Internationaal Ondernemen – samenvatting
Module 1 & 2: Internationaal ondernemen – handelstheorieën,
geld, vraag & aanbod
Deel 1 – INTERNATIONAAL ONDERNEMEN: BASISCONCEPTEN
1.1 Internationaal ondernemen: basisconcepten
1. Wat is internationaal ondernemen?
Internationaal ondernemen omvat alle economische activiteiten van een
onderneming die over landsgrenzen heen plaatsvinden en die waarde
creëren. Het gaat dus niet enkel om het exporteren van producten naar
het buitenland, maar ook om het aankopen van goederen en diensten in
andere landen, het investeren in buitenlandse ondernemingen, het
oprichten van buitenlandse vestigingen en het overnemen van
buitenlandse bedrijven. Door de toenemende globalisering zijn
ondernemingen steeds minder afhankelijk van hun nationale markt en
bekijken ze de wereld steeds vaker als één grote afzetmarkt.
Internationaal ondernemen heeft betrekking op drie belangrijke stromen:
de internationale handel in goederen en diensten, internationale
kapitaalstromen en internationale migratie.
2. Internationale handel in goederen en diensten
Internationale handel ontstaat wanneer goederen en diensten de
landsgrenzen overschrijden. Wanneer een land meer uitvoert dan invoert,
spreekt men van een handelsoverschot. Wanneer de invoer groter is dan
de uitvoer, ontstaat een handelstekort.
Naast goederen worden ook diensten internationaal verhandeld.
Voorbeelden van diensten zijn toerisme, verzekeringen, transport,
bankdiensten, consultancy en informaticadiensten. Sommige landen zijn
vooral exporteurs van goederen, terwijl andere landen zich meer
specialiseren in diensten.
De internationale handel is de voorbije decennia veel sneller gegroeid dan
de wereldeconomie zelf. Daardoor zijn landen steeds sterker economisch
met elkaar verbonden geraakt.
3. Waarom is de internationale handel zo sterk gegroeid?
,De spectaculaire groei van de wereldhandel heeft verschillende oorzaken.
Een eerste oorzaak is de technologische vooruitgang. Dankzij internet, e-
mail, videoconferenties en moderne communicatiemiddelen kunnen
bedrijven gemakkelijker zaken doen met klanten en leveranciers over de
hele wereld.
Daarnaast zijn de transportkosten sterk gedaald. Door de ontwikkeling van
containerschepen, efficiënte logistieke systemen en betere infrastructuur
kunnen goederen sneller en goedkoper worden vervoerd dan vroeger.
Een derde oorzaak is de liberalisering van de wereldhandel. Veel landen
hebben invoerrechten, quota en andere handelsbelemmeringen
afgebouwd. Hierdoor werd internationale handel toegankelijker en
aantrekkelijker voor ondernemingen.
Ook de globalisering speelt een belangrijke rol. Bedrijven organiseren hun
activiteiten wereldwijd en kiezen voor de locaties die voor elke activiteit
het meest voordelig zijn.
Ten slotte is de welvaart in veel landen toegenomen. Hierdoor beschikken
zowel consumenten als investeerders over meer financiële middelen.
Beleggers spreiden hun investeringen bovendien steeds vaker over
verschillende landen, waardoor ook de internationale kapitaalstromen
sterk zijn toegenomen.
4. Internationale kapitaalstromen
Naast goederen en diensten bewegen ook financiële middelen zich over
landsgrenzen heen. Internationale kapitaalstromen kunnen verschillende
vormen aannemen.
Directe buitenlandse investeringen
Directe buitenlandse investeringen (Foreign Direct Investment of FDI) zijn
investeringen waarbij een onderneming controle probeert te verwerven
over activiteiten in een ander land. Dit kan gebeuren door een nieuwe
vestiging op te richten, een fabriek te bouwen of een buitenlands bedrijf
over te nemen.
Directe investeringen kunnen voordelen opleveren voor het ontvangende
land, zoals extra werkgelegenheid, nieuwe technologie en economische
groei. Een voorbeeld hiervan is wanneer een buitenlandse onderneming
een productievestiging opent in België.
Er kunnen echter ook nadelen zijn. Wanneer buitenlandse bedrijven
belangrijke nationale ondernemingen overnemen, kan de controle over
strategische activiteiten verloren gaan. Ook kunnen ondernemingen
,productie verplaatsen naar lageloonlanden, waardoor arbeidsplaatsen
verdwijnen in het oorspronkelijke land.
Portfolio-investeringen
Bij portfolio-investeringen koopt een investeerder aandelen of obligaties
van buitenlandse ondernemingen zonder de bedoeling om controle te
verwerven. Het doel is vooral financieel rendement behalen. Deze
investeringen zijn doorgaans gemakkelijker verhandelbaar dan directe
investeringen en hebben meestal een kortere investeringshorizon.
5. Internationale migratie
Internationale migratie verwijst naar de verplaatsing van mensen van het
ene land naar het andere. Vaak gebeurt dit om economische redenen,
zoals het zoeken naar werk of betere levensomstandigheden.
Migratie heeft een belangrijke invloed op de arbeidsmarkt. Landen met
een tekort aan arbeidskrachten kunnen profiteren van immigratie, terwijl
landen waar veel mensen vertrekken geconfronteerd kunnen worden met
een verlies aan talent en kennis. Migratie beïnvloedt bovendien ook de
consumptie, de economische groei en de internationale handel.
6. Waarom gaan ondernemingen internationaal?
Ondernemingen internationaliseren niet toevallig. Er bestaan verschillende
motieven die bedrijven ertoe aanzetten om buitenlandse markten te
betreden.
Externe stimuli
Externe stimuli zijn factoren buiten de onderneming die
internationalisering aantrekkelijk maken.
Een eerste externe stimulans is het volgen van klanten. Wanneer
belangrijke klanten hun activiteiten naar het buitenland verplaatsen,
volgen leveranciers vaak mee om deze klanten te blijven bedienen.
Een tweede stimulans is het volgen van concurrenten. Wanneer
concurrenten internationaal actief worden, ontstaat druk om eveneens
nieuwe markten te betreden.
Ook nieuwe marktkansen spelen een belangrijke rol. In andere landen
kunnen zich nieuwe klanten, nieuwe behoeften en nieuwe
groeimogelijkheden voordoen.
Interne stimuli
, Interne stimuli komen vanuit de onderneming zelf.
Een belangrijk motief is groeipotentieel. Wanneer de binnenlandse markt
verzadigd raakt, moeten ondernemingen buitenlandse markten zoeken om
verder te kunnen groeien.
Daarnaast speelt winstpotentieel een rol. In minder verzadigde markten
kunnen ondernemingen vaak hogere winstmarges realiseren.
Internationale expansie kan ook leiden tot schaalvoordelen. Kosten voor
onderzoek en ontwikkeling, marketing en administratie kunnen over
grotere verkoopvolumes worden verdeeld, waardoor de gemiddelde kost
per product daalt.
Ondernemingen zoeken soms ook nieuwe ideeën en innovatieve inzichten
in het buitenland om hun concurrentiepositie te versterken.
Een ander belangrijk motief is risicospreiding. Door actief te zijn in
meerdere landen wordt de onderneming minder afhankelijk van één markt
of één productielocatie.
Tot slot kan internationale aanwezigheid noodzakelijk zijn om toegang te
krijgen tot grondstoffen die slechts in bepaalde regio's beschikbaar zijn.
7. De rol van het management
De aanwezigheid van motieven alleen is niet voldoende om te
internationaliseren. De houding van het management speelt eveneens een
belangrijke rol.
Een defensief management kiest meestal voor een voorzichtige aanpak en
beperkt zich aanvankelijk tot export of samenwerking met lokale
tussenpersonen.
Een offensief management is bereid meer risico te nemen en kiest sneller
voor directe investeringen, eigen vestigingen of buitenlandse overnames.
De mate waarin het management bereid is middelen vrij te maken voor
buitenlandse activiteiten bepaalt dus in sterke mate het tempo en de
omvang van de internationalisering.
8. Hoe internationaliseren ondernemingen?
Internationalisering gebeurt meestal stap voor stap.
Vaak start een onderneming met export. Producten worden vanuit het
thuisland uitgevoerd naar buitenlandse klanten.
Module 1 & 2: Internationaal ondernemen – handelstheorieën,
geld, vraag & aanbod
Deel 1 – INTERNATIONAAL ONDERNEMEN: BASISCONCEPTEN
1.1 Internationaal ondernemen: basisconcepten
1. Wat is internationaal ondernemen?
Internationaal ondernemen omvat alle economische activiteiten van een
onderneming die over landsgrenzen heen plaatsvinden en die waarde
creëren. Het gaat dus niet enkel om het exporteren van producten naar
het buitenland, maar ook om het aankopen van goederen en diensten in
andere landen, het investeren in buitenlandse ondernemingen, het
oprichten van buitenlandse vestigingen en het overnemen van
buitenlandse bedrijven. Door de toenemende globalisering zijn
ondernemingen steeds minder afhankelijk van hun nationale markt en
bekijken ze de wereld steeds vaker als één grote afzetmarkt.
Internationaal ondernemen heeft betrekking op drie belangrijke stromen:
de internationale handel in goederen en diensten, internationale
kapitaalstromen en internationale migratie.
2. Internationale handel in goederen en diensten
Internationale handel ontstaat wanneer goederen en diensten de
landsgrenzen overschrijden. Wanneer een land meer uitvoert dan invoert,
spreekt men van een handelsoverschot. Wanneer de invoer groter is dan
de uitvoer, ontstaat een handelstekort.
Naast goederen worden ook diensten internationaal verhandeld.
Voorbeelden van diensten zijn toerisme, verzekeringen, transport,
bankdiensten, consultancy en informaticadiensten. Sommige landen zijn
vooral exporteurs van goederen, terwijl andere landen zich meer
specialiseren in diensten.
De internationale handel is de voorbije decennia veel sneller gegroeid dan
de wereldeconomie zelf. Daardoor zijn landen steeds sterker economisch
met elkaar verbonden geraakt.
3. Waarom is de internationale handel zo sterk gegroeid?
,De spectaculaire groei van de wereldhandel heeft verschillende oorzaken.
Een eerste oorzaak is de technologische vooruitgang. Dankzij internet, e-
mail, videoconferenties en moderne communicatiemiddelen kunnen
bedrijven gemakkelijker zaken doen met klanten en leveranciers over de
hele wereld.
Daarnaast zijn de transportkosten sterk gedaald. Door de ontwikkeling van
containerschepen, efficiënte logistieke systemen en betere infrastructuur
kunnen goederen sneller en goedkoper worden vervoerd dan vroeger.
Een derde oorzaak is de liberalisering van de wereldhandel. Veel landen
hebben invoerrechten, quota en andere handelsbelemmeringen
afgebouwd. Hierdoor werd internationale handel toegankelijker en
aantrekkelijker voor ondernemingen.
Ook de globalisering speelt een belangrijke rol. Bedrijven organiseren hun
activiteiten wereldwijd en kiezen voor de locaties die voor elke activiteit
het meest voordelig zijn.
Ten slotte is de welvaart in veel landen toegenomen. Hierdoor beschikken
zowel consumenten als investeerders over meer financiële middelen.
Beleggers spreiden hun investeringen bovendien steeds vaker over
verschillende landen, waardoor ook de internationale kapitaalstromen
sterk zijn toegenomen.
4. Internationale kapitaalstromen
Naast goederen en diensten bewegen ook financiële middelen zich over
landsgrenzen heen. Internationale kapitaalstromen kunnen verschillende
vormen aannemen.
Directe buitenlandse investeringen
Directe buitenlandse investeringen (Foreign Direct Investment of FDI) zijn
investeringen waarbij een onderneming controle probeert te verwerven
over activiteiten in een ander land. Dit kan gebeuren door een nieuwe
vestiging op te richten, een fabriek te bouwen of een buitenlands bedrijf
over te nemen.
Directe investeringen kunnen voordelen opleveren voor het ontvangende
land, zoals extra werkgelegenheid, nieuwe technologie en economische
groei. Een voorbeeld hiervan is wanneer een buitenlandse onderneming
een productievestiging opent in België.
Er kunnen echter ook nadelen zijn. Wanneer buitenlandse bedrijven
belangrijke nationale ondernemingen overnemen, kan de controle over
strategische activiteiten verloren gaan. Ook kunnen ondernemingen
,productie verplaatsen naar lageloonlanden, waardoor arbeidsplaatsen
verdwijnen in het oorspronkelijke land.
Portfolio-investeringen
Bij portfolio-investeringen koopt een investeerder aandelen of obligaties
van buitenlandse ondernemingen zonder de bedoeling om controle te
verwerven. Het doel is vooral financieel rendement behalen. Deze
investeringen zijn doorgaans gemakkelijker verhandelbaar dan directe
investeringen en hebben meestal een kortere investeringshorizon.
5. Internationale migratie
Internationale migratie verwijst naar de verplaatsing van mensen van het
ene land naar het andere. Vaak gebeurt dit om economische redenen,
zoals het zoeken naar werk of betere levensomstandigheden.
Migratie heeft een belangrijke invloed op de arbeidsmarkt. Landen met
een tekort aan arbeidskrachten kunnen profiteren van immigratie, terwijl
landen waar veel mensen vertrekken geconfronteerd kunnen worden met
een verlies aan talent en kennis. Migratie beïnvloedt bovendien ook de
consumptie, de economische groei en de internationale handel.
6. Waarom gaan ondernemingen internationaal?
Ondernemingen internationaliseren niet toevallig. Er bestaan verschillende
motieven die bedrijven ertoe aanzetten om buitenlandse markten te
betreden.
Externe stimuli
Externe stimuli zijn factoren buiten de onderneming die
internationalisering aantrekkelijk maken.
Een eerste externe stimulans is het volgen van klanten. Wanneer
belangrijke klanten hun activiteiten naar het buitenland verplaatsen,
volgen leveranciers vaak mee om deze klanten te blijven bedienen.
Een tweede stimulans is het volgen van concurrenten. Wanneer
concurrenten internationaal actief worden, ontstaat druk om eveneens
nieuwe markten te betreden.
Ook nieuwe marktkansen spelen een belangrijke rol. In andere landen
kunnen zich nieuwe klanten, nieuwe behoeften en nieuwe
groeimogelijkheden voordoen.
Interne stimuli
, Interne stimuli komen vanuit de onderneming zelf.
Een belangrijk motief is groeipotentieel. Wanneer de binnenlandse markt
verzadigd raakt, moeten ondernemingen buitenlandse markten zoeken om
verder te kunnen groeien.
Daarnaast speelt winstpotentieel een rol. In minder verzadigde markten
kunnen ondernemingen vaak hogere winstmarges realiseren.
Internationale expansie kan ook leiden tot schaalvoordelen. Kosten voor
onderzoek en ontwikkeling, marketing en administratie kunnen over
grotere verkoopvolumes worden verdeeld, waardoor de gemiddelde kost
per product daalt.
Ondernemingen zoeken soms ook nieuwe ideeën en innovatieve inzichten
in het buitenland om hun concurrentiepositie te versterken.
Een ander belangrijk motief is risicospreiding. Door actief te zijn in
meerdere landen wordt de onderneming minder afhankelijk van één markt
of één productielocatie.
Tot slot kan internationale aanwezigheid noodzakelijk zijn om toegang te
krijgen tot grondstoffen die slechts in bepaalde regio's beschikbaar zijn.
7. De rol van het management
De aanwezigheid van motieven alleen is niet voldoende om te
internationaliseren. De houding van het management speelt eveneens een
belangrijke rol.
Een defensief management kiest meestal voor een voorzichtige aanpak en
beperkt zich aanvankelijk tot export of samenwerking met lokale
tussenpersonen.
Een offensief management is bereid meer risico te nemen en kiest sneller
voor directe investeringen, eigen vestigingen of buitenlandse overnames.
De mate waarin het management bereid is middelen vrij te maken voor
buitenlandse activiteiten bepaalt dus in sterke mate het tempo en de
omvang van de internationalisering.
8. Hoe internationaliseren ondernemingen?
Internationalisering gebeurt meestal stap voor stap.
Vaak start een onderneming met export. Producten worden vanuit het
thuisland uitgevoerd naar buitenlandse klanten.
