Samenvatting Algemene Psychologie | VUB | 2025/26

Algemene psychologie
1. WAT IS PSYCHOLOGIE

1.1 EEN DEFINITIE VAN PSYCHOLOGIE

 Psycho= geest + logie (logos -> woord, gedachte, rede)= gebied v/d stof
 => wetens v/d studie

 Psychologie= wetens wrbij h G bestudeerd w & wrbij d Gevidentie gebruikt w om d interne processe te
begrijpe die ten grondslag ligge a dat G
 Observere G systemati~ & hoe h w beinvl dr omgeving & prob h te begrijpe

Wat is psychologie niet:
 Lekenpsychologie:
 Volkspsychologie ‘ied weet toch dat…’
 Gezondverstand, intuitie,..
 Speculeren o mensel aard
 Vb hartluchten bij een vriend -> mens zelf (ied)
 Pseudopsychologie
 Nt onderbouwde psychologische aanname die zich als wetens waarh vrdoen: je zegt dat iets wetens is,
mr is eig nt
 Vb: grafologie: obv je schrijv kenne we je ph
 Leesbaarhandt: î zelfvertrouwe & goed i z vel
 Onleesbaarhandt: hecht î belang a privacy & is moeil te drgronden
 Vb: kleurenprofiel/discmodel (i bedrijven)

Wat is psychologie wel:
 = wetens v G & d mentale processe v dat G
 H externe G w bestudeerd
 Gevidentie w gebruikt om mentale/ innerl processe te begrijpe v/h G
 Meetbaar- extern -> afleide -> onmeetbaar- intern
G -> brein
 Vb intelligentie: kn nt hrs opensnijde, mr wel linke a G (IQ test)

1.2 ONTWIKKELINGE DIE DE PSYCHOLOGIE HEBBEN MOGELIJK GEMAAKT

 “psy heeft e lang verlede, mr e korte gesch” Ebbinghaus (19de eeuw)
 Lang verleden= wortels i/d filo & nadenke o mensel geest
 Korte gesch= start 1879 met oprichting 1ste psy labo dr Wundt & 1ste ondz experimenten

 Wrm zo laat?
 Wetens studie v mensel geest vroeg verandering i mens beeld
 V immateriele ziel nr studie object
 Filosofi~ nadenke o werking v geest -> wetens ondz v/d geest


1.2.1 OUD GRIEKSE FILOSOOF (500- 400 VC) (PLATO & ARISTOTELES)
 Dualisme v plato= opsplitsing v geest & lich (2 entiteiten)
 Geocentrisme= aarde centraal i universum itt heliocentrisme
 => universum geschapen vr d mens
 Mens= enig wezen dat universum & rol v mens i/h universum kan begrijpe via rede
(nadenken)
 Kennis= product v rede, goddel ingeving & intuïtie
 Nt wetens


1.2.2 TEM 15 E EEUW
 Griekse hd wijsh
 Nadien kreeg kerk î invl/ dominante positie (god/ bijbel= waarh)
 => vertaling v Griekse geschrift d theologie

1

,  -> kennis= vuit h geloof d mens prob te begrijpe via d rede
 Vb unif opgericht dr geloof


1.2.3 WETENSCHAPPELIIJKE REVOLUTIE (16 E EEUW)
 Oude wijshede blijke nt noodzakel correct…
 Katalysator: copernicus’ heliocentrisme: d aarde is nt h centrum mr d zon
 Nieuwe kennis: reformatie, boekdrukkunst, ontdekkingsreizen, contact met islamiti~ & Chinese
geleerde, internet…

 Modern wetens denken
 Kennis= product v wetens ondz (obs & experimenten) (switch v nadenke/ rede -> wetens ondz)
 2 C: alfa: Kunst & letteren & bèta: natuurwetens


1.2.4 RATIONALISME (17 E EEUW)
 René Descartes:
 WH kan achterhaald w dr d rede
 Cogito ergo sum= ik denk dus ik ben -> je kan aan alles twijfele mr nt a dat je a/h twijfele
bent
 Nativisme= we denke obv kennis dat al deels aangeboren is vb: taal spreken
 Dualisme v Plato:
 Lich is e machine wat we wetens kn ondz
 Geest is immaterieel & kan je nt ondz, wel o redeneren

 Wetens ondz nr h mensel lich
 Kennis= product v aangebore ideeën & via rede afgeleide inzichten (nature)
 Mind- body problem (sta recht/ nee)
 Fysiek vs nt fysiek (tastbaar vs ontastbaar)
 Hoe comm ze dan met elkaar?
 Cogn neurow heeft er ook î vrage o vb: wat is h BZ, we wete dat h er is, mr nt wat h is
 Nu: d geest & lich z apparte dinge: geest is h result v denkprocesse dus maakt deel v
ons uit (versch dualisme)


1.2.5 EMPIRISME (17-18 E EEUW) <-> RATIONALISME
 Hobbes, J. Locke, Hume
 Kennis komt tot stand via zintuigel wnm/ ervaring:
 Geest= tabula rasa
 Kennis dr obs => associaties: hogere ordekennis komt dr combi v eenv ideeën
 Vb: 1ste keer bliksem: wat is dat & andere keer: oei h gaat regenen

 Wetens ondz mensel geest
 Kennis= product v ervaring (empirie) (nurture)

1.2.5.1 NATURE VS NURTURE
 Eigens bepaald dr aanleg (nature) of omgevingsf (nurtrue) -> nu nog een vraag


1.2.6 EVOLUTIETHEORIE (19 E EEUW)
 Darwin C.
 Survival of the fittest (dr natuurl selctie)
 Succesvolle vrtplanting bij kmk agepast a omgeving
 Mens is product v evolutie (we z h î geëvolueerde wezen)
 Wetens ondz mensel G als we kijken r dieren =coöperatieve psychologie
 Vb: pauw wilt vrouwtje versieren dr veren -> man dr auto

 Maatsch is klaar om mensel geest te zien als studie object dat kan bestudeerd w op wetens wijze

1.3 DE BEGIN JAREN V/D PSYCHOLOGIE


1.3.1 DE PSYCHOLOGISCHE SCHOLEN
2

,Structuralisme, functionalisme, gestaltpsychologie, behaviorisme, psychoanalyse (19 e tot 20ste eeuw)

1.3.1.1 STRUCTURALISME
 Wilhelm Wundt: grondlegger v academische psychologie & richte 1ste psychologi~ labo op i Leipzig, 1879

 1ste experimenten o mensel geest => beuwstz.?
 Prikkels aanbiede & G uitlokke ipv wachte tot h G zich aandient:
 In welke 2 mate moete 2 kleure v elkaar versch om als versch gzn te w
 Hoelang duurt h om op geluid te reag
 Welke mentale stappe onderneme we bij h opls v/e rekensom
 Gn observatie, mr experiment want je manipuleert d situ

 Introspectieve methode= kijke nr eige BZ dr objectieve, nauwkeurige rapportering v gvls, gedachte,
herinneringe,..
 Hij bied prikkel a & moes je rapporere a/d/v subj ervaring vb: wat doet een roos bij je
 Zijn methode: h snel tikke v/d metronoom om te wete hoe h BZ is: “ik ervaar e gvl v spanning”

 Tetchener & Krilpe:
 Geïnspireerd dr Wundt
 Ondz structuur v bewust z
 Uit welke bouwstenen is de mensel geest opgeboud
 => afgeleid v introspectie (Wundt) = opdele v wnming i deel elementen/
bouwstenen
 Vb roos krijge (met zintuige gvl -> elk is e bouwsteen) (subjectief)

 Kritiek:
 Introspectieve methode is subjectief & onbetrouwbaar
 Nt reproduceerbaar
 Bewustzijn heeft limieten
 Wat is het nut dan van structuralisme?

1.3.1.2 FUNCTIONALISME (TEGEN BEWEGING OP STRUCTURALISME)
 Ondz nr functie v/h bewustz
 Geïnspireerd dr; Willem James:
 Stream of consciousness/ stroom v/h bewustz <-> atonomi~ structuralisme
 Evolutieth (natuurlijke selectie)

 Stream of consciousness= bewustz is nt 1 ding, mr e rivier v î dingen
 Atomisme structuralisme= alles opsplitse v deel elemente v Bewusz tot atoomniveau

 John Dewey
 Taken:
 Maatsch nuttig ondz (wr maats iets a heeft)
 Kan geest optimaal functionere i z omgeving
 Vb intelligentie:
 Kn versch i omgeving versch intelligentie verklaren?
 Kn we omgeving apasse om intelligentie te verbeteren?

1.3.1.3 GESTALTPSYCHOLOGIE
 Wertheimer, Köhler, Koffka
 Focus op perceptie (wnming), want perceptie stuurt ons G
 Geheel (gestalt) is meer dan de som der delen => perceptie
 Opdelen is zinloos <-> atomisme structuralisme
 Ondersteunde d uitspraak via visuele illusies
 Belang v totaal configuratie= indeling (uitspraak)

 Hering: illusie:
 Individuele onderdele: elke lijn apart
 D bovenste lijnen z gelijkw mr perceptie zegt dat ze buigen
 Kan je alleen verklare als je kijkt nr het gestalt

3

,  Zöllner: illusie:
 Individuele onderdele: verticale lijne met schuine lijne op
 Perceptie: ze w smaller of breder
 W gevormd dr gestalt (geheel)

1.3.1.4 PSYCHOANALYSE (REA OP VRGAANDE)
 Sigmund Freud:
 Nt enkel bewuste mr ook onbewust
 Onbewuste processen & impulsen sturen ons G, gvl, gedachten
 Genezing was mogel dr inzicht, onbewuste processse

 Kleine Hans
 Sjifobie v paarde
 Getuige ongeval met paardekar
 D angst vr paard w verklaard dr angst vr vader (volgens S.F)
 Zwarte snuit= snor
 Oogkleppen= bril

1.3.1.5 BEHAVIORISME (BEHAVIOR= G)
 Geïnspireerd dr positivisme= kennis kan enkel verworve w dr toepassing v wetens methode
 Psychologie= wetens v G
 Enkel G kan objectief gemete w (gn BZ)
 Objectieve observaties v G i gecontroleerde setting (labo)

 Behaviorisme= S-R psychologie = Blackblox psychologie
 Richte op S & R
 S (stimulus vb iphone) -> brein -> R (respons vb blijdschap)
Input output

 Verklare G dr leerprincipes (vb: ervaring), want mens is tabula rasa
 Komt oeen met nurture principe

 Uitspraak Watson:
 Kan 12 kids knede tot om h even wat
 => doet er nt toe v waar je komt: je kan w wat je wil


1.3.2 DE HEDENDAAGSE PSYCHOLOGIE
 Baseer op behav (geïnteresseerd i G), mr ook i BZ (blackbox)
 Psychoanalyse is ook nog aanwezig, alle andere schole bestaan nt meer

 Bepaalde ideeën in modern jasje z dr gevloeid nr hedendaagse psychologie:
 Psychoanalyse => psychodynami~ therapie
 Behaviorisme => gedragstherapie
 Gestaltpsychologie => perceptie- onderzoek

 Maakt gebruik v biopsychosociale benadering= G analysere i terme v bio, psychologische & soc F
 Vb: derpessie: erfelh, lager zelfbeeld, gepest
 Biologisch= aanleg, hormonale invl, medi~ conditie
 Psychologi~= ph
 Sociaal= omgevingsfactoren: vrienden, school, werkveld

 Versch deelgebieden
 In studie & ondz:
 Gezondhspsychologie
 Ontwspsychologie
 Phpsychologie
 Soc psychologie
 Biologische psychologie
 Cogn psychologie
 Praktijk:
 Klinische psychologie
4