Inleiding tot het recht
- Begrippen of concepten niet uitleggen adhv vb
- Maak lijst van definities
- Definities mogen bestaan uit eigen woorden, moeten welk correct zijn en alle
componenten bevatten
Belangrijk
- Inhoudstafels kennen
- Begrippen en definities
Examen
- Veeel vragen over begrippen/ definities
- 1 begrip van een rechtscollege/ rechtbank
Deel 1: het recht en zijn bronnen => belangrijk deel!
- 1: het begrip recht
- 2: de indeling van het recht: ‘plattegrond’
- 3: bronnen van het recht
Deel 2: de rechtstakken (we gaan niet alle rechtstakken bekijken)
1
,Module 1: Het recht en zijn bronnen
2
,1. Het begrip recht - definitie
• Geen universele definitie: want context-, tijds, - en plaatsgebonden
- bv. betalen met pearls op tomorrowland
- betalen met Euro vroeger Franken
- kauwgoms in signapore verboden
- verbod op het huwen met hetzelfde geslacht (in Be legaal) maar in sommige Europese
landen niet
- je mag niet huwen met een minderjarige zonder toestemming ouders
- je mag niet huwen met zus, nicht, …
• Onderscheid met normensysteem (moraal, godsdienst, beleefdheid, …)
- ≠ regels van het recht
- Soms wet = rechtsregel (RR)
- Soms wet ≠ rechtsregel
- Bv. liegen
o Godsdienstige norm die zegt dat je niet mag liegen
o Verbod op liegen is geen wet
o Liegen mag als verdedigingsmechanisme
o MAAR je mag niet liegen onder eed: liegen wanneer je plechtig hebt gezworen de
waarheid te spreken = wel strafbaar
• Desondanks geen definitie, toch 3 gemeenschappelijke kenmerken
2. Drie gemeenschappelijke kenmerken
• Recht is geheel van bindende regels
• Recht moet de SL ordenen en in stand houden
• Recht vereist gezag
A/ Het recht is een geheel van bindende regels
• Bindend: iedereen waarop de RR van toepassing is, moet zich eraan houden
• ≠ geen suggestie
• 4 categorieën:
a. Gebods-, verbods-, verlofbepalingen
b. RR: toepasbaar na keuze en wilsaanvullende regels
c. Ondersteunende regels
d. Technische regels en formalisme
a. Gebods-, verbods-, en verlofbepalingen
§ = algemeen toepasselijk op ieder rechtsubject
§ Gebodsbepaling: legt aan het rechtssubject (RS) verplicht gedrag op
• Positief: een handeling die je moet uitvoeren
• Negatief: een handeling die je zou moeten uitvoeren, die je eigenlijk
niet gedaan hebt
• Toepassing:
3
, o Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht; zij
zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd. ®
(Positief want er staat geschreven dat je iets moet doen)
o Schuldig verzuim = het bewust niet helpen van een
persoon in een (levens)gevaarlijke situatie, terwijl
hulpverlening mogelijk was ® (negatief want rr staat
geschreven ‘doe dit’ anders is het schuldig verzuim)
§ Verbodsbepaling:
• = verbieden een bepaald gedrag of het stellen van een bepaalde
handeling
• = verboden die worden opgelegd aan het RS
• Toepassing
o Handeling: verbod van bigamie of dubbel huwelijk
o Handeling: verbod tot diefstal
o Gedrag: verbod Gewoonlijk gebruiken van een grond (bv. als
parking)
o Gedrag: verbod gebruik maken van een vals stuk (valse
diploma, valse ID, …)
§ Verlofbepaling: bepaalde handelingen zijn toegelaten, maar NIET verplicht
• bv. je laten bijstaan door een advocaat (bij SALDUZ-verhoor van een
verdachte)
-
b. Rechtsregels toepasbaar na keuze en wilsaanvullende regels:
RR toepasbaar na keuze
§ = Toepasselijk als een RS in een bepaalde toestand keuze heeft gemaakt voor
bepaald gedrag
§ RS heeft keuze tussen verschillende vormen van gedrag
§ Vrije keuze maar eens gekozen is die keuze bindend.
§ Electa una via non datur recursus ad alteram: eens een weg gekozen, kan je
er niet van terugkomen
§ Bv. eens je kiest voor het huwelijk, gelden alle regels van het huwelijk op je.
Je mag niet cherry picken welke regels je wilt en niet
RR: wilsaanvullende regels
§ = Hebben uitwerking als RS’en geen eigen regeling hebben voorzien.
§ Geldt dus niet als er een eigen regeling is
§ Art. 1583 oud BW: de koop tussen partijen is voltrokken zodra er een
overeenkomst is over de zaak en de prijs, ookal is de zaak nog niet geleverd
of de prijs nog niet betaald => deze regel is niet van toepassing indien de
partijen zijn overeengekomen dat de eigendomsoverdracht slechts zal
plaatshebben na volledige betaling van het gekochte voorwerp
c. Ondersteunende regels:
§ = bevat geen eigenlijke gedragsvoorschriften maar biedt ondersteuning aan
die gedragsregels door instellingen te organiseren, begrippen te definiëren,
de werking van de gedragsregels in tijd en ruimte te omschrijven, …
4
- Begrippen of concepten niet uitleggen adhv vb
- Maak lijst van definities
- Definities mogen bestaan uit eigen woorden, moeten welk correct zijn en alle
componenten bevatten
Belangrijk
- Inhoudstafels kennen
- Begrippen en definities
Examen
- Veeel vragen over begrippen/ definities
- 1 begrip van een rechtscollege/ rechtbank
Deel 1: het recht en zijn bronnen => belangrijk deel!
- 1: het begrip recht
- 2: de indeling van het recht: ‘plattegrond’
- 3: bronnen van het recht
Deel 2: de rechtstakken (we gaan niet alle rechtstakken bekijken)
1
,Module 1: Het recht en zijn bronnen
2
,1. Het begrip recht - definitie
• Geen universele definitie: want context-, tijds, - en plaatsgebonden
- bv. betalen met pearls op tomorrowland
- betalen met Euro vroeger Franken
- kauwgoms in signapore verboden
- verbod op het huwen met hetzelfde geslacht (in Be legaal) maar in sommige Europese
landen niet
- je mag niet huwen met een minderjarige zonder toestemming ouders
- je mag niet huwen met zus, nicht, …
• Onderscheid met normensysteem (moraal, godsdienst, beleefdheid, …)
- ≠ regels van het recht
- Soms wet = rechtsregel (RR)
- Soms wet ≠ rechtsregel
- Bv. liegen
o Godsdienstige norm die zegt dat je niet mag liegen
o Verbod op liegen is geen wet
o Liegen mag als verdedigingsmechanisme
o MAAR je mag niet liegen onder eed: liegen wanneer je plechtig hebt gezworen de
waarheid te spreken = wel strafbaar
• Desondanks geen definitie, toch 3 gemeenschappelijke kenmerken
2. Drie gemeenschappelijke kenmerken
• Recht is geheel van bindende regels
• Recht moet de SL ordenen en in stand houden
• Recht vereist gezag
A/ Het recht is een geheel van bindende regels
• Bindend: iedereen waarop de RR van toepassing is, moet zich eraan houden
• ≠ geen suggestie
• 4 categorieën:
a. Gebods-, verbods-, verlofbepalingen
b. RR: toepasbaar na keuze en wilsaanvullende regels
c. Ondersteunende regels
d. Technische regels en formalisme
a. Gebods-, verbods-, en verlofbepalingen
§ = algemeen toepasselijk op ieder rechtsubject
§ Gebodsbepaling: legt aan het rechtssubject (RS) verplicht gedrag op
• Positief: een handeling die je moet uitvoeren
• Negatief: een handeling die je zou moeten uitvoeren, die je eigenlijk
niet gedaan hebt
• Toepassing:
3
, o Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht; zij
zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd. ®
(Positief want er staat geschreven dat je iets moet doen)
o Schuldig verzuim = het bewust niet helpen van een
persoon in een (levens)gevaarlijke situatie, terwijl
hulpverlening mogelijk was ® (negatief want rr staat
geschreven ‘doe dit’ anders is het schuldig verzuim)
§ Verbodsbepaling:
• = verbieden een bepaald gedrag of het stellen van een bepaalde
handeling
• = verboden die worden opgelegd aan het RS
• Toepassing
o Handeling: verbod van bigamie of dubbel huwelijk
o Handeling: verbod tot diefstal
o Gedrag: verbod Gewoonlijk gebruiken van een grond (bv. als
parking)
o Gedrag: verbod gebruik maken van een vals stuk (valse
diploma, valse ID, …)
§ Verlofbepaling: bepaalde handelingen zijn toegelaten, maar NIET verplicht
• bv. je laten bijstaan door een advocaat (bij SALDUZ-verhoor van een
verdachte)
-
b. Rechtsregels toepasbaar na keuze en wilsaanvullende regels:
RR toepasbaar na keuze
§ = Toepasselijk als een RS in een bepaalde toestand keuze heeft gemaakt voor
bepaald gedrag
§ RS heeft keuze tussen verschillende vormen van gedrag
§ Vrije keuze maar eens gekozen is die keuze bindend.
§ Electa una via non datur recursus ad alteram: eens een weg gekozen, kan je
er niet van terugkomen
§ Bv. eens je kiest voor het huwelijk, gelden alle regels van het huwelijk op je.
Je mag niet cherry picken welke regels je wilt en niet
RR: wilsaanvullende regels
§ = Hebben uitwerking als RS’en geen eigen regeling hebben voorzien.
§ Geldt dus niet als er een eigen regeling is
§ Art. 1583 oud BW: de koop tussen partijen is voltrokken zodra er een
overeenkomst is over de zaak en de prijs, ookal is de zaak nog niet geleverd
of de prijs nog niet betaald => deze regel is niet van toepassing indien de
partijen zijn overeengekomen dat de eigendomsoverdracht slechts zal
plaatshebben na volledige betaling van het gekochte voorwerp
c. Ondersteunende regels:
§ = bevat geen eigenlijke gedragsvoorschriften maar biedt ondersteuning aan
die gedragsregels door instellingen te organiseren, begrippen te definiëren,
de werking van de gedragsregels in tijd en ruimte te omschrijven, …
4
