1. Werken aan taalcompetentie van
lagereschoolleerlingen, de hele dag door
1.1. Taal als motor van de brede ontwikkeling van leerlingen
Kinderen in lagere school ontwikkelen op cognitief, sociaal-emotioneel,
motorisch en creatief vlak. Ze bouwen kennis op over de wereld, leren zich
verhouden tot anderen en oefenen vaardigheden die nodig zijn om te
participeren in een complexe en snel evoluerende samenleving.
= brede basisvorming (maximale kansen om talenten te ontwikkelen,
ongeacht beginsituatie of sociaal-economische achtergrond of
leerpotentieel)
Essentieel: (hoe aan taal werken de hele dag door)
Investeren in krachtige partnerschappen met ouders en met
organisaties buiten de school
Bewust en doelgericht verbindingen leggen: over leerjaren heen en
tussen leergebieden, deze samenhang maakt het mogelijk om
krachtige en doorlopende leerlingen uit te bouwen
Verbindingen en samenhang realiseren: via geïntegreerde aanpak =
leerinhouden uit verschillende leergebieden op een samenhangende
manier aangeboden worden, vaak rond een betekenisvol thema
Taal is de motor van leren = kinderen hebben taal nodig om nieuwe kennis
op te bouwen, om na te denken, om zich uit te drukken en om met
anderen in interactie te gaan
Spreken en schrijven over wat ze meemaken en ontdekken, zorgt
voor een beter begrip ervan
Taalkrachtig onderwijs = onderwijs waarin taal verwezen zit gedurende de
hele dag
Zeven didactische principes: taal bewust en doordacht in zetten;
tijdens alle activiteiten gedurende de dag, ook binnen andere
leergebieden
1.2. Geïntegreerd werken aan taal in de lagere school
Een dag in de lagere school zit volop(taal)leerkansen: betekenisvol
taalgebruik in verschillende contexten
Leerlingen zijn taal aan het leren en tegelijk gebruiken ze taal om te
leren , taal is dus niet alleen het middel, maar ook de inhoud van het
leren
, Leeractiviteiten sluiten op elkaar aan, bouwen voort op elkaars inhoud
en bieden verschillende invalshoeken op hetzelfde thema: zo versterkt
ene leergebied het andere
Gesprekken in de kring bereiden lezen voor, wiskundige grafieken
worden voer voor taalgebruik, schrijven dwingt leerlingen om na te denken
over wat ze geleerd hebben
Om motor van taalverwerving echt op gang te brengen: systematische en
doordachte integratie van taalkansen tijdens schoolcarrière cruciaal
1.3. Taalkrachtig onderwijs: werken aan taalcompetentie, de
hele dag door
Wat is taalcompetentie?
= de talige kennis, vaardigheden en attitudes die je nodig hebt om
gesproken en geschreven teksten te begrijpen en te gebruiken; Leerlingen
zijn taalcompetent als ze talige kennis, vaardigheden en attitudes
geïntegreerd kunnen inzetten om doelen te halen die voor hen belangrijk
en relevant zijn.
Taalkennis = wat je bewust en onbewust weet over allerlei aspecten
van taal, taalgebruik en taalsysteem
Talige vaardigheden = de talige handelingen die je kunt uitvoeren:
lezen, luisteren, schrijven, spreken en gesprekken voeren.
Attitudes = de houding, emotie en motivatie ten aanzien van taal en
van de eigen taalcompetentie
Onderlinge samenhang! taalkrachtig onderwijs houdt hier rekening mee
en zorgt dat ze deze geïntegreerd ontwikkelen zeven didactische
principes om dergelijke taalkrachtige en geïntegreerde aanpak te
realiseren
2. Zeven didactische principes voor het stimuleren van
taalcompetentie in de lagere school
Zeven didactische principes = concrete handvaten om onderwijs aan
lagereschoolleerlingen de hele dag door aan te grijpen als een krachtige
taalleerkans (stimuleren van taalcompetentie)
Taalkrachtig onderwijs…
Stimuleert een positief-talige grondhouding
Is contextrijk
, Is functioneel
Is (inter)actief
Geeft ondersteuning
Zet in op impliciet en expliciet leren
Biedt kansen tot reflectie
2.1. Taalkrachtig onderwijs stimuleert een positief-talige
grondhouding
Taalleren is niet alleen een cognitief proces, ook motivationeel: leerlingen
moeten taal niet alleen kunnen, maar ook durven en willen leren.
Positief-talige grondhouding = een leeromgeving creëren waarin leerlingen
niet alleen taal aangereikt krijgen, maar ook zin en durf ontwikkelen om
actief met taal aan de slag te gaan
Als leerlingen merken dat hun inbreng telt, dat hun mening gehoord
wordt en dat ze met taal iets kunnen bereiken, groeit hun motivatie
en hun talige grondhouding
Hoe stimuleren?
Leeromgeving creëren die tegelijk uitdagend, betekenisvol en veilig is.
Door lesactiviteiten aan te bieden die inspelen op hun interesses en
leefwereld, verhoog je de betrokkenheid en bereidheid om te leren. Zorg
dat leerlingen zich competent voelen door te benadrukken wat ze al goed
kunnen, gerichte feedback en voldoende herhaling
Hoge verwachtingen koesteren
Door hoge, maar haalbare verwachtingen te hebben, geef je leerlingen het
vertrouwen dat ze kunnen groeien in hun taalontwikkeling. Dit doe je door
duidelijke doelen te stellen en te zorgen voor een rijk taalaanbod en
uitdagende, functionele opdrachten te geven. Door gepaste ondersteuning
(een vangnet), creëer je vertrouwen en veiligheid.
Leerlingen al hun hulpbronnen laten inzetten
Een positief-talige grondhouding te stimuleren = leerlingen aanmoedigen
om al hun beschikbare hulpbronnen in te zetten bij het leren. Zo kunnen
ze terugvallen op hun persoonlijke ervaringen, op steun van andere
leerlingen en op hun interesses om opdrachten tot een goed einde te
brengen. Ook hun meertalig repertoire kan een hulpmiddel zijn bij het
leren van (nieuwe) taal.
Nog hulpbronnen: persoonlijke hulpbronnen (ervaringen, interesses of
culturele kennis), cognitieve of metacognitieve strategieën (samenvatten,
plannen of omgaan met frustratie), sociale hulpbronnen (leraren,
, klasgenoten of ouders), materiële of technologische hulpmiddelen
(woordenboeken, pictogrammen …)
door hier bewust op in te spelen sluit je aan bij wie leerlingen zijn,
leerlingen leren taal niet omdat het ‘moet’ maar omdat het hen
helpt om iets te vertellen, te vragen, te begrijpen of te verwoorden
+ verhoogt gevoel van competentie, autonomie en verbondenheid
(drie basisvoorwaarden voor duurzame motivatie)
Positief-talige grondhouding stimuleren bij leerlingen vormt de basis van
taalkrachtig onderwijs. Dat doe je door zin en durf voor taalleren te
stimuleren, hoge verwachtingen te koesteren ten opzichte van hun
taalleerpotentieel en leerlingen al hun hulpbronnen, waaronder hun
volledige talige repertoire, te laten inzetten.
2.2. Taalkrachtig onderwijs is contextrijk
Als leraar ben je voortdurend bezig met je leerlingen nieuwe stukjes
wereld of kennis te verkennen, en daar taal aan te verbinden. Omgekeerd
geef je taal betekenis door het te koppelen aan een context die leerlingen
begrijpen
Context maakt abstracte taal tastbaar, verbindt nieuwe taal aan
voorkennis en werkt motiverend
Contextrijk onderwijs = vertrekt vanuit de leefwereld, interesses en
ervaringen van de leerlingen en gebruikt die als kapstok voor nieuwe
(talige) kennis. Je haakt aan bij de voorkennis en interesses van de
leerlingen om er doelgericht nieuwe (talige) kennis, vaardigheden en
attitudes aan vast te knopen.
Inspelen op de interesses en de leefwereld en voorkennis oproepen
Taal krijgt pas betekenis als die ingebed is in een context die voor
leerlingen iets betekent.
Taalkrachtig onderwijs vertrekt dan ook van concrete vragen of
herkenbare situaties die aansluiten bij de leefwereld van de
leerlingen – of van iets wat hen oprecht nieuwsgierig maakt
Die aanpak zorgt voor betrokkenheid en herkenbaarheid, maar ook voor
uitdaging
Ook gemeenschappelijke voorkennis activeren en aanbieden is een
cruciale stap om contextrijk onderwijs te bieden. Voorkennis
vergemakkelijkt en verduurzaamt het leren en zorgt voor meer mentale
ruimte om na te denken over nieuwe kennis
lagereschoolleerlingen, de hele dag door
1.1. Taal als motor van de brede ontwikkeling van leerlingen
Kinderen in lagere school ontwikkelen op cognitief, sociaal-emotioneel,
motorisch en creatief vlak. Ze bouwen kennis op over de wereld, leren zich
verhouden tot anderen en oefenen vaardigheden die nodig zijn om te
participeren in een complexe en snel evoluerende samenleving.
= brede basisvorming (maximale kansen om talenten te ontwikkelen,
ongeacht beginsituatie of sociaal-economische achtergrond of
leerpotentieel)
Essentieel: (hoe aan taal werken de hele dag door)
Investeren in krachtige partnerschappen met ouders en met
organisaties buiten de school
Bewust en doelgericht verbindingen leggen: over leerjaren heen en
tussen leergebieden, deze samenhang maakt het mogelijk om
krachtige en doorlopende leerlingen uit te bouwen
Verbindingen en samenhang realiseren: via geïntegreerde aanpak =
leerinhouden uit verschillende leergebieden op een samenhangende
manier aangeboden worden, vaak rond een betekenisvol thema
Taal is de motor van leren = kinderen hebben taal nodig om nieuwe kennis
op te bouwen, om na te denken, om zich uit te drukken en om met
anderen in interactie te gaan
Spreken en schrijven over wat ze meemaken en ontdekken, zorgt
voor een beter begrip ervan
Taalkrachtig onderwijs = onderwijs waarin taal verwezen zit gedurende de
hele dag
Zeven didactische principes: taal bewust en doordacht in zetten;
tijdens alle activiteiten gedurende de dag, ook binnen andere
leergebieden
1.2. Geïntegreerd werken aan taal in de lagere school
Een dag in de lagere school zit volop(taal)leerkansen: betekenisvol
taalgebruik in verschillende contexten
Leerlingen zijn taal aan het leren en tegelijk gebruiken ze taal om te
leren , taal is dus niet alleen het middel, maar ook de inhoud van het
leren
, Leeractiviteiten sluiten op elkaar aan, bouwen voort op elkaars inhoud
en bieden verschillende invalshoeken op hetzelfde thema: zo versterkt
ene leergebied het andere
Gesprekken in de kring bereiden lezen voor, wiskundige grafieken
worden voer voor taalgebruik, schrijven dwingt leerlingen om na te denken
over wat ze geleerd hebben
Om motor van taalverwerving echt op gang te brengen: systematische en
doordachte integratie van taalkansen tijdens schoolcarrière cruciaal
1.3. Taalkrachtig onderwijs: werken aan taalcompetentie, de
hele dag door
Wat is taalcompetentie?
= de talige kennis, vaardigheden en attitudes die je nodig hebt om
gesproken en geschreven teksten te begrijpen en te gebruiken; Leerlingen
zijn taalcompetent als ze talige kennis, vaardigheden en attitudes
geïntegreerd kunnen inzetten om doelen te halen die voor hen belangrijk
en relevant zijn.
Taalkennis = wat je bewust en onbewust weet over allerlei aspecten
van taal, taalgebruik en taalsysteem
Talige vaardigheden = de talige handelingen die je kunt uitvoeren:
lezen, luisteren, schrijven, spreken en gesprekken voeren.
Attitudes = de houding, emotie en motivatie ten aanzien van taal en
van de eigen taalcompetentie
Onderlinge samenhang! taalkrachtig onderwijs houdt hier rekening mee
en zorgt dat ze deze geïntegreerd ontwikkelen zeven didactische
principes om dergelijke taalkrachtige en geïntegreerde aanpak te
realiseren
2. Zeven didactische principes voor het stimuleren van
taalcompetentie in de lagere school
Zeven didactische principes = concrete handvaten om onderwijs aan
lagereschoolleerlingen de hele dag door aan te grijpen als een krachtige
taalleerkans (stimuleren van taalcompetentie)
Taalkrachtig onderwijs…
Stimuleert een positief-talige grondhouding
Is contextrijk
, Is functioneel
Is (inter)actief
Geeft ondersteuning
Zet in op impliciet en expliciet leren
Biedt kansen tot reflectie
2.1. Taalkrachtig onderwijs stimuleert een positief-talige
grondhouding
Taalleren is niet alleen een cognitief proces, ook motivationeel: leerlingen
moeten taal niet alleen kunnen, maar ook durven en willen leren.
Positief-talige grondhouding = een leeromgeving creëren waarin leerlingen
niet alleen taal aangereikt krijgen, maar ook zin en durf ontwikkelen om
actief met taal aan de slag te gaan
Als leerlingen merken dat hun inbreng telt, dat hun mening gehoord
wordt en dat ze met taal iets kunnen bereiken, groeit hun motivatie
en hun talige grondhouding
Hoe stimuleren?
Leeromgeving creëren die tegelijk uitdagend, betekenisvol en veilig is.
Door lesactiviteiten aan te bieden die inspelen op hun interesses en
leefwereld, verhoog je de betrokkenheid en bereidheid om te leren. Zorg
dat leerlingen zich competent voelen door te benadrukken wat ze al goed
kunnen, gerichte feedback en voldoende herhaling
Hoge verwachtingen koesteren
Door hoge, maar haalbare verwachtingen te hebben, geef je leerlingen het
vertrouwen dat ze kunnen groeien in hun taalontwikkeling. Dit doe je door
duidelijke doelen te stellen en te zorgen voor een rijk taalaanbod en
uitdagende, functionele opdrachten te geven. Door gepaste ondersteuning
(een vangnet), creëer je vertrouwen en veiligheid.
Leerlingen al hun hulpbronnen laten inzetten
Een positief-talige grondhouding te stimuleren = leerlingen aanmoedigen
om al hun beschikbare hulpbronnen in te zetten bij het leren. Zo kunnen
ze terugvallen op hun persoonlijke ervaringen, op steun van andere
leerlingen en op hun interesses om opdrachten tot een goed einde te
brengen. Ook hun meertalig repertoire kan een hulpmiddel zijn bij het
leren van (nieuwe) taal.
Nog hulpbronnen: persoonlijke hulpbronnen (ervaringen, interesses of
culturele kennis), cognitieve of metacognitieve strategieën (samenvatten,
plannen of omgaan met frustratie), sociale hulpbronnen (leraren,
, klasgenoten of ouders), materiële of technologische hulpmiddelen
(woordenboeken, pictogrammen …)
door hier bewust op in te spelen sluit je aan bij wie leerlingen zijn,
leerlingen leren taal niet omdat het ‘moet’ maar omdat het hen
helpt om iets te vertellen, te vragen, te begrijpen of te verwoorden
+ verhoogt gevoel van competentie, autonomie en verbondenheid
(drie basisvoorwaarden voor duurzame motivatie)
Positief-talige grondhouding stimuleren bij leerlingen vormt de basis van
taalkrachtig onderwijs. Dat doe je door zin en durf voor taalleren te
stimuleren, hoge verwachtingen te koesteren ten opzichte van hun
taalleerpotentieel en leerlingen al hun hulpbronnen, waaronder hun
volledige talige repertoire, te laten inzetten.
2.2. Taalkrachtig onderwijs is contextrijk
Als leraar ben je voortdurend bezig met je leerlingen nieuwe stukjes
wereld of kennis te verkennen, en daar taal aan te verbinden. Omgekeerd
geef je taal betekenis door het te koppelen aan een context die leerlingen
begrijpen
Context maakt abstracte taal tastbaar, verbindt nieuwe taal aan
voorkennis en werkt motiverend
Contextrijk onderwijs = vertrekt vanuit de leefwereld, interesses en
ervaringen van de leerlingen en gebruikt die als kapstok voor nieuwe
(talige) kennis. Je haakt aan bij de voorkennis en interesses van de
leerlingen om er doelgericht nieuwe (talige) kennis, vaardigheden en
attitudes aan vast te knopen.
Inspelen op de interesses en de leefwereld en voorkennis oproepen
Taal krijgt pas betekenis als die ingebed is in een context die voor
leerlingen iets betekent.
Taalkrachtig onderwijs vertrekt dan ook van concrete vragen of
herkenbare situaties die aansluiten bij de leefwereld van de
leerlingen – of van iets wat hen oprecht nieuwsgierig maakt
Die aanpak zorgt voor betrokkenheid en herkenbaarheid, maar ook voor
uitdaging
Ook gemeenschappelijke voorkennis activeren en aanbieden is een
cruciale stap om contextrijk onderwijs te bieden. Voorkennis
vergemakkelijkt en verduurzaamt het leren en zorgt voor meer mentale
ruimte om na te denken over nieuwe kennis
