Geschiedenis en actualiteit van design
Droog design
Het woord droog verwijst naar een droge, nuchtere vorm van humor en naar een sobere,
directe manier van ontwerpen. In plaats van luxe materialen of opvallende vormen
centraal te stellen gaat het bij droog design vooral om het idee achter het product, het
concept is belangrijker dan het product zelf. Ontwerpen hiervan zijn vaak speels en
soms provocerend omdat ze bestaande opvattingen over design ter discussie zetten.
Hidden kost
Dit zijn de verborgen kosten van een product die niet meteen zichtbaar zijn bij de
aankoop. Het gaat om de kosten die later nog ontstaan zoals onderhoud, reparatie,
vervanging of milieuschade. Een product kan goedkoop lijken maar toch hoge verborgen
kosten hebben.
Designerbaby’s en designer drugs
Baudelaire introduceert voor het eerst de term modern als tegenpool voor ouderwets,
vandaag word het grotendeel door de consumenten als moderne gebruiksvoorwerpen
beschreven. De moderne stijl is een stijl dat tegenover traditioneel, klassiek of kitsch
staat.
Design
Een designproduct is ontworpen met de intentie industrieel vervaardigd te worden en
dus in grote oplagen verspreid te worden, daarnaast heeft het altijd een functionele
waarde. Alle voorwerpen waarover is nagedacht is design.
Tweede helft van de 19e eeuw (1851-1880)
Crystal Palace
Engeland was in de tweede helft van de 19e eeuw het centrum van de industrialisatie in
West-Europa. Het is ontworpen door Joseph Paxton en opgebouwd uit glas en ijzer,
geïnspireerd op serrebouw. Het is het eerste grote tentoonstellingsgebouw voor
geïndustrialiseerde producten wat zorgde voor een keerpunt in de architectuur,
consumptie en populaire cultuur. Het gebruik van glas en ijzer zorgde voor een nieuwe
architecturale typologie en werd overgenomen in passages, markthallen, stations en
later grootwarenhuizen en shoppingmalls. Passages zijn overdekte winkelstraten en de
voorlopers van de shoppingmalls waardoor shopping een vorm van publiek spektakel en
vermaak word. Tegelijk toont de tentoonstelling dat industriële massaproductie te
weinig aandacht heeft voor de vormgeving wat leid tot een zoektocht naar een beter
evenwicht tussen economische efficiëntie en esthetische kwaliteit via de arts & crafts
movement en de voorlopers van het modernisme.
,Geschiedenis en actualiteit van design
Time is money
Vanuit economisch standpunt word de tweede helft van de 19e eeuw gekenmerkt door
een veelzijdigheid van nieuwe producten die industrieel vervaardigd werden, ingenieurs
nemen de rol van de ambachtsman over. Tijd is geld was een basisvoorwaarde in de
wareneconomie.
Singer’s sewing machine
In de tweede helft van de 19e eeuw tijdens de industrialisatie groeide de industriële
productie. Ingenieurs speelde hierin een centrale rol door nieuwe productiemethodes
en technieken toe te voegen wat leidde tot de massaproductie en wareneconomie. De
naaimachine van Isaac Singer werd bekend doordat hij op de wereldtentoonstelling slim
inzette op marketing, vormgeving en verkoopstrategieën. Hij maakte het ontwerp
aantrekkelijk door decoratieve elementen toe te voegen. Hij richtte zich naar een
bredere sociale klasse en maakte aankoop op krediet mogelijk waardoor meer mensen
de naaimachine konden kopen. Hij verbeterde de bestaande naaimachines door een
efficiënter steekmechanisme en voetpedaal toe te voegen waardoor er sneller en
makkelijker kon worden genaaid. De naaimachine had zo een belangrijke invloed op het
dagelijks leven waardoor de vrouw thuis sneller en goedkoper kleding kon maken.
Hierdoor was het niet alleen een industrieel product maar ook een belangrijk
hulpmiddel bij het thuisgebruik.
Reproductie
In de tweede helft van de 19e eeuw werd na het succes van het Crystal Palace ijzer en
glas steeds vaker gebruikt bij de bouw van grote hallen en treinstations. Deze
bouwwerken waren geïnspireerd op de constructiemethoden van Paxton en het
hoogtepunt van de reproductie was de doorbraak van fotografie. Fotografen maakten
luchtfoto’s en portretten van beroemdheden en konden de werkelijkheid sneller en
nauwkeuriger vastleggen. Dit had een grote invloed op de kunst omdat schilders zich
hierdoor gingen richten op pure kunst als reactie op de realistische en seriële aard van
fotografie.
Techniek
In de tweede helft van de 19e eeuw zorgde de technologische ontwikkeling voor
belangrijke veranderingen in de bouw, infrastructuur en communicatie. De wereldexpo
in Parijs toonde een nieuwe technologische vooruitgang terwijl in steden zoals
Antwerpen nieuwe havens werden gebouwd om te voldoen aan de groeiende
scheepvaart. De uitvinding van de lift maakte de bouw van kantoorgebouwen mogelijk
en uitvindingen zoals de gloeilamp, telefoon en schrijfmachines hadden een grote
invloed op de handel en het kantoorleven. De typiste werd hierdoor een nieuwe
beroepsmogelijkheid voor vrouwen wat bijdroeg aan hun sociale en economische
positie.
, Geschiedenis en actualiteit van design
Thonet
In de tweede helft van de 19e eeuw tijdens de industrialisatie begon Thonet als
meubelmaker van de traditionele Biedermeier-meubelen. Hij brak door dankzij een
innovatieve techniek om hout te buigen met stoom of kokend water. Door het hout in
metalen mallen te vormen konden de stoelen sneller, efficiënter en in grote aantallen
geproduceerd worden. Er konden tot bv. 30 stoelen in één kubus verpakt worden. Dit
leidde tot de standaardisatie en het gebruik van uitwisselbare onderdelen waardoor de
stoelen goedkoper werden en gemakkelijker opgeslagen en vervoerd konden worden.
Door het succes richtte Thonet een fabriek op in Moravië waar voldoende grondstoffen,
goedkope arbeidskrachten en goede transportmogelijkheden waren. De stoel nr. 14
werd een wereldwijd succes en werd gebruikt in ziekenhuizen, restaurants, theaterzalen
en andere openbare gebouwen door de lage prijs, duurzaamheid en veelzijdigheid. Het
bedrijf groeide uit tot een internationaal imperium met winkels van New York tot
Odessa. Tegelijk werkte het als een gesloten economisch systeem, arbeiders werden
betaald met Thonet-geld en was enkel bruikbaar binnen het bedrijf wat leidde tot
uitbuiting. Het succes van Thonet hangt samen met de industriële productie en
technologische vernieuwingen maakte massaproductie mogelijk. Het weerspiegelt
zowel het succes als de sociale gevolgen van die periode.
Sociale ongelijkheid en onrust
In de tweede helft van de 19e eeuw groeide de sociale ongelijkheid door de
industrialisatie wat leidde tot kritiek en maatschappelijke onrust, verschillende
kunstenaars en denkers kaartten deze problemen aan. Werken zoals Les Fleurs du Mal
van Baudelaire werden gecensureerd en het schilderij van Manet werd geweigerd in
salons. Victor Hugo bekritiseerde de negatieve kijk van de burgerij op de lagere klasse. In
Europa ontstond er vanuit dit sociaal engagement kritiek op het industriële systeem wat
in Groot-Brittannië leidde tot de Arts and Crafts-beweging.
Victoriaanse stijl
Dit verwijst naar koningin Victoria en word gekenmerkt door een houding waarbij
traditionele en authentieke elementen worden behouden. Engeland was het eerste land
van de industrialisatie waardoor de nieuwe burgerij haar rijkdom kon tonen door het
kopen van industrieel geproduceerde producten en rijkelijk versierde interieurs.
Arts and Crafts-beweging
Dit ontstond in de tweede helft van de 19e eeuw als reactie op de industrialisatie en
sociale ongelijkheid. De industrialisatie zorgde voor de standaardisatie, verlies van
ambacht en breuk met traditie en authenticiteit. Britse denkers zoals Pugin en Ruskin
bekritiseren de mechanisatie en pleitten samen met William Morris voor een terugkeer
naar ambacht en eerlijke vormgeving. Ze wilde dat kunst geïntegreerd werd in het
dagelijks leven en haalde inspiratie uit de middeleeuwse esthetiek. Morris ontwikkelde
deze ideeën verder door handgemaakte producten te maken en een bedrijf op te richten
dat meubels en tapijten verkocht.
Droog design
Het woord droog verwijst naar een droge, nuchtere vorm van humor en naar een sobere,
directe manier van ontwerpen. In plaats van luxe materialen of opvallende vormen
centraal te stellen gaat het bij droog design vooral om het idee achter het product, het
concept is belangrijker dan het product zelf. Ontwerpen hiervan zijn vaak speels en
soms provocerend omdat ze bestaande opvattingen over design ter discussie zetten.
Hidden kost
Dit zijn de verborgen kosten van een product die niet meteen zichtbaar zijn bij de
aankoop. Het gaat om de kosten die later nog ontstaan zoals onderhoud, reparatie,
vervanging of milieuschade. Een product kan goedkoop lijken maar toch hoge verborgen
kosten hebben.
Designerbaby’s en designer drugs
Baudelaire introduceert voor het eerst de term modern als tegenpool voor ouderwets,
vandaag word het grotendeel door de consumenten als moderne gebruiksvoorwerpen
beschreven. De moderne stijl is een stijl dat tegenover traditioneel, klassiek of kitsch
staat.
Design
Een designproduct is ontworpen met de intentie industrieel vervaardigd te worden en
dus in grote oplagen verspreid te worden, daarnaast heeft het altijd een functionele
waarde. Alle voorwerpen waarover is nagedacht is design.
Tweede helft van de 19e eeuw (1851-1880)
Crystal Palace
Engeland was in de tweede helft van de 19e eeuw het centrum van de industrialisatie in
West-Europa. Het is ontworpen door Joseph Paxton en opgebouwd uit glas en ijzer,
geïnspireerd op serrebouw. Het is het eerste grote tentoonstellingsgebouw voor
geïndustrialiseerde producten wat zorgde voor een keerpunt in de architectuur,
consumptie en populaire cultuur. Het gebruik van glas en ijzer zorgde voor een nieuwe
architecturale typologie en werd overgenomen in passages, markthallen, stations en
later grootwarenhuizen en shoppingmalls. Passages zijn overdekte winkelstraten en de
voorlopers van de shoppingmalls waardoor shopping een vorm van publiek spektakel en
vermaak word. Tegelijk toont de tentoonstelling dat industriële massaproductie te
weinig aandacht heeft voor de vormgeving wat leid tot een zoektocht naar een beter
evenwicht tussen economische efficiëntie en esthetische kwaliteit via de arts & crafts
movement en de voorlopers van het modernisme.
,Geschiedenis en actualiteit van design
Time is money
Vanuit economisch standpunt word de tweede helft van de 19e eeuw gekenmerkt door
een veelzijdigheid van nieuwe producten die industrieel vervaardigd werden, ingenieurs
nemen de rol van de ambachtsman over. Tijd is geld was een basisvoorwaarde in de
wareneconomie.
Singer’s sewing machine
In de tweede helft van de 19e eeuw tijdens de industrialisatie groeide de industriële
productie. Ingenieurs speelde hierin een centrale rol door nieuwe productiemethodes
en technieken toe te voegen wat leidde tot de massaproductie en wareneconomie. De
naaimachine van Isaac Singer werd bekend doordat hij op de wereldtentoonstelling slim
inzette op marketing, vormgeving en verkoopstrategieën. Hij maakte het ontwerp
aantrekkelijk door decoratieve elementen toe te voegen. Hij richtte zich naar een
bredere sociale klasse en maakte aankoop op krediet mogelijk waardoor meer mensen
de naaimachine konden kopen. Hij verbeterde de bestaande naaimachines door een
efficiënter steekmechanisme en voetpedaal toe te voegen waardoor er sneller en
makkelijker kon worden genaaid. De naaimachine had zo een belangrijke invloed op het
dagelijks leven waardoor de vrouw thuis sneller en goedkoper kleding kon maken.
Hierdoor was het niet alleen een industrieel product maar ook een belangrijk
hulpmiddel bij het thuisgebruik.
Reproductie
In de tweede helft van de 19e eeuw werd na het succes van het Crystal Palace ijzer en
glas steeds vaker gebruikt bij de bouw van grote hallen en treinstations. Deze
bouwwerken waren geïnspireerd op de constructiemethoden van Paxton en het
hoogtepunt van de reproductie was de doorbraak van fotografie. Fotografen maakten
luchtfoto’s en portretten van beroemdheden en konden de werkelijkheid sneller en
nauwkeuriger vastleggen. Dit had een grote invloed op de kunst omdat schilders zich
hierdoor gingen richten op pure kunst als reactie op de realistische en seriële aard van
fotografie.
Techniek
In de tweede helft van de 19e eeuw zorgde de technologische ontwikkeling voor
belangrijke veranderingen in de bouw, infrastructuur en communicatie. De wereldexpo
in Parijs toonde een nieuwe technologische vooruitgang terwijl in steden zoals
Antwerpen nieuwe havens werden gebouwd om te voldoen aan de groeiende
scheepvaart. De uitvinding van de lift maakte de bouw van kantoorgebouwen mogelijk
en uitvindingen zoals de gloeilamp, telefoon en schrijfmachines hadden een grote
invloed op de handel en het kantoorleven. De typiste werd hierdoor een nieuwe
beroepsmogelijkheid voor vrouwen wat bijdroeg aan hun sociale en economische
positie.
, Geschiedenis en actualiteit van design
Thonet
In de tweede helft van de 19e eeuw tijdens de industrialisatie begon Thonet als
meubelmaker van de traditionele Biedermeier-meubelen. Hij brak door dankzij een
innovatieve techniek om hout te buigen met stoom of kokend water. Door het hout in
metalen mallen te vormen konden de stoelen sneller, efficiënter en in grote aantallen
geproduceerd worden. Er konden tot bv. 30 stoelen in één kubus verpakt worden. Dit
leidde tot de standaardisatie en het gebruik van uitwisselbare onderdelen waardoor de
stoelen goedkoper werden en gemakkelijker opgeslagen en vervoerd konden worden.
Door het succes richtte Thonet een fabriek op in Moravië waar voldoende grondstoffen,
goedkope arbeidskrachten en goede transportmogelijkheden waren. De stoel nr. 14
werd een wereldwijd succes en werd gebruikt in ziekenhuizen, restaurants, theaterzalen
en andere openbare gebouwen door de lage prijs, duurzaamheid en veelzijdigheid. Het
bedrijf groeide uit tot een internationaal imperium met winkels van New York tot
Odessa. Tegelijk werkte het als een gesloten economisch systeem, arbeiders werden
betaald met Thonet-geld en was enkel bruikbaar binnen het bedrijf wat leidde tot
uitbuiting. Het succes van Thonet hangt samen met de industriële productie en
technologische vernieuwingen maakte massaproductie mogelijk. Het weerspiegelt
zowel het succes als de sociale gevolgen van die periode.
Sociale ongelijkheid en onrust
In de tweede helft van de 19e eeuw groeide de sociale ongelijkheid door de
industrialisatie wat leidde tot kritiek en maatschappelijke onrust, verschillende
kunstenaars en denkers kaartten deze problemen aan. Werken zoals Les Fleurs du Mal
van Baudelaire werden gecensureerd en het schilderij van Manet werd geweigerd in
salons. Victor Hugo bekritiseerde de negatieve kijk van de burgerij op de lagere klasse. In
Europa ontstond er vanuit dit sociaal engagement kritiek op het industriële systeem wat
in Groot-Brittannië leidde tot de Arts and Crafts-beweging.
Victoriaanse stijl
Dit verwijst naar koningin Victoria en word gekenmerkt door een houding waarbij
traditionele en authentieke elementen worden behouden. Engeland was het eerste land
van de industrialisatie waardoor de nieuwe burgerij haar rijkdom kon tonen door het
kopen van industrieel geproduceerde producten en rijkelijk versierde interieurs.
Arts and Crafts-beweging
Dit ontstond in de tweede helft van de 19e eeuw als reactie op de industrialisatie en
sociale ongelijkheid. De industrialisatie zorgde voor de standaardisatie, verlies van
ambacht en breuk met traditie en authenticiteit. Britse denkers zoals Pugin en Ruskin
bekritiseren de mechanisatie en pleitten samen met William Morris voor een terugkeer
naar ambacht en eerlijke vormgeving. Ze wilde dat kunst geïntegreerd werd in het
dagelijks leven en haalde inspiratie uit de middeleeuwse esthetiek. Morris ontwikkelde
deze ideeën verder door handgemaakte producten te maken en een bedrijf op te richten
dat meubels en tapijten verkocht.
