GESCHIEDENIS VAN DESIGN
1925 - 1940
HET MODERNISME
Arts Decoratifs
Pavilion de l’esprit nouveau - Le Corbusier - 1925
Het Pavilion de l’Esprit Nouveau werd in 1925 gebouwd voor
de Exposition des arts décoratifs et industriels modernes en
was een van de slechts drie moderne paviljoenen. Het gebouw
heeft een moderne stijl met rechte lijnen en één groot raam.
Binnenin is er een open plan, waarbij de ene ruimte in de
andere overvloeit, met een afscheiding van de keuken.
Le Corbusier ziet woningen als woonmachines en gelooft
sterk in industrialisatie om goedkope producten te maken die
voor iedereen betaalbaar zijn, zodat arbeiders beter kunnen
wonen. Meubels beschouwt hij als werktuigen: sober en
bedoeld voor iedereen, al werd dit in de praktijk niet
gerealiseerd en werden zijn meubels statussymbolen. De
stoel van Thonet uit de 19e eeuw gebruikt hij als statement. Het idee van goedkope basis
meubelen voor iedereen zien we vandaag terug bij IKEA.
E.J. Ruhlman
Art Deco is een decoratieve kunst die achteraf als stijl benoemd
wordt. Het is rechtlijnig en grafisch, met gebruik van dure materialen
en veel vergulde elementen, gericht op rijke mensen. In deze stijl
zitten ook neo-elementen, zoals invloeden van het neoclassicisme,
zichtbaar in luxueuze materialen zoals ivoor gecombineerd met
vergulding.
In tegenstelling tot het modernisme, dat bedoeld was voor iedereen,
toont de realiteit dat vooral rijke mensen zich deze ontwerpen konden
veroorloven. Hollywood neemt de Art Deco-stijl over, vooral in cinema’s.
In de VS raakte art deco populair nadat een Amerikaanse handelsdelegatie de stijl zag op
een Franse tentoonstelling. Ze brachten het mee naar Amerika, waar het vooral in
bioscopen en films populair werd. Actrices droegen art deco-kleding, waardoor het de meest
geliefde leefstijl werd. Tegelijk kreeg het modernisme langzaam weer de status van
statussymbool.
,J.E. Ruhlmann - 1925
Art Deco is een typische stijl met dure materialen zoals
ebbenhout en koloniaal hout (nu verboden), en heeft een
uitstraling die doet denken aan het classicisme. Het is een
luxueuze, decoratieve stijl. Het modernisme ontstaat als
reactie hierop en vormt een nieuw beginpunt met een
andere visie op wonen.
De Gentse architect Gaston Eysselinck gaat naar Parijs,
waar hij de stijl van Le Corbusier ziet. Daarna past hij
deze modernistische ideeën toe in Gent, waar hij in het
Miljoenenkwartier een machinehuis bouwt.
Arts Industriels Modernes en het Modernisme
Bauhaus Dessau - 1925
Het Bauhaus verhuist naar Dessau onder druk van het
nationaalsocialisme. Hitler keerde zich tegen avant-garde
kunst, wat leidde tot een verbod. Kunstenaars voelden zich
onveilig en zochten een nieuwe plek. Dessau, dichter bij
Rusland en opkomende industriestad, werd gekozen onder
impuls van de industrie. Walter Gropius werd er directeur.
Rond 1925 verandert de houding tegenover industrie: waar de artistieke elite eerst kritisch
was, omarmt het modernisme nu de industrialisatie. Dit vanuit een geloof in
democratisering : moderne, industrieel geproduceerde producten moesten toegankelijk zijn
voor iedereen.
Het Bauhaus-gebouw zelf ademt industriële logica: strakke geometrie, functionele kleuren
per afdeling, en zichtbaar toegepaste techniek. Deze tweede fase van Bauhaus wordt het
functionalisme genoemd, waarbij vorm voortkomt uit functie (volgens Sullivan). Zelfs
een radiator in de inkomhal toont dat men kiest voor technologie boven status.
Grete Schütte - Lihotzky - Küche - 1926
De stad lag helemaal plat door de oorlog, dus er werden
nieuwe modernistische woonblokken gebouwd voor de
groeiende middenklasse. Daarbij kwam een nieuw
keukenidee, geïnspireerd op het Taylorisme.
De keuken werd ontworpen door een vrouw die zelf nooit
gekookt had. Ze baseerde haar ontwerp op een compacte
keuken in een trein en besteedde veel aandacht aan
ergonomie. Het doel was een zo klein mogelijke keuken die functioneerde als een
efficiënte werkmachine.
, Buismeubilair - Marcel Breuer - 1926
Veel docenten van het Bauhaus vluchtten na de Tweede
Wereldoorlog naar Amerika. Daardoor werd er een soort
Bauhaus-afdeling in Amerika opgericht. Deze docenten gingen
lesgeven aan Amerikaanse scholen, waardoor de Bauhaus-stijl
zich wijdverspreid over het land en later de wereld verspreidde.
Voorheen werden bijna alle stoelen van hout gemaakt, maar Marcel
Breuer liet zich inspireren door de vorm van de fiets en bedacht
meubels van metaal. Zijn bekendste ontwerp is de Wassily Chair, die nog steeds door veel
fabrikanten wordt heruitgegeven. Na deze eerste buismeubelen kwamen er veel stoelen met
metalen poten op de markt.
Bij de originele stoelen is het houten zitvlak gebogen, wat zorgt voor ergonomie en comfort.
In namaak versies wordt dit vaak niet gedaan: ze zijn goedkoper, maar ook minder
comfortabel.
Marcel Breuer
avant-gardistische houding
Masker, extreme andere vormgeving en attitude dan wat men
gewend was.
meubelen waren op dat moment niet populair, de massa vond
het afschuwelijk. Ze vonden dat voor fabrieken of
ziekenhuizen. Het huiselijke werd beschouwd als iets dat
gezellig moest zijn en helemaal niet zo een hygiënische doos
of machine wat modernisten gaan voorstellen.
Eileen Gray
Eileen Gray is een vrouwelijke ontwerpster die zich binnen
de emancipatorische beweging tussen de mannelijke
modernisten beweegt en een belangrijke rol speelt in het
modernisme. In haar interieurs zoekt ze naar warme
elementen in plaats van een puur rationele aanpak. Ze
neemt buismeubilair over en past dit toe in haar ontwerpen.
Ze ontwerpt een villa in Roquebrune die een rationele naam krijgt met een letter en cijfer.
Haar werk toont ook het gebruik van kleur, zoals felle blauwe tinten. Het idee dat
modernisme zwart-wit is, komt doordat fotografie in die tijd enkel zwart-wit was.
1925 - 1940
HET MODERNISME
Arts Decoratifs
Pavilion de l’esprit nouveau - Le Corbusier - 1925
Het Pavilion de l’Esprit Nouveau werd in 1925 gebouwd voor
de Exposition des arts décoratifs et industriels modernes en
was een van de slechts drie moderne paviljoenen. Het gebouw
heeft een moderne stijl met rechte lijnen en één groot raam.
Binnenin is er een open plan, waarbij de ene ruimte in de
andere overvloeit, met een afscheiding van de keuken.
Le Corbusier ziet woningen als woonmachines en gelooft
sterk in industrialisatie om goedkope producten te maken die
voor iedereen betaalbaar zijn, zodat arbeiders beter kunnen
wonen. Meubels beschouwt hij als werktuigen: sober en
bedoeld voor iedereen, al werd dit in de praktijk niet
gerealiseerd en werden zijn meubels statussymbolen. De
stoel van Thonet uit de 19e eeuw gebruikt hij als statement. Het idee van goedkope basis
meubelen voor iedereen zien we vandaag terug bij IKEA.
E.J. Ruhlman
Art Deco is een decoratieve kunst die achteraf als stijl benoemd
wordt. Het is rechtlijnig en grafisch, met gebruik van dure materialen
en veel vergulde elementen, gericht op rijke mensen. In deze stijl
zitten ook neo-elementen, zoals invloeden van het neoclassicisme,
zichtbaar in luxueuze materialen zoals ivoor gecombineerd met
vergulding.
In tegenstelling tot het modernisme, dat bedoeld was voor iedereen,
toont de realiteit dat vooral rijke mensen zich deze ontwerpen konden
veroorloven. Hollywood neemt de Art Deco-stijl over, vooral in cinema’s.
In de VS raakte art deco populair nadat een Amerikaanse handelsdelegatie de stijl zag op
een Franse tentoonstelling. Ze brachten het mee naar Amerika, waar het vooral in
bioscopen en films populair werd. Actrices droegen art deco-kleding, waardoor het de meest
geliefde leefstijl werd. Tegelijk kreeg het modernisme langzaam weer de status van
statussymbool.
,J.E. Ruhlmann - 1925
Art Deco is een typische stijl met dure materialen zoals
ebbenhout en koloniaal hout (nu verboden), en heeft een
uitstraling die doet denken aan het classicisme. Het is een
luxueuze, decoratieve stijl. Het modernisme ontstaat als
reactie hierop en vormt een nieuw beginpunt met een
andere visie op wonen.
De Gentse architect Gaston Eysselinck gaat naar Parijs,
waar hij de stijl van Le Corbusier ziet. Daarna past hij
deze modernistische ideeën toe in Gent, waar hij in het
Miljoenenkwartier een machinehuis bouwt.
Arts Industriels Modernes en het Modernisme
Bauhaus Dessau - 1925
Het Bauhaus verhuist naar Dessau onder druk van het
nationaalsocialisme. Hitler keerde zich tegen avant-garde
kunst, wat leidde tot een verbod. Kunstenaars voelden zich
onveilig en zochten een nieuwe plek. Dessau, dichter bij
Rusland en opkomende industriestad, werd gekozen onder
impuls van de industrie. Walter Gropius werd er directeur.
Rond 1925 verandert de houding tegenover industrie: waar de artistieke elite eerst kritisch
was, omarmt het modernisme nu de industrialisatie. Dit vanuit een geloof in
democratisering : moderne, industrieel geproduceerde producten moesten toegankelijk zijn
voor iedereen.
Het Bauhaus-gebouw zelf ademt industriële logica: strakke geometrie, functionele kleuren
per afdeling, en zichtbaar toegepaste techniek. Deze tweede fase van Bauhaus wordt het
functionalisme genoemd, waarbij vorm voortkomt uit functie (volgens Sullivan). Zelfs
een radiator in de inkomhal toont dat men kiest voor technologie boven status.
Grete Schütte - Lihotzky - Küche - 1926
De stad lag helemaal plat door de oorlog, dus er werden
nieuwe modernistische woonblokken gebouwd voor de
groeiende middenklasse. Daarbij kwam een nieuw
keukenidee, geïnspireerd op het Taylorisme.
De keuken werd ontworpen door een vrouw die zelf nooit
gekookt had. Ze baseerde haar ontwerp op een compacte
keuken in een trein en besteedde veel aandacht aan
ergonomie. Het doel was een zo klein mogelijke keuken die functioneerde als een
efficiënte werkmachine.
, Buismeubilair - Marcel Breuer - 1926
Veel docenten van het Bauhaus vluchtten na de Tweede
Wereldoorlog naar Amerika. Daardoor werd er een soort
Bauhaus-afdeling in Amerika opgericht. Deze docenten gingen
lesgeven aan Amerikaanse scholen, waardoor de Bauhaus-stijl
zich wijdverspreid over het land en later de wereld verspreidde.
Voorheen werden bijna alle stoelen van hout gemaakt, maar Marcel
Breuer liet zich inspireren door de vorm van de fiets en bedacht
meubels van metaal. Zijn bekendste ontwerp is de Wassily Chair, die nog steeds door veel
fabrikanten wordt heruitgegeven. Na deze eerste buismeubelen kwamen er veel stoelen met
metalen poten op de markt.
Bij de originele stoelen is het houten zitvlak gebogen, wat zorgt voor ergonomie en comfort.
In namaak versies wordt dit vaak niet gedaan: ze zijn goedkoper, maar ook minder
comfortabel.
Marcel Breuer
avant-gardistische houding
Masker, extreme andere vormgeving en attitude dan wat men
gewend was.
meubelen waren op dat moment niet populair, de massa vond
het afschuwelijk. Ze vonden dat voor fabrieken of
ziekenhuizen. Het huiselijke werd beschouwd als iets dat
gezellig moest zijn en helemaal niet zo een hygiënische doos
of machine wat modernisten gaan voorstellen.
Eileen Gray
Eileen Gray is een vrouwelijke ontwerpster die zich binnen
de emancipatorische beweging tussen de mannelijke
modernisten beweegt en een belangrijke rol speelt in het
modernisme. In haar interieurs zoekt ze naar warme
elementen in plaats van een puur rationele aanpak. Ze
neemt buismeubilair over en past dit toe in haar ontwerpen.
Ze ontwerpt een villa in Roquebrune die een rationele naam krijgt met een letter en cijfer.
Haar werk toont ook het gebruik van kleur, zoals felle blauwe tinten. Het idee dat
modernisme zwart-wit is, komt doordat fotografie in die tijd enkel zwart-wit was.
