SAMENVATTING ORGANISATIEMANAGEMENT
HANDELSWETENSCHAPPEN 2020-2021
Boek: Organisaties doen werken (herwerkte editie 2021)
,H1: EEN BLIK OP DE GESCHIEDENIS
Inleiding
Definitie ~ Chester Barnard
Organisatie = systeem van gecoördineerde activiteiten of ‘forces’ van 2 of meerdere
personen
→ Onderdelen:
● de medewerker (micro)
● de groep (meso)
● de organisatie (macro)
Organisatiemanagement: een interdisciplinaire studie
→ Informatie uit verschillende studies bv. Organizational behaviour (OB), psychologie,
sociologie, sociale economie, HRM, ..
1.1 De rationele benadering
Vanaf 1900: wetenschappelijke benadering door sociologen
Context: veel veranderingen bv. stoommachines, meer wetenschappelijke kennis,
staalproductie, ...
● Karl Marx: bestudeerde de ‘working class’
● Durkheim: analyse van het verlies van solidariteit in een nieuwe samenleving
● Weber: eerste organisatiesocioloog
‘Founding father’ Frederick Winslow Taylor: Scientific Management
● Tijd- en bewegingsstudies: optimaal rendement binnen de organisatie als doel
● Subtaken
● ‘one beste way’
● creëerde een organisatie die elke taak specifieert
● adviseur bij Ford → Productielijn / Assembly line
● Implicaties:
○ Hoger rendement
○ standaardisatie
○ controle en voorspelbaarheid
○ routine: unskilled labours/jongere medewerkers
○ werkers werken, managers denken
○ optimalisatie gereedschappen
● introduceerde 8-9u week, beloningen
Weerstand:
● Grotere winsten door toenemende druk?
● Deskilling: ontwaarding van de menselijke arbeid
● Factor mens: beroepsfierheid? Werktevredenheid?
● Charlie Chaplin ~Modern Times
⇒ ‘Taylorism” = efficiëntie, assembly line, …
,Henri Fayol: gaf voor het eerste mening over management
→ 5 basistaken van de manager:
● Plannen
○ er moet een link zijn met organisatiedoel
● Organiseren
○ regel van eenheid van leiding
● Leidinggeven
○ sturen en motiveren
● Coördineren
● Controleren
Taylor VS Fayol
Chester Barnard:
● Wil en bereidheid van de medewerker
● gemeenschappelijk doel nodig
● communicatie met medewerker
Herbert Simon:
● Bounded rationality
● we zijn niet in staat als mens om 100% rationeel te zijn
1.2 De Human-Relations beweging
1930: beweging van gedragswetenschappers die voor het eerste aandacht hadden voor de
factor ‘mens’ in de organisatie
, Elton Mayo: Hawthorne studies
● Hawthorne Western Electric Company
● Onderzoek: mensen observeren
● Hawthorne effect: we passen als mensen ons gedrag aan als we weten dat we
geobserveerd worden
● 4 studies:
○ Verlichting veranderen? Productiviteit steeg overal, ook waar verlichting niet
veranderde
○ Verschillende werkcondities: aandacht voor medewerker belangrijk
○ Supportive supervision: groepsconditie verbetert
McGregor: Theorie X en Y (1960)
→ 2 tegenovergestelde manieren waarop managers denken over medewerkers
Theorie X Theorie Y
Medewerkers vermijden inspanning Werken is een natuurlijke activiteit
Druk en sturing nodig Zelfsturing wanneer doelstellingen gekend
zijn
Medewerkers nemen zelf geen initiatief Inzet wanneer beloond
Verantwoordelijkheid belangrijk
Mensen zijn creatief
vb. 1960 vb. nu?
1.3 Waar halen we de mosterd?
1.3.1 Het analytische raamwerk
Analyse van de WN (micro), in groepen en teams (meso) binnen de organisatie (macro):
nood aan interdisciplinaire inzichten!
→ 2 invalshoeken:
● Menselijk gedrag (psychologie, sociologie)
● Doel van de organisatie (economie, management)
→ Spanning tussen welzijn WN en prestaties
vb. Burn-out: bevat psychologische én organisationele aspecten
1.3.2 Evidence-based management
Basisassumptie: gebruik managementtechnieken die bewezen zijn nuttig te zijn
Vb. Myers-Briggs Test = persoonlijkheden in categorieën opdelen → NIET evidence-based
Evidence bestaat uit 4 onderdelen:
● Organizational evidence
● Evidence from stakeholders
● Expert evidence
● Scientific evidence
HANDELSWETENSCHAPPEN 2020-2021
Boek: Organisaties doen werken (herwerkte editie 2021)
,H1: EEN BLIK OP DE GESCHIEDENIS
Inleiding
Definitie ~ Chester Barnard
Organisatie = systeem van gecoördineerde activiteiten of ‘forces’ van 2 of meerdere
personen
→ Onderdelen:
● de medewerker (micro)
● de groep (meso)
● de organisatie (macro)
Organisatiemanagement: een interdisciplinaire studie
→ Informatie uit verschillende studies bv. Organizational behaviour (OB), psychologie,
sociologie, sociale economie, HRM, ..
1.1 De rationele benadering
Vanaf 1900: wetenschappelijke benadering door sociologen
Context: veel veranderingen bv. stoommachines, meer wetenschappelijke kennis,
staalproductie, ...
● Karl Marx: bestudeerde de ‘working class’
● Durkheim: analyse van het verlies van solidariteit in een nieuwe samenleving
● Weber: eerste organisatiesocioloog
‘Founding father’ Frederick Winslow Taylor: Scientific Management
● Tijd- en bewegingsstudies: optimaal rendement binnen de organisatie als doel
● Subtaken
● ‘one beste way’
● creëerde een organisatie die elke taak specifieert
● adviseur bij Ford → Productielijn / Assembly line
● Implicaties:
○ Hoger rendement
○ standaardisatie
○ controle en voorspelbaarheid
○ routine: unskilled labours/jongere medewerkers
○ werkers werken, managers denken
○ optimalisatie gereedschappen
● introduceerde 8-9u week, beloningen
Weerstand:
● Grotere winsten door toenemende druk?
● Deskilling: ontwaarding van de menselijke arbeid
● Factor mens: beroepsfierheid? Werktevredenheid?
● Charlie Chaplin ~Modern Times
⇒ ‘Taylorism” = efficiëntie, assembly line, …
,Henri Fayol: gaf voor het eerste mening over management
→ 5 basistaken van de manager:
● Plannen
○ er moet een link zijn met organisatiedoel
● Organiseren
○ regel van eenheid van leiding
● Leidinggeven
○ sturen en motiveren
● Coördineren
● Controleren
Taylor VS Fayol
Chester Barnard:
● Wil en bereidheid van de medewerker
● gemeenschappelijk doel nodig
● communicatie met medewerker
Herbert Simon:
● Bounded rationality
● we zijn niet in staat als mens om 100% rationeel te zijn
1.2 De Human-Relations beweging
1930: beweging van gedragswetenschappers die voor het eerste aandacht hadden voor de
factor ‘mens’ in de organisatie
, Elton Mayo: Hawthorne studies
● Hawthorne Western Electric Company
● Onderzoek: mensen observeren
● Hawthorne effect: we passen als mensen ons gedrag aan als we weten dat we
geobserveerd worden
● 4 studies:
○ Verlichting veranderen? Productiviteit steeg overal, ook waar verlichting niet
veranderde
○ Verschillende werkcondities: aandacht voor medewerker belangrijk
○ Supportive supervision: groepsconditie verbetert
McGregor: Theorie X en Y (1960)
→ 2 tegenovergestelde manieren waarop managers denken over medewerkers
Theorie X Theorie Y
Medewerkers vermijden inspanning Werken is een natuurlijke activiteit
Druk en sturing nodig Zelfsturing wanneer doelstellingen gekend
zijn
Medewerkers nemen zelf geen initiatief Inzet wanneer beloond
Verantwoordelijkheid belangrijk
Mensen zijn creatief
vb. 1960 vb. nu?
1.3 Waar halen we de mosterd?
1.3.1 Het analytische raamwerk
Analyse van de WN (micro), in groepen en teams (meso) binnen de organisatie (macro):
nood aan interdisciplinaire inzichten!
→ 2 invalshoeken:
● Menselijk gedrag (psychologie, sociologie)
● Doel van de organisatie (economie, management)
→ Spanning tussen welzijn WN en prestaties
vb. Burn-out: bevat psychologische én organisationele aspecten
1.3.2 Evidence-based management
Basisassumptie: gebruik managementtechnieken die bewezen zijn nuttig te zijn
Vb. Myers-Briggs Test = persoonlijkheden in categorieën opdelen → NIET evidence-based
Evidence bestaat uit 4 onderdelen:
● Organizational evidence
● Evidence from stakeholders
● Expert evidence
● Scientific evidence
