SOCIOLOGIE
INLEIDING
Wat wordt er bedoelt met: “Niemand is een eiland”?
We leven niet op onszelf maar in een gemeenschap. We leven inter-relationeel en
beïnvloeden elkaar onbewust. We zijn allemaal op onze eigen manier verbonden met het
vaste land
Focus van sociologie
De samenleving (altijd in beweging)
Hoe beïnvloeden we elkaar?
Bv. hoe komt het dat alcoholgebruik genormaliseerd wordt boven druggebruik?
Eenzelfde fenomeen kunnen we vanuit verschillende hoeken bestuderen. Het
referentiekader waaruit we kijken is bepalend voor de zaken die we vaststellen over de
samenleving. De sociologie bekijkt dit vanuit de hoek hoe we elkaar beïnvloeden.
Samenlevingsverbanden:
1) Micro: nauw verbonden – individueel, vrienden, familie
…
2) Meso: maatschappelijk middenveld – instituties en
organisaties
3) Macro: burgerschap (samenleving)
Per groep neem je een andere rol aan
SAMENLEVINGSVERBANDEN – TEMPORELE EN SOCIALE RUIMTE ROND HET
SPEELVELD
Begrippen:
Speelveld van de samenleving Sommigen kunnen ten volle deelnemen
aan de samenleving, anderen staan aan
de zijlijn.
Spelregels Wetten (gebaseerd op waarden),
verwachtingen of gewoontes
Spelers Actoren: mensen, organisaties,
instituties… de elk hun eigen positie
innemen met eigen taken/rollen.
Spel Handelen afstemmen op elkaar, elkaar
(on)bewust beïnvloeden
1
,Welke plaats neemt de socioloog in?
Op de tribune. Het speelveld wordt vanop afstand bestudeerd.
Iedereen mag deelnemen aan de samenleving (speelveld) maar de spelregels maken dat
er mensen aan de zijlijn worden geduwd. Niet iedereen kan ten volle deelnemen aan de
samenleving. Anderen halen we volledig van het speelveld omdat zen zich niet aan de
regels houden. Spelers zijn statusgebonden. Als je een hogere positie inneemt krijg je
een hogere status.
Voorbeeld: Student HoGent
Speelveld = opleiding Orthopedagogie
Spelregels = onderwijsreglement
Spelers = lectoren en studenten
Spel = lectoren vormen hun studenten
Sociologie:
Sociologie = samenlevingskunde, hoe gaan we leven in groepen?
Waarin is de sociologie geïnteresseerd?
1) Hoe leven mensen samen in verschillende samenlevingsverbanden
2) Hoe zijn de groepen gevormd – kenmerken
3) Door welke wetmatigheden worden ze gestuurd – basiswaarden
H1: OP ONTDEKKINGSTOCHT DOOR BEKEND GEBIED
HET DAGELIJKSE LEVEN DOOR DE BRIL VAN DE SOCIOLOOG
Sociologische verbeelding Het bewustzijn dat de individuele
ervarings- en belevingswereld
samenhangt met de brede samenleving.
Wijst naar het vermogen om persoonlijke
ervaringen en uitdagingen te begrijpen in
de context van grotere maatschappelijke
structuren en historische processen
Waarom is deze sociologische verbeelding zo belangrijk?
Als je enkel focust op het waarneembare, zal je gedrag nooit kunnen begrijpen. Zoek naar
andere beïnvloedingsfactoren die gedrag verklaren zie de context
2
, Sociologische verbeelding is kijken naar 3
zaken:
1) Biografie = alles wat je meemaakt in je
leven, opleiding
2) Sociale structuur = alle sociale relaties
(beïnvloedt biografie), onderwijssysteem
3) Geschiedenis = bepaalt organisatie van
de samenleving, kenniscultuur
Biografie koppelen aan sociale structuur en geschiedenis
Wat wordt er bedoelt met “De sociale structuur beïnvloedt je biografie”?
De individuele zaken die je meemaakt in je leven worden beïnvloed door je sociale
relaties. Het is niet zo individueel.
Bv. Meer en meer jongeren studeren verder
Biografie Individuele keuze
Sociale structuur Keuze bepaald door ouders
Geschiedenis Kennis staat centraal in onze
samenleving
OVER ETEN EN DRINKEN
Hoe merk je dat eten meer is dan een basisbehoefte?
Biografie Voedingspatroon
Sociale structuur Sociale klasse, cultuur, trends …
Geschiedenis Veranderingen in voedingsindustrie, productie,
transport …
Je biografie is gekoppeld aan de sociale structuur en geschiedenis
OVER SPORT
Hoe merk je dat sport geen individuele keuze is?
De keuze van de sport is gekoppeld aan een statussymbool, positie in de samenleving,
relaties …
Statussymbolen = hoge status tonen aan je omgeving: rijkdom, macht en prestige tonen
Bv. skiën is voor de hoge klasse, boksen voor de lage
Keuze van je vrijetijd is niet zo vrij. Het wordt bepaald door je sociale omgeving
3
, OVER LIFESTYLE EN LEVENSSTIJL
Levensstijl = de manier waarop je jouw leven wil inrichten. Hoe wil je overkomen? Hoe
je in het leven staat, wat je denkt en belangrijk vindt, jouw muziekvoorkeuren,
vrijetijdsbesteding, mediagebruik, culturele smaak …
Hoe merk je dat jouw levensstijl ook geen individuele keuze is?
Biografie Levensstijl
Sociale structuur Sociale klasse, cultuur, trends
Geschiedenis Evolutie van betekenis, standing van bepaalde levensstijl
Schoonheidsidealen zijn van alle tijden
Schoonheidsidealen zijn tijd-, plaats- en cultuurgebonden => bij ons heel duidelijk beeld
van wat mooi en niet mooi is (bv. snapchat dysmorphia)
OVER LIEFDE
Waarom is jouw partnerkeuze toch niet zo blind?
Verliefdheid mag blind zijn, partnerkeuze veel minder
Je kiest iemand waarmee je veel gemeenschappelijk hebt (binnen hetzelfde
sociale milieu: religie, etniciteit, opleiding)
Minder risico op conflict of sociale druk
ALLES IS CONTINGENT, MAAR NIET ARBITRAIR
Wat wordt er bedoelt met: “alles is contigent, maar niet arbitrair”?
Contingent Niet noodzakelijk
Alles had anders kunnen zijn dan het nu is
Gebeurtenissen of verschijnselen zijn afhankelijk van
omstandigheden en factoren waardoor het dus ook
anders had kunnen verlopen (tijd, plaats, cultuur)
Niet arbitrair Niet willekeurig
Toch is ons leven NIET arbitrair, willekeurig of louter
toevallig. Het is niet omdat een bepaald gebruik anders
had kunnen zijn dat er geen goede reden bestaat
waarom het nu zo is
Dus hoewel iets veranderlijk is, is het niet zomaar
toevallig of zonder reden zo. Er is wel een reden waarom
het nu zo is
EEN STAP VERDER: SOCIOLOGISCHE BLIK DOET BETER BEGRIJPEN
4
INLEIDING
Wat wordt er bedoelt met: “Niemand is een eiland”?
We leven niet op onszelf maar in een gemeenschap. We leven inter-relationeel en
beïnvloeden elkaar onbewust. We zijn allemaal op onze eigen manier verbonden met het
vaste land
Focus van sociologie
De samenleving (altijd in beweging)
Hoe beïnvloeden we elkaar?
Bv. hoe komt het dat alcoholgebruik genormaliseerd wordt boven druggebruik?
Eenzelfde fenomeen kunnen we vanuit verschillende hoeken bestuderen. Het
referentiekader waaruit we kijken is bepalend voor de zaken die we vaststellen over de
samenleving. De sociologie bekijkt dit vanuit de hoek hoe we elkaar beïnvloeden.
Samenlevingsverbanden:
1) Micro: nauw verbonden – individueel, vrienden, familie
…
2) Meso: maatschappelijk middenveld – instituties en
organisaties
3) Macro: burgerschap (samenleving)
Per groep neem je een andere rol aan
SAMENLEVINGSVERBANDEN – TEMPORELE EN SOCIALE RUIMTE ROND HET
SPEELVELD
Begrippen:
Speelveld van de samenleving Sommigen kunnen ten volle deelnemen
aan de samenleving, anderen staan aan
de zijlijn.
Spelregels Wetten (gebaseerd op waarden),
verwachtingen of gewoontes
Spelers Actoren: mensen, organisaties,
instituties… de elk hun eigen positie
innemen met eigen taken/rollen.
Spel Handelen afstemmen op elkaar, elkaar
(on)bewust beïnvloeden
1
,Welke plaats neemt de socioloog in?
Op de tribune. Het speelveld wordt vanop afstand bestudeerd.
Iedereen mag deelnemen aan de samenleving (speelveld) maar de spelregels maken dat
er mensen aan de zijlijn worden geduwd. Niet iedereen kan ten volle deelnemen aan de
samenleving. Anderen halen we volledig van het speelveld omdat zen zich niet aan de
regels houden. Spelers zijn statusgebonden. Als je een hogere positie inneemt krijg je
een hogere status.
Voorbeeld: Student HoGent
Speelveld = opleiding Orthopedagogie
Spelregels = onderwijsreglement
Spelers = lectoren en studenten
Spel = lectoren vormen hun studenten
Sociologie:
Sociologie = samenlevingskunde, hoe gaan we leven in groepen?
Waarin is de sociologie geïnteresseerd?
1) Hoe leven mensen samen in verschillende samenlevingsverbanden
2) Hoe zijn de groepen gevormd – kenmerken
3) Door welke wetmatigheden worden ze gestuurd – basiswaarden
H1: OP ONTDEKKINGSTOCHT DOOR BEKEND GEBIED
HET DAGELIJKSE LEVEN DOOR DE BRIL VAN DE SOCIOLOOG
Sociologische verbeelding Het bewustzijn dat de individuele
ervarings- en belevingswereld
samenhangt met de brede samenleving.
Wijst naar het vermogen om persoonlijke
ervaringen en uitdagingen te begrijpen in
de context van grotere maatschappelijke
structuren en historische processen
Waarom is deze sociologische verbeelding zo belangrijk?
Als je enkel focust op het waarneembare, zal je gedrag nooit kunnen begrijpen. Zoek naar
andere beïnvloedingsfactoren die gedrag verklaren zie de context
2
, Sociologische verbeelding is kijken naar 3
zaken:
1) Biografie = alles wat je meemaakt in je
leven, opleiding
2) Sociale structuur = alle sociale relaties
(beïnvloedt biografie), onderwijssysteem
3) Geschiedenis = bepaalt organisatie van
de samenleving, kenniscultuur
Biografie koppelen aan sociale structuur en geschiedenis
Wat wordt er bedoelt met “De sociale structuur beïnvloedt je biografie”?
De individuele zaken die je meemaakt in je leven worden beïnvloed door je sociale
relaties. Het is niet zo individueel.
Bv. Meer en meer jongeren studeren verder
Biografie Individuele keuze
Sociale structuur Keuze bepaald door ouders
Geschiedenis Kennis staat centraal in onze
samenleving
OVER ETEN EN DRINKEN
Hoe merk je dat eten meer is dan een basisbehoefte?
Biografie Voedingspatroon
Sociale structuur Sociale klasse, cultuur, trends …
Geschiedenis Veranderingen in voedingsindustrie, productie,
transport …
Je biografie is gekoppeld aan de sociale structuur en geschiedenis
OVER SPORT
Hoe merk je dat sport geen individuele keuze is?
De keuze van de sport is gekoppeld aan een statussymbool, positie in de samenleving,
relaties …
Statussymbolen = hoge status tonen aan je omgeving: rijkdom, macht en prestige tonen
Bv. skiën is voor de hoge klasse, boksen voor de lage
Keuze van je vrijetijd is niet zo vrij. Het wordt bepaald door je sociale omgeving
3
, OVER LIFESTYLE EN LEVENSSTIJL
Levensstijl = de manier waarop je jouw leven wil inrichten. Hoe wil je overkomen? Hoe
je in het leven staat, wat je denkt en belangrijk vindt, jouw muziekvoorkeuren,
vrijetijdsbesteding, mediagebruik, culturele smaak …
Hoe merk je dat jouw levensstijl ook geen individuele keuze is?
Biografie Levensstijl
Sociale structuur Sociale klasse, cultuur, trends
Geschiedenis Evolutie van betekenis, standing van bepaalde levensstijl
Schoonheidsidealen zijn van alle tijden
Schoonheidsidealen zijn tijd-, plaats- en cultuurgebonden => bij ons heel duidelijk beeld
van wat mooi en niet mooi is (bv. snapchat dysmorphia)
OVER LIEFDE
Waarom is jouw partnerkeuze toch niet zo blind?
Verliefdheid mag blind zijn, partnerkeuze veel minder
Je kiest iemand waarmee je veel gemeenschappelijk hebt (binnen hetzelfde
sociale milieu: religie, etniciteit, opleiding)
Minder risico op conflict of sociale druk
ALLES IS CONTINGENT, MAAR NIET ARBITRAIR
Wat wordt er bedoelt met: “alles is contigent, maar niet arbitrair”?
Contingent Niet noodzakelijk
Alles had anders kunnen zijn dan het nu is
Gebeurtenissen of verschijnselen zijn afhankelijk van
omstandigheden en factoren waardoor het dus ook
anders had kunnen verlopen (tijd, plaats, cultuur)
Niet arbitrair Niet willekeurig
Toch is ons leven NIET arbitrair, willekeurig of louter
toevallig. Het is niet omdat een bepaald gebruik anders
had kunnen zijn dat er geen goede reden bestaat
waarom het nu zo is
Dus hoewel iets veranderlijk is, is het niet zomaar
toevallig of zonder reden zo. Er is wel een reden waarom
het nu zo is
EEN STAP VERDER: SOCIOLOGISCHE BLIK DOET BETER BEGRIJPEN
4
