Deel 1 - Inleiding
Sociale Wetgeving Pagina 1
, .
H1 - Wat is sociale wetgeving eigenlijk ?
Sociale wetgeving
= Geen duidelijk afgebakend geheel
Gemeenschappelijke kenmerken
• Bijzonder doel:
○ Bescherming van belangen van de werknemers
○ Bevorderen van hun welzijn
• Arbeidsrecht: beschermingswetten
• Sociale zekerheid: sociale risico's opvangen
• Sociale wetgeving omvat dus:
1) Arbeidsrecht
2) Socialezekerheidsrecht
a. Sociale verzekeringen: traditionele taken
b. Sociale bijstand (federale sociale bijstand en Vlaamse bijstand aan personen)
Sociale wetgeving
• Individuele relaties tussen werkgever en werknemer = individuele arbeidsovereenkomst
• Collectieve relaties tussen werkgevers en werknemers = collectieve arbeidsovereenkomst
• Beschermingsmaatregelen voor werknemers
• Arbeidsvoorziening
• Sociale zekerheid
• Minimumvoorzieningen
• Geschillen van sociaal recht
Sociale Wetgeving Pagina 2
, .
H2 - Bronnen van sociale wetgeving
1. Internationale rechtsbronnen
1.1 - Bilaterale verdragen
• Verdrag tussen België en één ander land.
• V64 4Regels van toepassing op werknemers afkomstig uit het ene land die in het
andere land gaan werken.
1.2 - Multilaterale verdragen en instellingen
• Internationale Arbeidsorganisatie (IAO): conventies en aanbevelingen
• Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling (OESO):
beslissingen, akkoorden, aanbevelingen en resoluties
• Raad van Europa: EVRM, Europees Sociaal Handvest
• Internationale Vereniging voor de Sociale Zekerheid (AISS)
• De Benelux Economische Unie
Europese Unie: De belangrijkste
6 hoofdinstellingen
• Europese Raad
• Europese Commissie
• Europese Raad van Ministers
• Europese Parlement
• Europese Hof van Justitie
• Europese Rekenkamer
4 nevenorganen
• Economisch en Sociaal Comité
• Comité van de Regio's
• Europese Investeringsbank
• Europese Centrale Bank
Europese rechtsregels
= Worden uitgevaardigd door de Raad en de Europese Commissie na raadpleging van
het Europees Parlement.
Hiërarchie van Europese rechtsregels op basis van hun binding:
• Verordeningen: rechtstreeks uitwerking in alle lidstaten
• Richtlijnen: verplichte omzetting in nationale wetgeving
• Besluiten: rechtstreeks toepassing op welbepaalde bestemmeling(en)
• Aanbevelingen: binnen de lidstaten niet
• Adviezen
Mogelijkheid Europese "cao's" algemeen bindend te verklaren
Sociale Wetgeving Pagina 3
, Mogelijkheid Europese "cao's" algemeen bindend te verklaren
Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, is ook belangrijk voor het
Belgische arbeidsrecht.
2. Nationale rechtsbronnen
2.1 - Sociale grondrechten
Artikel 23 van de Grondwet (geen directe werking voor de burger - wel richtlijn en
doelstelling voor de overheid)
2.2 - Sociale rechtsbronnen
• Wetten en decreten
• Koninklijke besluiten
• Ministeriële besluiten
• Rechtspraak en rechtsleer (in België geen precedentenrecht)
• Collectieve arbeidsovereenkomsten (cao's)
• Het gebruik
• De eenzijdige verbintenis
2.3 - Hiërarchie van de nationale rechtsbronnen
1) Dwingende bepalingen van de wet
2) Algemeen verbindend verklaarde cao's
3) Niet algemeen verbindend verklaarde cao's wanneer de werkgever lid is van een
organisatie die de cao ondertekend heeft of de cao zelf ondertekende.
4) Geschreven individuele arbeidsovereenkomst
5) Arbeidsreglement
6) Mondelinge individuele arbeidsovereenkomst
-> De wetten zijn bovenaan, dan heb je de CAO. Eerst van gans het land, dan die van
sector en dan van bedrijf.
-> Te vinden op Belgisch Staatblad
Hoe deze hiërarchie interpreteren ?
= Een lagere norm mag slechts afwijken van een hogere norm als hij hiermee niet strijdig
is of de rechten van de werknemers vermindert of zijn plichten verzwaart.
Voorbeeld: Arbeidswet = hogere norm = 40u/ week werken
Cao = lagere norm = 38u/ week werken
Sociale Wetgeving Pagina 4
Sociale Wetgeving Pagina 1
, .
H1 - Wat is sociale wetgeving eigenlijk ?
Sociale wetgeving
= Geen duidelijk afgebakend geheel
Gemeenschappelijke kenmerken
• Bijzonder doel:
○ Bescherming van belangen van de werknemers
○ Bevorderen van hun welzijn
• Arbeidsrecht: beschermingswetten
• Sociale zekerheid: sociale risico's opvangen
• Sociale wetgeving omvat dus:
1) Arbeidsrecht
2) Socialezekerheidsrecht
a. Sociale verzekeringen: traditionele taken
b. Sociale bijstand (federale sociale bijstand en Vlaamse bijstand aan personen)
Sociale wetgeving
• Individuele relaties tussen werkgever en werknemer = individuele arbeidsovereenkomst
• Collectieve relaties tussen werkgevers en werknemers = collectieve arbeidsovereenkomst
• Beschermingsmaatregelen voor werknemers
• Arbeidsvoorziening
• Sociale zekerheid
• Minimumvoorzieningen
• Geschillen van sociaal recht
Sociale Wetgeving Pagina 2
, .
H2 - Bronnen van sociale wetgeving
1. Internationale rechtsbronnen
1.1 - Bilaterale verdragen
• Verdrag tussen België en één ander land.
• V64 4Regels van toepassing op werknemers afkomstig uit het ene land die in het
andere land gaan werken.
1.2 - Multilaterale verdragen en instellingen
• Internationale Arbeidsorganisatie (IAO): conventies en aanbevelingen
• Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling (OESO):
beslissingen, akkoorden, aanbevelingen en resoluties
• Raad van Europa: EVRM, Europees Sociaal Handvest
• Internationale Vereniging voor de Sociale Zekerheid (AISS)
• De Benelux Economische Unie
Europese Unie: De belangrijkste
6 hoofdinstellingen
• Europese Raad
• Europese Commissie
• Europese Raad van Ministers
• Europese Parlement
• Europese Hof van Justitie
• Europese Rekenkamer
4 nevenorganen
• Economisch en Sociaal Comité
• Comité van de Regio's
• Europese Investeringsbank
• Europese Centrale Bank
Europese rechtsregels
= Worden uitgevaardigd door de Raad en de Europese Commissie na raadpleging van
het Europees Parlement.
Hiërarchie van Europese rechtsregels op basis van hun binding:
• Verordeningen: rechtstreeks uitwerking in alle lidstaten
• Richtlijnen: verplichte omzetting in nationale wetgeving
• Besluiten: rechtstreeks toepassing op welbepaalde bestemmeling(en)
• Aanbevelingen: binnen de lidstaten niet
• Adviezen
Mogelijkheid Europese "cao's" algemeen bindend te verklaren
Sociale Wetgeving Pagina 3
, Mogelijkheid Europese "cao's" algemeen bindend te verklaren
Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, is ook belangrijk voor het
Belgische arbeidsrecht.
2. Nationale rechtsbronnen
2.1 - Sociale grondrechten
Artikel 23 van de Grondwet (geen directe werking voor de burger - wel richtlijn en
doelstelling voor de overheid)
2.2 - Sociale rechtsbronnen
• Wetten en decreten
• Koninklijke besluiten
• Ministeriële besluiten
• Rechtspraak en rechtsleer (in België geen precedentenrecht)
• Collectieve arbeidsovereenkomsten (cao's)
• Het gebruik
• De eenzijdige verbintenis
2.3 - Hiërarchie van de nationale rechtsbronnen
1) Dwingende bepalingen van de wet
2) Algemeen verbindend verklaarde cao's
3) Niet algemeen verbindend verklaarde cao's wanneer de werkgever lid is van een
organisatie die de cao ondertekend heeft of de cao zelf ondertekende.
4) Geschreven individuele arbeidsovereenkomst
5) Arbeidsreglement
6) Mondelinge individuele arbeidsovereenkomst
-> De wetten zijn bovenaan, dan heb je de CAO. Eerst van gans het land, dan die van
sector en dan van bedrijf.
-> Te vinden op Belgisch Staatblad
Hoe deze hiërarchie interpreteren ?
= Een lagere norm mag slechts afwijken van een hogere norm als hij hiermee niet strijdig
is of de rechten van de werknemers vermindert of zijn plichten verzwaart.
Voorbeeld: Arbeidswet = hogere norm = 40u/ week werken
Cao = lagere norm = 38u/ week werken
Sociale Wetgeving Pagina 4
