Samenvatting Positief leefklimaat creëren | Pedagogie Jonge Kind | Arteveldehogeschool | 2025/26

Samenvatting positief leefklimaat creëren
1. Pedagogisch:
- bewust en doelgericht omgaan met kids -> ontwikkeling en wb en bt
- talenten en groeikansen centraal, gericht op positieve psychologie
- warmte & betrokkenheid combinerenen, duidelijke verwachtingen en grenzen
= warme duidelijkheid
- relationeel: kwaliteit relatie tussen kind & begeleider bepalend voor wb en bt

Je probeert te begrijpen wat het kind nodig heeft

2. Leefklimaat: emotioneel, fysiek en sociaal klimaat waar kind dagelijks leeft en
leert
- veilig, gezien, welkom
- ontstaat: respectvolle interactie, structuren voorspelbaar en ruimte vr
participatie vn kids

3. Creëren: leefklimaat gaat niet vanzelf
- Bewuste keuzes in: regels, materiaal, …
- Afgestemd op noden vh kind, groep of context
- Dynamisch proces: je gaat anders reageren in het klimaat als er ruzie is
- Verantwoordelijkheid vd pedagogische professional
- In interactie gaan -> iets creëren (Mooi dat je voor je pop zorgt, laat me eens
zien hoe je dit doet)


HD 1: iedereen welkom!

1. Positieve psychologie
 We focussen vaak op fouten
 Prestatie norm
 Verwachtingen
 Je hebt er wel 4 juist, goed gedaan! We zullen samen eens kijken naar de
ene

Fixed mindset: je kan er niet meer uit weg, stempel ophangen

Growth mindset: uit sterktes, talenten vertrekken => aanbod of omgeving
veranderen niet het kind

 “We hebben een diverse groep van 12 kinderen!
Sommigen kunnen zich erg goed alleen bezighouden en twee moeten altijd
bezig zijn. Ze hebben zoveel energie, zijn onvermoeibaar. We moeten er op
letten dat ze altijd iets om handen hebben en dat andere kinderen ook aan
hun trekken komen.”

,Self-fulfilling prophecy

Kracht van verwachtingen

- Rosenthal-experiment: leerlingen hoger inschatten
bij betere verwachting van hen
 Warmer klimaat:
 Input
 Antwoordmogelijkheid
 feedback


2. warme duidelijkheid




- warm & duidelijkheid in evenwicht

warmte
Pos - warme, veilige, gezonde relatie
betrokkenheid - geaccepteerd voelen
 goed ontvangen
 ruimte en interesse
 metalliseren => zich kunnen verplaatsen in situatie vh
kind
gevoelens vertalen en verteren van het kind + soms
ook zeggen als je iets niet kan tolereren
Pos - bevestigen wat ze goed doen
bekrachtiging - toezicht op positief gedrag
- leren samenleven
- realiteit niet veranderen
- proces: Ik heb echt gezien dat je een mooie tekening
wou maken, het zag er echt moeilijk uit chapeau!
- Complimenten op inspanningen -> besef zelf invloed
op wat ze doen
- Enkel complimenten geven vr prestatie: afhankelijk vd
bevestiging
- aanmoediging => leren aan afspraken en regels te
houden
- faalangstige kids/ onzeker: ondersteund adhv extra
complimenten = beschermende factor
zelfwaarde gevoel stijgt -> geloven in eigen kunnen
hierdoor minder nood aan complimenten
ze moeten kinderen helpen om vanbinnen te voelen dat ze oké
zijn — niet om te wachten op bevestiging van anderen.

Prob oplossing - samen met kinds gaan denken hoe we de problemen

,stim kunnen oplossen
- wij = model: wandel geen oplossing in, maak duidelijk
dat jij het ook soms niet weet (wij paniekerig -> kindje
ook)
- herhaling bouwen (zie beertjes)
- procesgericht werken: kunnen praten over het proces
1. problemen herkennen en benoemen (vanaf peuter)
2. verschillende ideeën en daaruit oplossing halen (6/7)
Leerkuil: manier om met oudere kinderen probleemoplossend te
denken > wat heb jij nodig om uit die frustratie te raken
Put: oei ik zie het niet meer zitten
Erna toch doorzetten
duidelijkheid
Structuur = vergroot gevoel vn veiligheid en zekerheid => vrij op
onderzoek en ervaring verbreden
- Vaste plekken, materialen, begeleiding
1. Gewoontes
- Vanzelfsprekende dingen
- Herkenningspunten: Dagprogramma, ruimteverdeling
2. Tijd
 dagritme
- Dagkalender
- Weten wat er van je verwacht wordt
 Rituelen
- Gedragingen, handelingen bewust op dezelfde manier
- Om nr een doel toe te leven
- Kan uiterlijk z
- Verbinden via concentratie
- Veiligheid
3. Ruimte
- Elk onderdeel op een vaste, duidelijke herkenbare
plaats
Regels & 4. Regels = duidelijke basisprincipes
afspraken - Zo veilig als nodig > veilig exploratie gevoel +
risicocompetent
- Kids m regels kunnen herhalen
◊ Beperkt
aantal:
iedereen
alle
regels
kennen
en
benoeme
n7
◊ Eenvoudi
ge taal:
rijmpjes,
verhaal,
picto’s
◊ Leg uit
waarom
de regel
er is

, 5. Afspraken
- Wederkerig
- Gelijkheid
- Individuele rechten
- Verbondenheid
- Leiding geven en aanvaarden

Doen regels effectiever dan niet-doen regels: bieden uitweg vh
conflict (vb. samen spelen is leuker, je mag de ander helpen als
dat hij dat goed vind)

6. Team
- Regels duidelijk -> zo, niet negatieve impact klimaat
kinds en jongere

Grenzen en Toepassen in de praktijk
consequentie 1. Regel overtredend gedrag: regels & afspraken overtreden
2. Grensoverschrijdend gedrag: door gedrag een bepaalde
grens van iemand overtreden
- Consequent & respectvol: verwachtingen weten
kinderen
- Zelf goed vb
- Alert gewenst gedrag benoemen en belonen
- Leg uit waarom dit gedrag niet geaccepteerd wordt
◊ Gevolgen van hun gedrag en anderen hun gevoelens
rolnemingsvaardigheden: empathie > als je
vriendje dat zegt hoe zou jij je dan voelen

Hoe omgaan met overtreden gedrag
- Humor
- Gedrag duidelijk negeren -> flinke kinderen
compliment geven
- Afleiden -> aandacht ergens anders opleggen
kind herpakt zich hier wel direct een compliment
opgeven
- Benoem concreet wat je wilt
- Leg uit waarom iets goed of fout is
- Als … dan..
- Toon en leg uit wat je bedoelt
- Ondertafelboodschap: gedrag afkeuren, kind niet =>
geef nu je bal eens aan robin! Ik weet dat je dat kan
- Botsing kind en begeleider goed maken
- Time-out
Straffen en begrenzen (onmiddellijk – logisch- consequent –
geen activiteiten afnemen- mild)
monitoring Aanwezig zijn
Weten waarmee kinderen bezig zijn


3. Ervaringsgericht werken
= sensitieve responsieve houding bij kinderen
- Sensitief: wij zijn gevoelig voor signalen => kijken naar het kind en proberen
begrijpen wat het kind denkt