Germaanse strafrecht is vooral privaat van aard. Merendeels worden strafbare feiten
beschouwd als aanslagen op de rechten en de belangen van een bepaalde familie, een bepaalde persoon.
de overheid doet hier niks op, het is een privaat slachtoffer dus hij moet actie hier tegen voeren.
Eigenrichting
= pure wraaknemen. De familie van het slachtoffer gaat wraak nemen op de dader. Het is aan de familie
van het slachtoffer om te kijken hoe ver ze gaan met hun wraakneming
Evenredigheid?
Er wordt beweerd dat de Germanen naar verloop van tijd zo iets hebben gehad van een
evenredigheid beginsel, dat je wel wraak mocht nemen maar dat je niet verder mocht gaan dan
dat de ander jou had aangedaan. Maar dat wordt betwijfelt of het wel zo was.
Vrijwillige verzoening
Je hoefde geen wraak te nemen als je dit niet wou. Je kon afzien van jou wraakrecht als de familie
van de dader aanbood om tot een financiële verzoening te komen. Een afkoop van het
wraakrecht. Dat was een kwestie van partij onderhandelen want het bedrag moest dan wel
besproken worden
Toch ligt daar de nadruk van de verdere rechtsonderdrukking. Je ziet dat er na een verloop van tijd toch
het stamverband, de stamkoning en zijn clan, dat zij meer greep gaan krijgen op de rechtspleging. En dat
wraakneming meer en meer wordt teruggedrongen en uiteindelijk ook verboden. Verzoening wordt
voortaan verplicht. De stam gaat dan ook bedragen vaststellen waartegen dan verzoend moet worden. Er
komt een standaardbedrag voor elk delict. deze standaardbedragen zullen uiteindelijk terechtkomen in de
leges barbarorum, in de wet der barbaren. Germaanse stammen gaan hun volksrechten opschrijven in de
wetten der barbaren. Elke stam heeft voortaan hun eigen wet. Zo een wet is niet veel meer dan een
opsomming van delicten en daarop gestelde geldbedragen (= composities)
, Verplichte verzoening Verzoeningsprocedure
Composities De stamkoning/ overheid gaat ook Stamvergadering/mallus
delicten met daarop gestelde een deel van die compositie opeisen Bepaalde momenten in het jaar hield
geldbedragen = boetes De gedachte ten grondslag: als familie een stam een stamvergadering.
A een strafbaar feit pleegt jegens Mallus = vergadering binnen de
Faidus (privaat) familie B dan verstoord het de vrede graafschappen/units
Deel wat wordt betaald aan de tussen de families EN de stamvrede.
familie van het slachtoffer En dus moet er niet alleen een
verzoening plaatsvinden jegens de
Fredus (publiek) families maar ook tegen de Private aanklacht
Wordt betaald aan de stamgemeenschap. Het slachtoffer moest de
koning/overheid. Omdat men op dader aanklagen, als jij dat
het standpunt stelde dat als jij niet deed dan gebeurde er
een delict pleegt binnen de stam, niets. De koning zat de
dan schend je de vrede tussen de vergadering voort.
families en de openbare orde in
een stam. Rechterschap in oude zin
De koning was officieel de
rechter maar de uitspraak
Leges barbarorum werd vastgesteld door de
stam. Het was een soort jury
rechtspraak. De koning was de
rechter omdat die de vonnis
officieel uitspreekt.
Formalistisch bewijs
Als het slachtoffer iets moest
bewijzen, of de tegenpartij dan was
dat formalistisch, het is afhankelijk van
rituelen die ze in acht moest nemen,
allerlei vaste handelingen, … waarvan
de uitkomst bepalend was of ze gelijk
hadden of niet
FAIDUS EN FREDUS
Randall Lesaffer, Inleiding tot de Europese Rechtsgeschiedenis, p. 148
‘Teneinde aan de cirkel van wraak en wederwraak te ontkomen, stipuleerde het recht een stelsel van
schadevergoedingen. Betaalde de dader de voorziene vergoeding, en accepteerde het slachtoffer die, dan
deed die laatste afstand van zijn wraakrecht en was het conflict ten einde.’
‘De compositio bestond uit twee delen: het faidus en het fredus. Het faiduswas de eigenlijke
schadevergoeding die de dader moest betalen aan het slachtoffer teneinde de bloedwraak af te kopen.
Het fredus was een boete die men aan de koning of graaf verschuldigd was als vergoeding voor het
beslechten van het geschil’.
STRAFRECHT
Hoorcollege 7
STRAFRECHT DER GERMANEN
Privaat strafrecht
Voornamelijk private delicten
(delicten tegen een bepaalde familie)
Het vroege Germaanse strafrecht is vooral privaat van aard. Merendeels worden strafbare feiten
beschouwd als aanslagen op de rechten en de belangen van een bepaalde familie, een bepaalde persoon.
de overheid doet hier niks op, het is een privaat slachtoffer dus hij moet actie hier tegen voeren.
Eigenrichting
= pure wraaknemen. De familie van het slachtoffer gaat wraak nemen op de dader. Het is aan de familie
van het slachtoffer om te kijken hoe ver ze gaan met hun wraakneming
Evenredigheid?
Er wordt beweerd dat de Germanen naar verloop van tijd zo iets hebben gehad van een
evenredigheid beginsel, dat je wel wraak mocht nemen maar dat je niet verder mocht gaan dan
dat de ander jou had aangedaan. Maar dat wordt betwijfelt of het wel zo was.
Vrijwillige verzoening
Je hoefde geen wraak te nemen als je dit niet wou. Je kon afzien van jou wraakrecht als de familie
van de dader aanbood om tot een financiële verzoening te komen. Een afkoop van het
wraakrecht. Dat was een kwestie van partij onderhandelen want het bedrag moest dan wel
besproken worden
Toch ligt daar de nadruk van de verdere rechtsonderdrukking. Je ziet dat er na een verloop van tijd toch
het stamverband, de stamkoning en zijn clan, dat zij meer greep gaan krijgen op de rechtspleging. En dat
wraakneming meer en meer wordt teruggedrongen en uiteindelijk ook verboden. Verzoening wordt
voortaan verplicht. De stam gaat dan ook bedragen vaststellen waartegen dan verzoend moet worden. Er
komt een standaardbedrag voor elk delict. deze standaardbedragen zullen uiteindelijk terechtkomen in de
leges barbarorum, in de wet der barbaren. Germaanse stammen gaan hun volksrechten opschrijven in de
wetten der barbaren. Elke stam heeft voortaan hun eigen wet. Zo een wet is niet veel meer dan een
opsomming van delicten en daarop gestelde geldbedragen (= composities)
, Verplichte verzoening Verzoeningsprocedure
Composities De stamkoning/ overheid gaat ook Stamvergadering/mallus
delicten met daarop gestelde een deel van die compositie opeisen Bepaalde momenten in het jaar hield
geldbedragen = boetes De gedachte ten grondslag: als familie een stam een stamvergadering.
A een strafbaar feit pleegt jegens Mallus = vergadering binnen de
Faidus (privaat) familie B dan verstoord het de vrede graafschappen/units
Deel wat wordt betaald aan de tussen de families EN de stamvrede.
familie van het slachtoffer En dus moet er niet alleen een
verzoening plaatsvinden jegens de
Fredus (publiek) families maar ook tegen de Private aanklacht
Wordt betaald aan de stamgemeenschap. Het slachtoffer moest de
koning/overheid. Omdat men op dader aanklagen, als jij dat
het standpunt stelde dat als jij niet deed dan gebeurde er
een delict pleegt binnen de stam, niets. De koning zat de
dan schend je de vrede tussen de vergadering voort.
families en de openbare orde in
een stam. Rechterschap in oude zin
De koning was officieel de
rechter maar de uitspraak
Leges barbarorum werd vastgesteld door de
stam. Het was een soort jury
rechtspraak. De koning was de
rechter omdat die de vonnis
officieel uitspreekt.
Formalistisch bewijs
Als het slachtoffer iets moest
bewijzen, of de tegenpartij dan was
dat formalistisch, het is afhankelijk van
rituelen die ze in acht moest nemen,
allerlei vaste handelingen, … waarvan
de uitkomst bepalend was of ze gelijk
hadden of niet
FAIDUS EN FREDUS
Randall Lesaffer, Inleiding tot de Europese Rechtsgeschiedenis, p. 148
‘Teneinde aan de cirkel van wraak en wederwraak te ontkomen, stipuleerde het recht een stelsel van
schadevergoedingen. Betaalde de dader de voorziene vergoeding, en accepteerde het slachtoffer die, dan
deed die laatste afstand van zijn wraakrecht en was het conflict ten einde.’
‘De compositio bestond uit twee delen: het faidus en het fredus. Het faiduswas de eigenlijke
schadevergoeding die de dader moest betalen aan het slachtoffer teneinde de bloedwraak af te kopen.
Het fredus was een boete die men aan de koning of graaf verschuldigd was als vergoeding voor het
beslechten van het geschil’.
