Samenvatting Inleiding tot het recht, ISBN: 9789462926660 Recht

Samenvatting: inleiding tot het recht
Deel 1: Wat is recht?
1. Kenmerken en definitie van het recht


Definitie van het recht

Wat?
Recht is een geheel van regels

- Gedragsregels
- Regels die instellingen en procedures voorzien voor de toepassing en afdwinging van het
recht
- Regels die instellingen en procedures bepalen om bestaande regels te wijzigen

Waarom?
Die regels hebben als doel de maatschappij te ordenen

Wat als?
De overtreding/niet-naleving van die regels wordt gesanctioneerd door een wettelijk voorzien
systeem van sancties

Van waar?
Die regels worden opgelegd door de maatschappij, via haar vertegenwoordigers



 Het recht is het geheel van afdwingbare regels die het menselijke handelen in de
samenleving ordenen.



Objectief recht versus subjectieve rechten

- Gedragsregels
- Afdwingingsregels
- Wijzigingsregels
Deze soorten regels vormen het objectief recht. Ze staan los van concrete personen en situaties
waarop ze toepasbaar zijn

Subjectief recht zijn handelingen over jezelf, over een bepaalde zaak, over het laten gelden van een
aanspraak tegen iemand anders inspraak.

Telkens als objectieve rechtsregels toepassing vinden in concrete situaties en op concrete personen,
spreken we van subjectieve rechten.

,Rechtssubject versus rechtsobject

Rechtssubject = persoon of groep die subjectieve rechten en juridische plichten kunnen hebben

1) Natuurlijke personen = mensen van vlees en bloed die allen samen de omvang van hun
rechten bepalen

2) Rechtspersonen = groeperingen, instellingen en stichtingen die zoals natuurlijke personen ,
bepaalde rechten en (juridische) plichten hebben. Ze kan zelf rechten en plichten hebben, los
van de rechten en plichten van haar respectieve leden



Rechtsobject = het voorwerp waarover de personen (rechtssubjecten) hun subjectieve rechten
kunnen uitoefenen



Rechtsmisbruik

Er wordt gesproken van rechtsmisbruik wanneer men zijn subjectieve rechten gebruikt met als enige
bedoeling een ander te schaden.

- Afwezigheid van belang (lichtreclame)
- Abnormale rechtsuitoefening (gevel die op grond andere buur staat)



Sanctie: in oorspronkelijke toestand houden (herstel in natura) of een schadevergoeding



2. Soorten subjectieve rechten

Politieke rechten

= rechten die de burger tegenover de overheid kan uitoefenen en opeisen

- Politieke vrijheden: er is een plicht van de overheid om geen wetgevende, administratieve of
feitelijke handelingen te stellen die een inmenging in deze vrijheidssfeer inhoudt

Bv: vrije meningsuiting, vrijheid van onderwijs…

- Participatierechten: de mogelijkheid verlenen aan de burgers om deel te nemen aan het
overheidsbeleid

Bv: kiesrecht bij verkiezingen

- Sociaal-economische rechten: burgers hebben het recht om aan de overheid financiële
tegemoetkomingen of bepaalde diensten te vragen

Bv: steun aan behoeftigen, gratis onderewijs

,Burgerlijke rechten

= de subjectieve rechten die een burger tegenover zijn medeburgers kan uitoefenen

- Extra-patrimoniaal: ze hebben geen financiële meerwaarde
 Persoonlijkheidsrechten: recht op het eigen lichaam, ook tot na de dood (betreft eer,
naam en privacy)
 Familierechten: rechten die voortvloeien uit het huwelijk, de afstemming, het
ouderschap of de voogdij

- Patrimoniale of vermogensrechten: ze hebben betrekking op economische, in geld
waardeerbare goederen, die verhandelbaar zijn
 Zakelijke rechten: kennen een heerschappij over een goed
 Vorderingsrechten: verlenen de bevoegdheid om van iemand anders de uitvoering
van een of meer verbintenissen te eisen
 Intellectuele rechten: verlenen een exclusieve heerschappij over een intellectuele
creatie




3. Deelgebieden van het recht

Klassieke basisindeling recht:

- Privaatrecht: regelt de verhouding tussen de burgers onderling
- Publiek recht: regelt de verhouding tussen burgers en overheid, de interne organisatie van de
overheid en ook de verhoudingen tussen staten

- Nationaal recht: recht dat enkel binnen de grenzen van een staat geldt
- Internationaal recht: grensoverschrijdend recht




Objectief recht ingedeeld

, Nationaal recht

Nationaal privaatrecht

Privaatrecht regelt de verhouding tussen burgers onderling, het bepaalt:

- Welke subjectieve rechten ze kunnen verwerven
- Hoe ze deze rechten verwerven
- Hoe ze deze rechten kunnen afdwingen

 Personen zijn vrij om te bepalen welke afspraken er tussen hen gelden = contractuele
vrijheid


Aanvullend recht: regels die als een soort vangnet gelden wanneer partijen onderling iets niet
hebben afgesproken

Dwingend recht: morele, politieke, economische of sociale beperkingen die door de overheid werden
opgelegd



1) Burgerlijk recht
- Statuut van de persoon (naam, woonplaats, rechtsbekwaamheid…)
- Huwelijk
- Erfenissen
- Aansprakelijkheid

2) Economisch recht
- Vennootschapsrecht

3) Arbeidsrecht
- Individueel arbeidsrecht: geheel van regels tussen werkgever en werknemer
- Collectief arbeidsrecht: regels die van toepassing zijn op werknemers en werkgevers van een
bepaald bedrijf/bepaalde sector

4) Privaatrechtelijk procesrecht
- Vrederechtbank
- Rechtbank eerste aanleg

5) Ondernemingsrecht
- Recht van de handelaars



Nationaal publiekrecht

Publiekrecht regelt:

- Verhoudingen tussen burgers en overheid
- Bevoegdheden en organisatie van de overheid