Meubelconstructie
Inhoud
1 HET MEUBEL ......................................................................................................... 4
1.1 Etymologie (= herkomst) .................................................................................. 4
1.2 Kijk op meubels ............................................................................................... 6
1.3 De beperkingen ............................................................................................... 7
1.3.1 grens tussen object en meubel ................................................................... 7
1.3.2 So… form follows function [FFF] ................................................................ 7
1.3.3 Ergonomie ................................................................................................ 8
1.3.4 Drieluik: vorm - functie - constructie ........................................................... 8
1.3.5 Constructieve voorwaarden om van meubel te spreken ............................... 9
1.4 Denkkader categorieën _ welke meubels onderscheiden we? ........................... 11
2 BASISBEGRIPPEN STRUCTUURLEER TOEGEPAST OP HET MEUBEL ......................... 13
2.1 Algemene mechanische begrippen ................................................................. 13
2.1.2 Evenwicht ............................................................................................... 14
2.2 Vormverandering ........................................................................................... 15
2.2.2 Soorten belasting .................................................................................... 15
2.2.3 Soorten knopen en verbindingen .............................................................. 16
2.2.4 Buiging en knik ........................................................................................ 17
2.2.5 Elasticiteit – plasticiteit............................................................................ 18
2.3 Vormvastheid ................................................................................................ 19
2.3.2 Boog....................................................................................................... 19
2.3.3 Triangulatie ............................................................................................. 19
2.3.4 Horizontale stabiliteit .............................................................................. 21
4.4.1 Corpus ................................................................................................... 22
2.4 Materiaalprofilering ....................................................................................... 22
3 MASSIEF HOUT .................................................................................................... 23
3.1 Boom............................................................................................................ 23
3.2 Hout ............................................................................................................. 24
3.2.1 Hout als materiaal ................................................................................... 24
3.2.2 Houtsoorten ........................................................................................... 24
3.2.3 Structuur van hout................................................................................... 26
1
,Meubelconstructie
3.2.4 Droging, krimp en werking ........................................................................ 27
3.2.5 Mechanische eigenschappen ................................................................... 28
3.2.6 Aantasting van hout ................................................................................. 28
3.2.7 Behandeling en bescherming ................................................................... 29
3 PLAATMATERIAAL ................................................................................................ 30
3.1 Ontstaan....................................................................................................... 30
3.2 plaatmateriaal of massief hout ....................................................................... 32
3.3 Soorten lijmen ............................................................................................... 32
3.4 Soorten platen .............................................................................................. 33
3.4.1. gelamineerd samengesteld (massief) hout ............................................... 33
3.4.2. multiplexplaten ...................................................................................... 34
3.4.3. Spaanplaten .......................................................................................... 36
3.4.4 Vezelplaten ............................................................................................. 37
3.4.5 Andere plaatmaterialen ........................................................................... 38
3.5 Verwerking plaatmateriaal......................................................................... 40
3.6 Afwerkingen plaatmateriaal ............................................................................ 40
3.6.1 Oppervlaktebehandeling ......................................................................... 41
3.6.2 Fineer ..................................................................................................... 41
3.6.3 In kunsthars gedrenkt papier .................................................................... 43
3.7 Kantenafwerking ........................................................................................... 44
3.7.1 Oppervlaktebehandeling ......................................................................... 44
3.7.2 Massief houten kantlat ............................................................................ 44
3.7.3 Kantenband in fineer ............................................................................... 45
3.7.4 Kantenband in melamine ......................................................................... 45
3.7.5 Kantenband in laminaat ........................................................................... 45
3.7.6 Kantenband in kunststof of andere ........................................................... 45
3.8 Voorbeelden ................................................................................................. 46
3.9 Producenten & leveranciers ........................................................................... 48
4 MEUBELCONSTRUCTIE ........................................................................................ 49
4.2 Structuur & vormvastheid............................................................................... 49
4.2.1 Corpus ................................................................................................... 49
4.3 Basisconstructie ........................................................................................... 50
2
,Meubelconstructie
4.3.2 Opbouw in stijl- en regelwerk ................................................................... 51
4.3.3 Opbouw in platen .................................................................................... 52
4.3.5 Vlakke vergaring ...................................................................................... 54
4.3.6 Diepe vergaring ....................................................................................... 55
4.3.8 Details basisconstructie .......................................................................... 56
4.4 Verbinding corpus in detail ............................................................................. 59
4.4.2 Verlijmde verbinding met losse elementen ................................................ 60
4.4.3 Losbare verbindingen .............................................................................. 61
4.4.4 Matrix verbinding corpus .......................................................................... 62
4.5 Meubelonderdelen ........................................................................................ 62
4.5.2 Meubelfront ............................................................................................ 62
Draaideuren .............................................................................................................................. 62
Schuifdeuren............................................................................................................................. 64
Roldeuren ................................................................................................................................. 64
Klapdeuren ............................................................................................................................... 64
Schuiflades ............................................................................................................................... 65
Sokkel ....................................................................................................................................... 66
Inlegplanken ............................................................................................................................. 66
Examen
- cursus van meubelconstructie, de handouts van Meubelconstructie en de nota’s van de lessen meebrengen en gebruiken
- Het is niet de bedoeling om de leerstof van buiten te leren
- Bij het studeren voor een openboek examen moet de nadruk liggen op vier punten
o Structureren - Bij het studeren van de leerstof is het belangrijk dat je tot een soort inhoudstafel komt van de leerstof en je steeds
bewust bent van waar je je bevindt in de opbouw van de cursus of de lessen. Enkel zo kom je tot een goed overzicht van de
leerstof en kan je op het examen snel je weg vinden in de cursus en de slides.
o Begrijpen - Het is belangrijk dat je alles wat er in de cursus en de slides staat begrijpt.
Wanneer je op het examen nog pagina’s moet lezen en sommige dingen nog niet begrijpt, zal dit je examen niet ten goede
komen.
o Toepassen - Zorg ervoor dat je de leerstof toepast en concreet maakt. Dit maakt de leerstof interessant en zorgt ervoor dat je
alles makkelijker zal onthouden. Zoek online naar voorbeelden van meubels in materialen of meubelbeslag die je interessant
vindt en die aansluiten bij wat er in de cursus staat
- Je kan van elk opbergmeubel bepalen hoe het is opgebouwd; in materialen, afwerkingen, details, onderdelen en verbindingstechnieken.
- Samenvatten: Wanneer je de cursus studeert met je inhoudstafel als kapstok en tot een begrip komt van de leerstof, merk je al snel dat het
een goed idee is om de cursus samen te vatten. Deze samenvatting zorgt ervoor dat je overzicht hebt en dat je op het examen snel weet
waar je de nodige details kan vinden in de cursus of de slides. Daarbij zal je in een overzichtelijke samenvatting ook snel logische verbanden
opmerken tussen de verschillende delen van de cursus.
- Een mogelijke examenvraag, waarvoor dit alles noodzakelijk is, zou als volgt kunnen luiden.
o “Wat is het verschil tussen gelamineerd massief en een brede plank massief hout?”
o Bij deze examenvraag volstaat het niet om een omschrijving van beide begrippen over te schrijven uit de cursus.
o Een voldoende antwoord zal de werking van massief hout beschrijven als nadeel en bespreken dat de werking van hout
grotendeels wordt vermeden bij gelamineerd massief door een opbouw in stroken hout.
o Een goed antwoord vermeld ook kort relevante details, zoals de droging en werking van hout en de manier waarop gelamineerd
massief wordt samengesteld.
o Een uitstekend antwoord verwijst, aanvullend op al het voorgaande, ook kort naar een concreet meubel waarin gelamineerd
massief toegepast is als materiaal en bespreekt de uiterlijke kenmerken
3
,Meubelconstructie
H1 - Het Meubel
1 HET MEUBEL
1.1 Etymologie (= herkomst)
▪ Meubel
▪ Concept
▪ Constructie
Meubel Mobilis (Latijn) → beweegbaar, verplaatsbaar
= een verplaatsbaar gegeven/object
- maakt basisactiviteiten mogelijk
o (slapen, zitten, eten en opbergen)
- Breed inzetbaar binnen interieur
o Verhuizen binnen en tussen ruimtes
- vaste objecten en structuren in interieurarchitectuur
- … uitzonderingen op elke regel (sommige verplaatsbaar, andere niet)
Bv. een stoel
Vaste plaats aan eettafel, maar kan overal in huis staan (andere functies: gebruikt als
trap, kledingrek…)
Bv. een bijzettafel
‘bij’/naast de zetel gezet (dichter geschoven voor aperitief, tvkasje of soep op te zetten)
‘Superleggera’ - Gio Ponti (1957 . Cassina)
- weegt slechts 1,7kg
- horizontale verbinding poten
- smal uitlopende poten
- stoel (verplaatsbaar)
= zitten
= bijzettafeltje
= trapladder
= kleerhanger
4
,Meubelconstructie
Concept Conceptus (latijn) → vrucht, begrip
✓ conceptie = bevruchting
✓ concept = denkbeeld, schets, begrip “begrepen zijn”
= het samenvatten, een gedachte
*Meubelconcept = wanneer een meubel zo bedacht wordt dat het in zijn vorm
en constructie een duidelijke functie mogelijk maakt (bv. zitten, eten,
opbergen)
- een gedachte (meubel in vorm en constructie) die vrucht teweegbrengt
(functie en interactie met de mens)
Bv. Opbergmeubel
Opbergruimte in meubel (objecten die opgeborgen zijn, worden toegankelijk door het
openen van het meubel)
➔ Wanneer men een ladekast ontwerpt met een juiste dimensionering,
gebruiksvriendelijke interactie, geschikte constructie en een op dit
alles gestoelde vormgeving spreekt men over een vruchtbare gedachte,
een meubelconcept
‘Kewlox’ - George Kewley (1958 . UK / BE)
- innovatief concept
- Belgische ondernemer Maurice Le Clercq krijgt
exploitatievergunning
- naam eerst Kewlock later Kewlox
- Belgisch designicoon
- jaren ’60!
- Goedkoop opbergmeubel, zonder franjes
- Modulair
- geen schroeven / nagels
- houten latten bijeen gehouden door 4 stalen
hoekprofielen > lock
- houten latten met groeven voor (schuif)panelen
- montagehandleiding zie website Kewlox
5
, Meubelconstructie
Constructie Construere (latijn) → samenstellen, opstapelen
✓ samen “stellen” (stellen = orde – ordenen)
✓ constructie = het samenstellen en geordend opbouwen
= het opstapelen van elementen (bv. bouwen van een lego toren)
= de geordende wijze waarop de delen tot een geheel worden opgebouwd
Bv. opbergmeubel
Bestaat uit verschillende ruimtes waarin gebruiker objecten kan leggen.
Ruimtes worden ‘opgestapeld’ (niet willekeurig, maar geordend: aandacht voor functie,
constructie en vorm) tot een meubel
Geheel vormt een kastvolume (kubus / balk) = corpus (lichaam) van meubel
‘Flat File Cabinet’ - Poul Kjærholm (1955 . DK)
- samenstelling massief Douglas hout + stalen onderstel
- Deens ontwerper
- kreeg les van Arne Jacobsen en Hans Wegner
- gebaseerd op de menselijke maat; het Klint-ideaal (van
Kaare Klint)
- meubel past zich aa,n aan de mens en niet omgekeerd
- zwaluwstaartverbinding
- zwart onderstel uit hoekprofielen
- lades voor stockage van plannen / mappen / grote documenten
Samengevat
Meubel = geconstrueerd > samengesteld, geordend opgebouwd uit (verschillende) materialen
- kennis van materialen en constructie zijn zeer belangrijk
- elk materiaal heeft specifieke eigenschappen (uitzetting - krimp, sterk, buigzaam,…)
➔ samenstellen van materialen = vergt kennis
1.2 Kijk op meubels
= kijken naar meubels = lezen
- als interieurarchitect
- als ontwerper
‘s88’ - Maarten Van Severen (1988 . BE)
- belangrijke figuur (internationaal)
- minimalisme: zoektocht naar de essentie vd vorm
- focus op basismeubels: stoel, tafel, chaise longue,…
- verschillende materialen: leder (vervormbaar) en staal
(stabiliteit)
- zichtbare montage (eerlijk
- inclinatie: functie = vorm
6
Inhoud
1 HET MEUBEL ......................................................................................................... 4
1.1 Etymologie (= herkomst) .................................................................................. 4
1.2 Kijk op meubels ............................................................................................... 6
1.3 De beperkingen ............................................................................................... 7
1.3.1 grens tussen object en meubel ................................................................... 7
1.3.2 So… form follows function [FFF] ................................................................ 7
1.3.3 Ergonomie ................................................................................................ 8
1.3.4 Drieluik: vorm - functie - constructie ........................................................... 8
1.3.5 Constructieve voorwaarden om van meubel te spreken ............................... 9
1.4 Denkkader categorieën _ welke meubels onderscheiden we? ........................... 11
2 BASISBEGRIPPEN STRUCTUURLEER TOEGEPAST OP HET MEUBEL ......................... 13
2.1 Algemene mechanische begrippen ................................................................. 13
2.1.2 Evenwicht ............................................................................................... 14
2.2 Vormverandering ........................................................................................... 15
2.2.2 Soorten belasting .................................................................................... 15
2.2.3 Soorten knopen en verbindingen .............................................................. 16
2.2.4 Buiging en knik ........................................................................................ 17
2.2.5 Elasticiteit – plasticiteit............................................................................ 18
2.3 Vormvastheid ................................................................................................ 19
2.3.2 Boog....................................................................................................... 19
2.3.3 Triangulatie ............................................................................................. 19
2.3.4 Horizontale stabiliteit .............................................................................. 21
4.4.1 Corpus ................................................................................................... 22
2.4 Materiaalprofilering ....................................................................................... 22
3 MASSIEF HOUT .................................................................................................... 23
3.1 Boom............................................................................................................ 23
3.2 Hout ............................................................................................................. 24
3.2.1 Hout als materiaal ................................................................................... 24
3.2.2 Houtsoorten ........................................................................................... 24
3.2.3 Structuur van hout................................................................................... 26
1
,Meubelconstructie
3.2.4 Droging, krimp en werking ........................................................................ 27
3.2.5 Mechanische eigenschappen ................................................................... 28
3.2.6 Aantasting van hout ................................................................................. 28
3.2.7 Behandeling en bescherming ................................................................... 29
3 PLAATMATERIAAL ................................................................................................ 30
3.1 Ontstaan....................................................................................................... 30
3.2 plaatmateriaal of massief hout ....................................................................... 32
3.3 Soorten lijmen ............................................................................................... 32
3.4 Soorten platen .............................................................................................. 33
3.4.1. gelamineerd samengesteld (massief) hout ............................................... 33
3.4.2. multiplexplaten ...................................................................................... 34
3.4.3. Spaanplaten .......................................................................................... 36
3.4.4 Vezelplaten ............................................................................................. 37
3.4.5 Andere plaatmaterialen ........................................................................... 38
3.5 Verwerking plaatmateriaal......................................................................... 40
3.6 Afwerkingen plaatmateriaal ............................................................................ 40
3.6.1 Oppervlaktebehandeling ......................................................................... 41
3.6.2 Fineer ..................................................................................................... 41
3.6.3 In kunsthars gedrenkt papier .................................................................... 43
3.7 Kantenafwerking ........................................................................................... 44
3.7.1 Oppervlaktebehandeling ......................................................................... 44
3.7.2 Massief houten kantlat ............................................................................ 44
3.7.3 Kantenband in fineer ............................................................................... 45
3.7.4 Kantenband in melamine ......................................................................... 45
3.7.5 Kantenband in laminaat ........................................................................... 45
3.7.6 Kantenband in kunststof of andere ........................................................... 45
3.8 Voorbeelden ................................................................................................. 46
3.9 Producenten & leveranciers ........................................................................... 48
4 MEUBELCONSTRUCTIE ........................................................................................ 49
4.2 Structuur & vormvastheid............................................................................... 49
4.2.1 Corpus ................................................................................................... 49
4.3 Basisconstructie ........................................................................................... 50
2
,Meubelconstructie
4.3.2 Opbouw in stijl- en regelwerk ................................................................... 51
4.3.3 Opbouw in platen .................................................................................... 52
4.3.5 Vlakke vergaring ...................................................................................... 54
4.3.6 Diepe vergaring ....................................................................................... 55
4.3.8 Details basisconstructie .......................................................................... 56
4.4 Verbinding corpus in detail ............................................................................. 59
4.4.2 Verlijmde verbinding met losse elementen ................................................ 60
4.4.3 Losbare verbindingen .............................................................................. 61
4.4.4 Matrix verbinding corpus .......................................................................... 62
4.5 Meubelonderdelen ........................................................................................ 62
4.5.2 Meubelfront ............................................................................................ 62
Draaideuren .............................................................................................................................. 62
Schuifdeuren............................................................................................................................. 64
Roldeuren ................................................................................................................................. 64
Klapdeuren ............................................................................................................................... 64
Schuiflades ............................................................................................................................... 65
Sokkel ....................................................................................................................................... 66
Inlegplanken ............................................................................................................................. 66
Examen
- cursus van meubelconstructie, de handouts van Meubelconstructie en de nota’s van de lessen meebrengen en gebruiken
- Het is niet de bedoeling om de leerstof van buiten te leren
- Bij het studeren voor een openboek examen moet de nadruk liggen op vier punten
o Structureren - Bij het studeren van de leerstof is het belangrijk dat je tot een soort inhoudstafel komt van de leerstof en je steeds
bewust bent van waar je je bevindt in de opbouw van de cursus of de lessen. Enkel zo kom je tot een goed overzicht van de
leerstof en kan je op het examen snel je weg vinden in de cursus en de slides.
o Begrijpen - Het is belangrijk dat je alles wat er in de cursus en de slides staat begrijpt.
Wanneer je op het examen nog pagina’s moet lezen en sommige dingen nog niet begrijpt, zal dit je examen niet ten goede
komen.
o Toepassen - Zorg ervoor dat je de leerstof toepast en concreet maakt. Dit maakt de leerstof interessant en zorgt ervoor dat je
alles makkelijker zal onthouden. Zoek online naar voorbeelden van meubels in materialen of meubelbeslag die je interessant
vindt en die aansluiten bij wat er in de cursus staat
- Je kan van elk opbergmeubel bepalen hoe het is opgebouwd; in materialen, afwerkingen, details, onderdelen en verbindingstechnieken.
- Samenvatten: Wanneer je de cursus studeert met je inhoudstafel als kapstok en tot een begrip komt van de leerstof, merk je al snel dat het
een goed idee is om de cursus samen te vatten. Deze samenvatting zorgt ervoor dat je overzicht hebt en dat je op het examen snel weet
waar je de nodige details kan vinden in de cursus of de slides. Daarbij zal je in een overzichtelijke samenvatting ook snel logische verbanden
opmerken tussen de verschillende delen van de cursus.
- Een mogelijke examenvraag, waarvoor dit alles noodzakelijk is, zou als volgt kunnen luiden.
o “Wat is het verschil tussen gelamineerd massief en een brede plank massief hout?”
o Bij deze examenvraag volstaat het niet om een omschrijving van beide begrippen over te schrijven uit de cursus.
o Een voldoende antwoord zal de werking van massief hout beschrijven als nadeel en bespreken dat de werking van hout
grotendeels wordt vermeden bij gelamineerd massief door een opbouw in stroken hout.
o Een goed antwoord vermeld ook kort relevante details, zoals de droging en werking van hout en de manier waarop gelamineerd
massief wordt samengesteld.
o Een uitstekend antwoord verwijst, aanvullend op al het voorgaande, ook kort naar een concreet meubel waarin gelamineerd
massief toegepast is als materiaal en bespreekt de uiterlijke kenmerken
3
,Meubelconstructie
H1 - Het Meubel
1 HET MEUBEL
1.1 Etymologie (= herkomst)
▪ Meubel
▪ Concept
▪ Constructie
Meubel Mobilis (Latijn) → beweegbaar, verplaatsbaar
= een verplaatsbaar gegeven/object
- maakt basisactiviteiten mogelijk
o (slapen, zitten, eten en opbergen)
- Breed inzetbaar binnen interieur
o Verhuizen binnen en tussen ruimtes
- vaste objecten en structuren in interieurarchitectuur
- … uitzonderingen op elke regel (sommige verplaatsbaar, andere niet)
Bv. een stoel
Vaste plaats aan eettafel, maar kan overal in huis staan (andere functies: gebruikt als
trap, kledingrek…)
Bv. een bijzettafel
‘bij’/naast de zetel gezet (dichter geschoven voor aperitief, tvkasje of soep op te zetten)
‘Superleggera’ - Gio Ponti (1957 . Cassina)
- weegt slechts 1,7kg
- horizontale verbinding poten
- smal uitlopende poten
- stoel (verplaatsbaar)
= zitten
= bijzettafeltje
= trapladder
= kleerhanger
4
,Meubelconstructie
Concept Conceptus (latijn) → vrucht, begrip
✓ conceptie = bevruchting
✓ concept = denkbeeld, schets, begrip “begrepen zijn”
= het samenvatten, een gedachte
*Meubelconcept = wanneer een meubel zo bedacht wordt dat het in zijn vorm
en constructie een duidelijke functie mogelijk maakt (bv. zitten, eten,
opbergen)
- een gedachte (meubel in vorm en constructie) die vrucht teweegbrengt
(functie en interactie met de mens)
Bv. Opbergmeubel
Opbergruimte in meubel (objecten die opgeborgen zijn, worden toegankelijk door het
openen van het meubel)
➔ Wanneer men een ladekast ontwerpt met een juiste dimensionering,
gebruiksvriendelijke interactie, geschikte constructie en een op dit
alles gestoelde vormgeving spreekt men over een vruchtbare gedachte,
een meubelconcept
‘Kewlox’ - George Kewley (1958 . UK / BE)
- innovatief concept
- Belgische ondernemer Maurice Le Clercq krijgt
exploitatievergunning
- naam eerst Kewlock later Kewlox
- Belgisch designicoon
- jaren ’60!
- Goedkoop opbergmeubel, zonder franjes
- Modulair
- geen schroeven / nagels
- houten latten bijeen gehouden door 4 stalen
hoekprofielen > lock
- houten latten met groeven voor (schuif)panelen
- montagehandleiding zie website Kewlox
5
, Meubelconstructie
Constructie Construere (latijn) → samenstellen, opstapelen
✓ samen “stellen” (stellen = orde – ordenen)
✓ constructie = het samenstellen en geordend opbouwen
= het opstapelen van elementen (bv. bouwen van een lego toren)
= de geordende wijze waarop de delen tot een geheel worden opgebouwd
Bv. opbergmeubel
Bestaat uit verschillende ruimtes waarin gebruiker objecten kan leggen.
Ruimtes worden ‘opgestapeld’ (niet willekeurig, maar geordend: aandacht voor functie,
constructie en vorm) tot een meubel
Geheel vormt een kastvolume (kubus / balk) = corpus (lichaam) van meubel
‘Flat File Cabinet’ - Poul Kjærholm (1955 . DK)
- samenstelling massief Douglas hout + stalen onderstel
- Deens ontwerper
- kreeg les van Arne Jacobsen en Hans Wegner
- gebaseerd op de menselijke maat; het Klint-ideaal (van
Kaare Klint)
- meubel past zich aa,n aan de mens en niet omgekeerd
- zwaluwstaartverbinding
- zwart onderstel uit hoekprofielen
- lades voor stockage van plannen / mappen / grote documenten
Samengevat
Meubel = geconstrueerd > samengesteld, geordend opgebouwd uit (verschillende) materialen
- kennis van materialen en constructie zijn zeer belangrijk
- elk materiaal heeft specifieke eigenschappen (uitzetting - krimp, sterk, buigzaam,…)
➔ samenstellen van materialen = vergt kennis
1.2 Kijk op meubels
= kijken naar meubels = lezen
- als interieurarchitect
- als ontwerper
‘s88’ - Maarten Van Severen (1988 . BE)
- belangrijke figuur (internationaal)
- minimalisme: zoektocht naar de essentie vd vorm
- focus op basismeubels: stoel, tafel, chaise longue,…
- verschillende materialen: leder (vervormbaar) en staal
(stabiliteit)
- zichtbare montage (eerlijk
- inclinatie: functie = vorm
6
