Samenvatting administratief Recht | Hogeschool PXL | 2025/26

Deel 1 Fundamentele elementen van het
administratief recht
Hoofdstuk 1 Afbakening van het administratief recht
1 Situering van het administratief recht en begripsomschrijving
 Wat is administratief recht (=bestuursrecht, publiek recht)
 Werking en organisatie overheid
 Verhouding tussen overheden
 Verhouding tussen overheid en burger
 Europese & internationale richtlijnen doorvoeren in eigen land
o Vb. Manege in Peer gesloten omw mishandeling pony’s; sluiting moest
gebeuren door de gemeente => zij zijn hiervoor bevoegd, iemand anders
(Vb. de buurman) niet
o Doelstellingen (3)
 Ordenen van de samenleving
 Uitvoeren van de wetten
 Dienen van het algemeen belang
o Taak
 Organiseren van openbaar bestuur
 Taakvervulling van openbaar bestuur binnen het grondwettelijk
recht

1.1 Situering van het administratief recht
 Elke staat organiseert het samenleven via een rechtsorde.
 Rechtsregels worden gegroepeerd in rechtstakken (bv. grondwettelijk,
administratief, burgerlijk recht).
 Rechtsregels behoren tot:
o Publiekrecht
o Privaatrecht
 Door internationale samenwerking ontstaan ook internationale en
supranationale rechtsregels.
1.1.1 Nationaal of internationaal recht?
 Nationaal recht
o Wordt vastgesteld door de nationale wetgever.
o Geldt in principe binnen de landsgrenzen.
 Soms ook voor de eigen burgers in het buitenland
o Elke staat maakt zijn eigen recht.
 Internationaal recht
o Geldt over de landsgrenzen heen.
o Ontstaat door samenwerking tussen staten of via internationale en
supranationale instellingen.
o Bestaat uit:
 Verdragsrecht: rechtsregels die in verdragen zijn vastgelegd en door
de Belgische wetgeving zijn goedgekeurd
 Supranationaal recht: rechtsregels die uitgaan van supranationale
instellingen waaraan staten, zoals België, een deel van hun
wetgevende bevoegdheid hebben overgedragen (bv. EU).

1

,  Voorbeelden
o EVRM: bescherming van fundamentele rechten, kan wel worden
afgedwongen
o UVRM: kan niet worden afgedwongen
 Het administratief recht is nationaal recht, maar wordt sterk beïnvloed door
internationaal en supranationaal recht.
1.1.2 Privaat- of publiekrecht?
 Privaatrecht
o Regelt de rechtsverhoudingen tussen private personen.
 Natuurlijke personen en rechtspersonen
o In principe aanvullend/suppletief recht (afwijking mogelijk, tenzij
dwingend).
o Voorbeelden:
 Huwelijks(vermogens)recht
 Verbintenissenrecht
 Arbeidsovereenkomst
 Huur tussen overheid en burger voor kantoren
 Publiekrecht
o Regelt:
 De organisatie en werking van de overheden
 De verhoudingen tussen overheden
 De verhouding tussen overheid en burger
o In beginsel dwingend recht.
o Voorbeelden:
 Werking van parlementen, regeringen en rechtbanken
 Onteigeningregeling
 Overheidsopdrachten
 De regeling betreffende sociale solidariteit
 Bepalingen die omschrijven welke handelingen strafbaar zijn
 Hoewel de grens tussen privaat- en publiekrecht soms vaag is, wordt algemeen
aangenomen dat rechtstakken als het grondwettelijk recht en het administratief
recht samen de kern van het publiekrecht vormen

1.2 Begrip administratief recht
 Het administratief recht (bestuursrecht) behoort tot het publiekrecht en:
o Organiseert het openbaar bestuur;
o Regelt de taakvervulling van het bestuur binnen de krijtlijnen van het
grondwettelijk recht.
 Het openbaar bestuur (uitvoerende macht)
o Omvat:
 De in de Grondwet ingerichte bestuurlijke overheden:
 Federale uitvoerende macht (koning, federale regering)
 Regionale uitvoerende macht (Gemeenschaps- en
gewestregeringen)
 Provincies en gemeenten


2

,  Bijkomende bestuurlijke diensten:
 Opgericht of erkend door de overheid
 Functioneren onder hiërarchisch of administratief toezicht van
de in de GW ingerichte bestuurlijke overheden
 Bevoegd om eenzijdige beslissingen te nemen die derden
binden
o Voorbeelden
Gemeenten, Kind en Gezin, Agentschap Natuur & Bos, bpost, NMBS, FOD
Justitie, OVAM, RIZIV, FSMA.
 Algemeen belang
o Het bestuur is verantwoordelijk voor het algemeen belang.
o Voorbeelden
 Onderwijs, zorg, openbaar vervoer, milieu
o De inhoud ervan:
 Er is geen sluitende definitie voor algemeen belang, niet vaststaand
 Het evolueert mee met de tijd
o In de actuele verzorgingsstaat wordt de overheidstaak breed opgevat
 Hoe gaat de overheid zorgdragen voor het algemeen belang  met
reglementen
 Om het algemeen belang te realiseren in de gewenste beleidsdomeinen, treden
de bestuursorganen op verschillende wijzen op
o Bestuurlijke beslissingen
 Beslissingen vanuit het bestuur
 Individuele toepassingsbeslissingen
 Voorbeelden:
 Het verlenen van omgevingsvergunning
 Benoeming
 Onteigeningsbesluit
o Beslissingen van wetgevende aard (reglementair)
 Door de wetgever gemaakt
 Algemene en abstracte regels
 Voorbeelden:
 Gemeentelijke politieverordening
 Gewestelijke stedenbouwkundige verordening
o Jurisdictionele beslissingen
 Beslissingen door administratieve rechtbanken, gerechtelijke
instellingen
 Voorbeelden:
 Tuchtbeslissingen
 Beslissingen over erelonen door het ITAA
 Uitspraken van RvS

2 Administratief recht is uitzonderingsrecht (lex specialis)
 De Raad van State oordeelt enkel over bestuur bedoelt onder de uitvoerende
macht
 Administratief recht (lex specialis) = uitzonderingsrecht en enkel van toepassing
op de overheid


3

, o Machtsafwending is verboden: Heeft eigen rechten en plichten om het
algemeen belang te waarborgen, deze rechten mag je niet misbruiken
tegen het algemeen belang

2.1 Rechtvaardiging
 Het bestuur is verantwoordelijk voor het algemeen belang, dat vaak botst met
individuele privébelangen.
 Vrijwillige medewerking van burgers volstaat meestal niet om publieke doelen
te realiseren.
 Daarom moet het bestuur knopen kunnen doorhakken, desnoods eenzijdig en
dwingend (gezagshalve).
 Voorbeelden
o Belastingen en belastingaanslagen
o Onteigening
o Verbod van een betoging
 Hoewel het bestuur in principe onderworpen is aan het gemeenrecht, volstaan
privaatrechtelijke technieken (zoals overleg en contracten) niet om taken van
algemeen belang uit te voeren.
o Daarom heeft het bestuur nood aan bijkomende publiekrechtelijke regels
aangepast aan zijn specifieke taak van algemeen belang

2.2 Eigen rechtsregels
 Het administratief recht wijkt af van het gemeenrecht en kent het bestuur een
bijzondere rechtspositie toe, gekenmerkt door:
o Eigen (ruimere) rechten (voorrechten)
o Eigen (zwaardere) plichten
o Hanteren een eigen terminologie

2.2.1 Eigen (ruimere) rechten van het bestuur
 Om het algemeen belang te dienen beschikt het bestuur over publiekrechtelijke
middelen die private personen niet hebben.
Deze middelen:
o Laten eenzijdig, dwingend en eventueel met dwang optreden toe;
o Mogen enkel gebruikt worden indien de (grond)wet dit uitdrukkelijk
toelaat.
 Belangrijkste voorrechten
o Eenzijdige en uitvoerbare beslissingen
 Reglementaire beslissingen (algemeen)
 Individuele beslissingen (concreet)
o Sanctiebevoegdheid
 Straf- of administratieve sancties bij inbreuken op zijn reglementaire
voorschriften
o Belastingbevoegdheid
 Kan enkel verkregen worden via beslissing van een
volksvertegenwoordigende vergadering
 Vb. de gemeenteraad beslist over de gemeentebelastingen
o Onteigening



4