Examen paper hedendaagse stromingen: Thema nieuwssatire ‘Last week tonight with John
Oliver – Coronavirus: Conspiracy theories’ – Ella Van den Bosch (s0172292)
Probleemstelling
Met maar 11% van de jongeren uit het middelbaar en hoger onderwijs in de VS die aangeven dat ze
interesse zouden hebben om zich ooit kandidaat te stellen voor een politieke rol (Lawless & Fox,
2015), wijst dit volgens de auteurs op een opvallend tekort aan interesse en ambitie op politiek vlak.
Ook een studie van het Pew Research Center sluit zich hierbij aan nadat ze tot het resultaat kwamen
dat millennials minder geïnteresseerd zijn in politiek dan zowel baby boomers als Generatie X
(Mitchell, Gottfried, & Matsa, 2015). Maar wijzen deze resultaten op het feit dat jongeren de
verkeerde richting uit gaan qua politieke interesse of dat ze gewoon een andere richting inslaan?
Tonen jongeren hun politiek engagement via een andere weg dan de traditionele ?
Elke zondag wordt op HBO de satirische nieuwsshow Last week tonight with John Oliver
uitgezonden. Hierin worden zowel elementen van traditionele journalistiek (Robie, 2013) als
elementen van het nieuwere infotainment (Baym, 2005) gecombineerd. Daarenboven gebruikt Oliver
ook de kernideologie van de twintigste-eeuwse publieke journalistiek (Dzur, 2002). Gemiddeld kijken
er telkens zo’n 4 miljoen mensen (De Moraes, 2013). Daarenboven kijken in de daaropvolgende tijd
nog eens 10 tot 12 miljoen (meestal jongere) mensen naar de show via YouTube. Miljoenen mensen
luisteren, lachen en kijken dus naar John Oliver, maar het meest opvallende is, dat ze reageren
(Turner, 2016). In deze paper wil ik nagaan welke technieken worden gebruikt in de aflevering
Coronavirus: Conspiracy theories (Last Week Tonight, 2020) en welke effecten deze hebben op het
publiek. De onderzoeksvraag luidt dan ook als volgt:
Welke technieken worden er gebruikt en welke maatschappelijke rol neemt het fragment ‘Coronavirus:
Conspiracy theories’ uit Last week tonight met John Oliver op?
Theoretisch kader
De satire show van John Oliver valt duidelijk te plaatsen binnen de hedendaagse stroming political
entertainment: Nieuwssatire. Deze stroming legt de nadruk op maatschappelijke kwesties die naar
voren komen en bespreekbaar worden gemaakt middels een reflectieve stijl van journalistiek waarbij
gebeurtenissen niet gereduceerd worden tot feiten maar een participatieve zoektocht naar de waarheid
wordt aangeboden (Maeseele, 2020). Met participatieve zoektocht bedoelt men het laten deelnemen
van het publiek aan het vooronderzoek dat tijdens de show gebeurt door bijvoorbeeld
nieuwsfragmenten van traditionele media te tonen om feiten aan te kaarten. Dit biedt enerzijds
transparantie maar men leert mensen hierdoor ook om meer nieuwsgeletterd te zijn. In dit participatief
proces kan men de fans eventueel ook verder voorlichten door bijvoorbeeld bepaalde fenomenen te
Oliver – Coronavirus: Conspiracy theories’ – Ella Van den Bosch (s0172292)
Probleemstelling
Met maar 11% van de jongeren uit het middelbaar en hoger onderwijs in de VS die aangeven dat ze
interesse zouden hebben om zich ooit kandidaat te stellen voor een politieke rol (Lawless & Fox,
2015), wijst dit volgens de auteurs op een opvallend tekort aan interesse en ambitie op politiek vlak.
Ook een studie van het Pew Research Center sluit zich hierbij aan nadat ze tot het resultaat kwamen
dat millennials minder geïnteresseerd zijn in politiek dan zowel baby boomers als Generatie X
(Mitchell, Gottfried, & Matsa, 2015). Maar wijzen deze resultaten op het feit dat jongeren de
verkeerde richting uit gaan qua politieke interesse of dat ze gewoon een andere richting inslaan?
Tonen jongeren hun politiek engagement via een andere weg dan de traditionele ?
Elke zondag wordt op HBO de satirische nieuwsshow Last week tonight with John Oliver
uitgezonden. Hierin worden zowel elementen van traditionele journalistiek (Robie, 2013) als
elementen van het nieuwere infotainment (Baym, 2005) gecombineerd. Daarenboven gebruikt Oliver
ook de kernideologie van de twintigste-eeuwse publieke journalistiek (Dzur, 2002). Gemiddeld kijken
er telkens zo’n 4 miljoen mensen (De Moraes, 2013). Daarenboven kijken in de daaropvolgende tijd
nog eens 10 tot 12 miljoen (meestal jongere) mensen naar de show via YouTube. Miljoenen mensen
luisteren, lachen en kijken dus naar John Oliver, maar het meest opvallende is, dat ze reageren
(Turner, 2016). In deze paper wil ik nagaan welke technieken worden gebruikt in de aflevering
Coronavirus: Conspiracy theories (Last Week Tonight, 2020) en welke effecten deze hebben op het
publiek. De onderzoeksvraag luidt dan ook als volgt:
Welke technieken worden er gebruikt en welke maatschappelijke rol neemt het fragment ‘Coronavirus:
Conspiracy theories’ uit Last week tonight met John Oliver op?
Theoretisch kader
De satire show van John Oliver valt duidelijk te plaatsen binnen de hedendaagse stroming political
entertainment: Nieuwssatire. Deze stroming legt de nadruk op maatschappelijke kwesties die naar
voren komen en bespreekbaar worden gemaakt middels een reflectieve stijl van journalistiek waarbij
gebeurtenissen niet gereduceerd worden tot feiten maar een participatieve zoektocht naar de waarheid
wordt aangeboden (Maeseele, 2020). Met participatieve zoektocht bedoelt men het laten deelnemen
van het publiek aan het vooronderzoek dat tijdens de show gebeurt door bijvoorbeeld
nieuwsfragmenten van traditionele media te tonen om feiten aan te kaarten. Dit biedt enerzijds
transparantie maar men leert mensen hierdoor ook om meer nieuwsgeletterd te zijn. In dit participatief
proces kan men de fans eventueel ook verder voorlichten door bijvoorbeeld bepaalde fenomenen te
