METHODOLOGIE VD SOCIALE
WETENSCHAPPEN
Table of Contents
H1: INLEIDING....................................................................................................................... 4
1.1 INLEIDING................................................................................................................................................ 4
1.2 ENKELE VOORBEELDEN.............................................................................................................................. 4
1.2.1 De opwarming van de aarde: an inconvenient truth versus the great global warming swindle.....4
1.2.2 De ‘War against crime’ in New York: werkt het?...........................................................................5
1.2.3 Botsende beschavingen................................................................................................................ 6
1.2.4 Polls bij verkiezingen: vertekend?................................................................................................. 6
1.2.5 De wetenschapper als bokser?...................................................................................................... 6
1.2.6 Verband tussen gamen en agressie.............................................................................................. 7
1.3 DE WETENSCHAPPELIJKE AANPAK.................................................................................................................. 8
1.3.1 Wetenschap: een specifieke benadering.......................................................................................8
1.3.2 Alternatieve bronnen van kennis over de werkelijkheid................................................................8
1.4 WAT TE VERWACHTEN VAN METHODOLOGIE?.................................................................................................. 9
H2: BOUWSTENEN & SOORTEN WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK...........................................10
2.1 INTRO................................................................................................................................................. 10
2.2 BOUWSTENEN V SOCIAALWETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK................................................................................10
Theorie vs empirie........................................................................................................................................ 11
Inductie & deductie....................................................................................................................................... 12
De empirische cyclus v wetenschappelijk onderzoek.................................................................................... 13
2.3 EVALUATIECRITERIA VR WETENSCHAPPELIJKE KENNIS.......................................................................................14
Geldigheid & betrouwbaarheid...................................................................................................................... 14
Vakmanschap als kwaliteit............................................................................................................................ 14
2.4 SOORTEN SOCIAALWETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK........................................................................................15
Toepassingsgebied => theoriegericht vs praktijkgericht.............................................................................. 15
Onderzoeksmethodologie => kwantitatief vs kwalitatief.............................................................................. 16
H3: FILOSOFISCHE ACHTERGROND: EPISTEMOLOGISCHE BEGINSELEN....................................17
3.1 INLEIDING.............................................................................................................................................. 17
3.2 DE ONTWIKKELING VD EPISTEMOLOGIE VD WETENSCHAPPEN.............................................................................17
3.2.1 empirische natuurwetenschap: positivisme & empirisme..................................................................... 17
3.2.2 David Humes scpeticisme.................................................................................................................... 19
3.2.3 Wiener Kreis: logisch positivisme & verificationisme............................................................................ 20
3.2.4 Karl Popper: falsificatie........................................................................................................................ 20
3.2.5 Thomas kuhns paradigma’s................................................................................................................. 21
3.2.6 Imre Lakatos: de theorie met meerinhoud........................................................................................... 21
3.3 WAT MET DE SOCIALE WETENSCHAPPEN?..................................................................................................... 22
3.3.1 Onderzoeksobject: positivisme vs constructivisme............................................................................... 22
3.3.2 Positivisme........................................................................................................................................... 22
3.3.3 constructivisme.................................................................................................................................... 25
tussenliggende visies.................................................................................................................................... 29
H4: ETHIEK IN SOCIAALWETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK......................................................30
4.1 WETENSCHAP EN IDEOLOGIE...................................................................................................................... 30
4.2 OMGAAN MET DEELNEMERS....................................................................................................................... 31
4.3 OPEN SCIENCE........................................................................................................................................ 32
H5: ONDERZOEK ONTWERPEN: STRATEGIE EN DOELSTELLINGEN............................................33
5.1 INLEIDING.............................................................................................................................................. 33
5.2 HET ONDERZOEKSPLAN............................................................................................................................ 33
5.3 PROBLEEMFORMULERING OF PROBLEEMSTELLING........................................................................................... 34
5.3.1 Algemene vraagstelling en onderzoeksdoelstelling: fundamenteel versus praktijkgericht...................34
5.3.2 literatuurstudie: status quaestionis...................................................................................................... 35
, 5.3.3 Vraagstelling & onderzoeksvragen....................................................................................................... 36
5.4 ONDERZOEKSOPZET OF (ONDERZOEKS) TECHNISCH ONTWERP..........................................................................37
5.4.1 Plaats en situatie van waarneming: waar?........................................................................................... 38
5.4.2 tijdstip en periode v waarneming: wanneer en hoe lang?.....................................................................39
5.4.3 Onderzoekseenheden en kenmerken: wie?.......................................................................................... 40
5.4.4 Methode van waarneming: hoe?.......................................................................................................... 41
5.4.5 Tijdsplanning en financieel overzicht................................................................................................... 41
H6: KWANTITATIEVE & KWALITATIEVE METING.....................................................................42
6.1 INLEIDING.............................................................................................................................................. 42
6.2 METEN: ENKELE BASISBEGRIPPEN................................................................................................................ 42
6.2.1 Het meetproces................................................................................................................................... 43
6.2.2 Soorten concepten............................................................................................................................... 44
6.2.3 Meten: kwantitatieve versus kwalitatieve benaderingen...................................................................... 46
6.3 KWANTITATIEF METEN.............................................................................................................................. 47
6.3.1 Uitgangspunt: klassieke testtheorie..................................................................................................... 47
6.3.2 Enkele kenmerken van kwantitatieve variabelen................................................................................. 48
6.3.3 Schaaltechnieken................................................................................................................................. 49
6.3.4 Operationaliseren van relaties tussen variabelen................................................................................. 50
6.3.5 Betrouwbaarheid nagaan?................................................................................................................... 52
6.3.6 Meetvaliditit nagaan?........................................................................................................................... 55
6.4 KWALITATIEVE METING............................................................................................................................. 57
6.4.1 Het open karakter van kwalitatieve benaderingen............................................................................... 57
6.4.2 Enkele illustraties van kwalitatieve benaderingen................................................................................ 58
6.4.2.1 grounded theorie approach (De gefundeerde theoriebenadering)...........................................58
6.4.2.2 Kwalitatieve comparatieve analyse (QCA)................................................................................59
6.4.3 De kwaliteit van kwalitatieve metingen................................................................................................ 59
H7: SELECTIE VAN DE ONDERZOEKSEENHEDEN -> STEEKPROEVEN........................................61
7.1 BASISBEGRIPPEN..................................................................................................................................... 61
7.1.1 Onderzoekseenheden, populatie & steekproef............................................................................61
7.1.2 steekproeven; twee logica’s van selectie....................................................................................63
7.2 TOEVALSTEEKPROEVEN............................................................................................................................. 64
7.2.1 Stappen bij het trekken v toevalsteekproeven............................................................................64
7.2.2 types toevalsteekproeven/ steekproefdesigns............................................................................65
7.2.3 Foutenbronnen bij steekproeftrekking........................................................................................ 68
7.2.4 steekproefgrootte....................................................................................................................... 71
7.2.5 kwantitatieve niet-toevalsteekproeven.......................................................................................72
7.3 THEORETISCHE STEEKPROEVEN.................................................................................................................. 74
7.3.1 de eigenheid v theoretische steekproeftrekking.........................................................................74
7.3.2 strategieën in theoretische steekproeftrekking...........................................................................75
H8: EXPERIMENTELE ONTWERPEN........................................................................................77
8.1 INLEIDING.............................................................................................................................................. 77
8.2 ONDERDELEN VH KLASSIEKE EXPERIMENTELE ONTWERP..................................................................................79
8.2.1 Basisschema v klassiek experiment............................................................................................ 79
8.2.2 Randomiseren en matchen......................................................................................................... 80
8.2.3 effect vd stimulus....................................................................................................................... 81
8.2.4 Voormeting................................................................................................................................. 81
8.3 BEDREIGINGEN VD INTERNE GELDIGHEID...................................................................................................... 83
8.3.1 Buitenexperimentele gebeurtenissen......................................................................................... 83
8.3.2 maturatie of spontante veranderingen........................................................................................ 84
8.3.3 testeffect..................................................................................................................................... 84
8.3.4 Instrumentatie............................................................................................................................ 84
8.3.5 statistische regressie.................................................................................................................. 84
8.3.6 selectie....................................................................................................................................... 85
8.3.7 uitval (experimentele mortaliteit)............................................................................................... 85
8.3.8 verwachtingen vd onderzoeker................................................................................................... 85
8.4 BEDREIGINGEN VD EXTERNE VALIDITEIT........................................................................................................ 86
8.4.1 Populatievaliditeit....................................................................................................................... 86
8.4.2 Naturalistische validiteit.............................................................................................................. 87
8.5 ALTERNATIEVEN OP DE KLASSIEKE EXPERIMENTELE ONTWERPEN........................................................................88
8.5.1 Quasi-experimentele ontwerpen................................................................................................. 89
, 8.5.2 Pre-experimentele ontwerpen..................................................................................................... 91
8.6 ETHISCHE BEKOMMERNISSEN..................................................................................................................... 92
H9: SURVEYONDERZOEK...................................................................................................... 93
9.1 INLEIDING.............................................................................................................................................. 93
9.2 STAPPENPLAN EN FOUTENBRONNEN............................................................................................................ 94
9.3 OVER VRAGEN EN ANTWOORDEN............................................................................................................... 95
9.4 HET ONTWERP VAN VRAGENLIJSTEN............................................................................................................ 97
9.4.1 Een model van het vraag-antwoordproces..................................................................................97
9.4.2 Responsfouten en -stijlen............................................................................................................ 99
9.4.3 Aanbevelingen voor het opstellen van vragenlijsten.................................................................101
9.5 DE KEUZE VOOR EEN SURVEYMODUS........................................................................................................ 103
9.5.1 Face-to-facesurveys.................................................................................................................. 104
9.5.2 Zelf-in-te-vullen vragenlijsten................................................................................................... 105
9.5.3 Mixed-mode surveys................................................................................................................. 106
H10: NIET-REACTIEF ONDERZOEK EN SECUNDAIRE DATA-ANALYSE......................................108
10.1 INLEIDING.......................................................................................................................................... 108
10.2 SOORTEN NIET-REACTIEVE GEGEVENS..................................................................................................... 109
10.2.1 Fysieke sporen........................................................................................................................ 109
10.2.2 Tekst: inhoudsanalyse............................................................................................................. 109
10.2.3 Administratieve data en officiële statistieken.........................................................................111
10.2.4 Big data................................................................................................................................... 113
10.3 SECUNDAIRE ANALYSE VAN ONDERZOEKSDATA..........................................................................................115
10.3 VOOR- EN NADELEN VAN NIET-REACTIEVE EN SECUNDAIRE DATA...................................................................116
H11: VELDONDERZOEK EN PARTICIPERENDE OBSERVATIE...................................................117
11.1 INLEIDING.......................................................................................................................................... 117
11.2 TYPES VELDONDERZOEK....................................................................................................................... 119
11.2.1 De rol van de onderzoeker: participeren versus observeren...................................................119
11.2.2 De mate van openheid: verborgen versus open onderzoek....................................................120
11.2.3 Het gehanteerde paradigma: coöperatief versus investigatief onderzoek..............................121
11.3 HET VERLOOP VAN VELDONDERZOEK...................................................................................................... 122
11.3.1 Planning van veldwerk............................................................................................................ 122
11.3.2 Toegang krijgen tot het veld................................................................................................... 122
11.3.3. Verblijf in het veld.................................................................................................................. 122
11.3.4 Uittrede uit het veld................................................................................................................ 124
11.4 VELDWERKNOTITIES............................................................................................................................. 124
11.5 VOOR-EN NADELEN VAN VELDONDERZOEK............................................................................................... 125
H12: DIEPTE-INTERVIEWS EN FOCUSGROEPEN....................................................................126
12.1 INLEIDING.......................................................................................................................................... 126
12.2 EPISTEMOLOGISCHE ACHTERGROND VAN DIEPTE-INTERVIEWS.......................................................................127
1. Nadruk op begrijpen en interpretatie............................................................................................. 127
2. Nadruk op theorievorming en-ontwikkeling...................................................................................128
12.3 DE INTERVIEWSITUATIE........................................................................................................................ 131
12.3.1 Structuur van een interview.................................................................................................... 131
12.3.2 Soorten vragen....................................................................................................................... 131
12.3.3 Mogelijke valstrikken............................................................................................................... 133
12.4 FOCUSGROEPEN................................................................................................................................. 133
12.4.1 Wat zijn focusgroepen?........................................................................................................... 133
12.4.2 Samenstelling van een focusgroep......................................................................................... 134
12.5 VAN GESPROKEN WOORD NAAR GESCHREVEN TEKST..................................................................................134
12.6 ANALYSEREN EN INTERPRETEREN............................................................................................................ 135
12.6.1 Condensatie............................................................................................................................ 135
12.6.2 Categorisatie........................................................................................................................... 136
12.6.3 Narratieve analyse.................................................................................................................. 136
12.6.4 Diepere interpretatie............................................................................................................... 137
12.6.5 Ad-hoc analyse........................................................................................................................ 137
12.7 KWALITEIT?....................................................................................................................................... 138
H13: HISTORISCH-VERGELIJKEND ONDERZOEK....................................................................138
, 13.1 INLEIDING.......................................................................................................................................... 138
13.2 DE OORSPRONG VAN VERGELIJKENDE METHODES: JOHN STUART MILL............................................................139
1. De methode van overeenkomst..................................................................................................... 139
2. De methode van verschil............................................................................................................... 141
3. De gecombineerde methode van overeenkomst en verschil..........................................................142
4. De methode van gelijktijdige variatie............................................................................................. 142
13.3 SPECIFIEKE KENMERKEN VAN HISTORISCH-VERGELIJKEND ONDERZOEK............................................................143
13.3.1 De aard van het empirische materiaal....................................................................................143
13.3.2 Het reconstrueren van historische feiten................................................................................144
13.3.3 Streven naar oorzakelijke verbanden......................................................................................145
13.3.4 Verbinden van micro-en macroniveau.....................................................................................147
13.3.5 Gebruik van contextueel materiaal bij vergelijkingen.............................................................147
13.4 PROBLEMEN BIJ HISTORISCH-VERGELIJKEND ONDERZOEK..............................................................................147
13.4.1 Veronderstelling van equivalentie........................................................................................... 147
13.4.2 Galtons probleem.................................................................................................................... 148
13.4.3 Vertekening door eenhedenselectie........................................................................................ 149
H1: INLEIDING
1.1 INLEIDING
Wetenschappelijk onderzoek is alom in het dagelijkse leven
Methodologie = De wijze waarop het hele proces van wetenschapsbeoefening functioneert
o Niet alleen kennis en beheersing van methoden en technieken
De wijze van organisatie en financiering heeft gevolgen voor de wetenschappelijke output
1.2 ENKELE VOORBEELDEN
1.2.1 DE OPWARMING VAN DE AARDE: AN INCONVENIENT TRUTH VERSUS THE GREAT
GLOBAL WARMING SWINDLE
WETENSCHAPPEN
Table of Contents
H1: INLEIDING....................................................................................................................... 4
1.1 INLEIDING................................................................................................................................................ 4
1.2 ENKELE VOORBEELDEN.............................................................................................................................. 4
1.2.1 De opwarming van de aarde: an inconvenient truth versus the great global warming swindle.....4
1.2.2 De ‘War against crime’ in New York: werkt het?...........................................................................5
1.2.3 Botsende beschavingen................................................................................................................ 6
1.2.4 Polls bij verkiezingen: vertekend?................................................................................................. 6
1.2.5 De wetenschapper als bokser?...................................................................................................... 6
1.2.6 Verband tussen gamen en agressie.............................................................................................. 7
1.3 DE WETENSCHAPPELIJKE AANPAK.................................................................................................................. 8
1.3.1 Wetenschap: een specifieke benadering.......................................................................................8
1.3.2 Alternatieve bronnen van kennis over de werkelijkheid................................................................8
1.4 WAT TE VERWACHTEN VAN METHODOLOGIE?.................................................................................................. 9
H2: BOUWSTENEN & SOORTEN WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK...........................................10
2.1 INTRO................................................................................................................................................. 10
2.2 BOUWSTENEN V SOCIAALWETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK................................................................................10
Theorie vs empirie........................................................................................................................................ 11
Inductie & deductie....................................................................................................................................... 12
De empirische cyclus v wetenschappelijk onderzoek.................................................................................... 13
2.3 EVALUATIECRITERIA VR WETENSCHAPPELIJKE KENNIS.......................................................................................14
Geldigheid & betrouwbaarheid...................................................................................................................... 14
Vakmanschap als kwaliteit............................................................................................................................ 14
2.4 SOORTEN SOCIAALWETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK........................................................................................15
Toepassingsgebied => theoriegericht vs praktijkgericht.............................................................................. 15
Onderzoeksmethodologie => kwantitatief vs kwalitatief.............................................................................. 16
H3: FILOSOFISCHE ACHTERGROND: EPISTEMOLOGISCHE BEGINSELEN....................................17
3.1 INLEIDING.............................................................................................................................................. 17
3.2 DE ONTWIKKELING VD EPISTEMOLOGIE VD WETENSCHAPPEN.............................................................................17
3.2.1 empirische natuurwetenschap: positivisme & empirisme..................................................................... 17
3.2.2 David Humes scpeticisme.................................................................................................................... 19
3.2.3 Wiener Kreis: logisch positivisme & verificationisme............................................................................ 20
3.2.4 Karl Popper: falsificatie........................................................................................................................ 20
3.2.5 Thomas kuhns paradigma’s................................................................................................................. 21
3.2.6 Imre Lakatos: de theorie met meerinhoud........................................................................................... 21
3.3 WAT MET DE SOCIALE WETENSCHAPPEN?..................................................................................................... 22
3.3.1 Onderzoeksobject: positivisme vs constructivisme............................................................................... 22
3.3.2 Positivisme........................................................................................................................................... 22
3.3.3 constructivisme.................................................................................................................................... 25
tussenliggende visies.................................................................................................................................... 29
H4: ETHIEK IN SOCIAALWETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK......................................................30
4.1 WETENSCHAP EN IDEOLOGIE...................................................................................................................... 30
4.2 OMGAAN MET DEELNEMERS....................................................................................................................... 31
4.3 OPEN SCIENCE........................................................................................................................................ 32
H5: ONDERZOEK ONTWERPEN: STRATEGIE EN DOELSTELLINGEN............................................33
5.1 INLEIDING.............................................................................................................................................. 33
5.2 HET ONDERZOEKSPLAN............................................................................................................................ 33
5.3 PROBLEEMFORMULERING OF PROBLEEMSTELLING........................................................................................... 34
5.3.1 Algemene vraagstelling en onderzoeksdoelstelling: fundamenteel versus praktijkgericht...................34
5.3.2 literatuurstudie: status quaestionis...................................................................................................... 35
, 5.3.3 Vraagstelling & onderzoeksvragen....................................................................................................... 36
5.4 ONDERZOEKSOPZET OF (ONDERZOEKS) TECHNISCH ONTWERP..........................................................................37
5.4.1 Plaats en situatie van waarneming: waar?........................................................................................... 38
5.4.2 tijdstip en periode v waarneming: wanneer en hoe lang?.....................................................................39
5.4.3 Onderzoekseenheden en kenmerken: wie?.......................................................................................... 40
5.4.4 Methode van waarneming: hoe?.......................................................................................................... 41
5.4.5 Tijdsplanning en financieel overzicht................................................................................................... 41
H6: KWANTITATIEVE & KWALITATIEVE METING.....................................................................42
6.1 INLEIDING.............................................................................................................................................. 42
6.2 METEN: ENKELE BASISBEGRIPPEN................................................................................................................ 42
6.2.1 Het meetproces................................................................................................................................... 43
6.2.2 Soorten concepten............................................................................................................................... 44
6.2.3 Meten: kwantitatieve versus kwalitatieve benaderingen...................................................................... 46
6.3 KWANTITATIEF METEN.............................................................................................................................. 47
6.3.1 Uitgangspunt: klassieke testtheorie..................................................................................................... 47
6.3.2 Enkele kenmerken van kwantitatieve variabelen................................................................................. 48
6.3.3 Schaaltechnieken................................................................................................................................. 49
6.3.4 Operationaliseren van relaties tussen variabelen................................................................................. 50
6.3.5 Betrouwbaarheid nagaan?................................................................................................................... 52
6.3.6 Meetvaliditit nagaan?........................................................................................................................... 55
6.4 KWALITATIEVE METING............................................................................................................................. 57
6.4.1 Het open karakter van kwalitatieve benaderingen............................................................................... 57
6.4.2 Enkele illustraties van kwalitatieve benaderingen................................................................................ 58
6.4.2.1 grounded theorie approach (De gefundeerde theoriebenadering)...........................................58
6.4.2.2 Kwalitatieve comparatieve analyse (QCA)................................................................................59
6.4.3 De kwaliteit van kwalitatieve metingen................................................................................................ 59
H7: SELECTIE VAN DE ONDERZOEKSEENHEDEN -> STEEKPROEVEN........................................61
7.1 BASISBEGRIPPEN..................................................................................................................................... 61
7.1.1 Onderzoekseenheden, populatie & steekproef............................................................................61
7.1.2 steekproeven; twee logica’s van selectie....................................................................................63
7.2 TOEVALSTEEKPROEVEN............................................................................................................................. 64
7.2.1 Stappen bij het trekken v toevalsteekproeven............................................................................64
7.2.2 types toevalsteekproeven/ steekproefdesigns............................................................................65
7.2.3 Foutenbronnen bij steekproeftrekking........................................................................................ 68
7.2.4 steekproefgrootte....................................................................................................................... 71
7.2.5 kwantitatieve niet-toevalsteekproeven.......................................................................................72
7.3 THEORETISCHE STEEKPROEVEN.................................................................................................................. 74
7.3.1 de eigenheid v theoretische steekproeftrekking.........................................................................74
7.3.2 strategieën in theoretische steekproeftrekking...........................................................................75
H8: EXPERIMENTELE ONTWERPEN........................................................................................77
8.1 INLEIDING.............................................................................................................................................. 77
8.2 ONDERDELEN VH KLASSIEKE EXPERIMENTELE ONTWERP..................................................................................79
8.2.1 Basisschema v klassiek experiment............................................................................................ 79
8.2.2 Randomiseren en matchen......................................................................................................... 80
8.2.3 effect vd stimulus....................................................................................................................... 81
8.2.4 Voormeting................................................................................................................................. 81
8.3 BEDREIGINGEN VD INTERNE GELDIGHEID...................................................................................................... 83
8.3.1 Buitenexperimentele gebeurtenissen......................................................................................... 83
8.3.2 maturatie of spontante veranderingen........................................................................................ 84
8.3.3 testeffect..................................................................................................................................... 84
8.3.4 Instrumentatie............................................................................................................................ 84
8.3.5 statistische regressie.................................................................................................................. 84
8.3.6 selectie....................................................................................................................................... 85
8.3.7 uitval (experimentele mortaliteit)............................................................................................... 85
8.3.8 verwachtingen vd onderzoeker................................................................................................... 85
8.4 BEDREIGINGEN VD EXTERNE VALIDITEIT........................................................................................................ 86
8.4.1 Populatievaliditeit....................................................................................................................... 86
8.4.2 Naturalistische validiteit.............................................................................................................. 87
8.5 ALTERNATIEVEN OP DE KLASSIEKE EXPERIMENTELE ONTWERPEN........................................................................88
8.5.1 Quasi-experimentele ontwerpen................................................................................................. 89
, 8.5.2 Pre-experimentele ontwerpen..................................................................................................... 91
8.6 ETHISCHE BEKOMMERNISSEN..................................................................................................................... 92
H9: SURVEYONDERZOEK...................................................................................................... 93
9.1 INLEIDING.............................................................................................................................................. 93
9.2 STAPPENPLAN EN FOUTENBRONNEN............................................................................................................ 94
9.3 OVER VRAGEN EN ANTWOORDEN............................................................................................................... 95
9.4 HET ONTWERP VAN VRAGENLIJSTEN............................................................................................................ 97
9.4.1 Een model van het vraag-antwoordproces..................................................................................97
9.4.2 Responsfouten en -stijlen............................................................................................................ 99
9.4.3 Aanbevelingen voor het opstellen van vragenlijsten.................................................................101
9.5 DE KEUZE VOOR EEN SURVEYMODUS........................................................................................................ 103
9.5.1 Face-to-facesurveys.................................................................................................................. 104
9.5.2 Zelf-in-te-vullen vragenlijsten................................................................................................... 105
9.5.3 Mixed-mode surveys................................................................................................................. 106
H10: NIET-REACTIEF ONDERZOEK EN SECUNDAIRE DATA-ANALYSE......................................108
10.1 INLEIDING.......................................................................................................................................... 108
10.2 SOORTEN NIET-REACTIEVE GEGEVENS..................................................................................................... 109
10.2.1 Fysieke sporen........................................................................................................................ 109
10.2.2 Tekst: inhoudsanalyse............................................................................................................. 109
10.2.3 Administratieve data en officiële statistieken.........................................................................111
10.2.4 Big data................................................................................................................................... 113
10.3 SECUNDAIRE ANALYSE VAN ONDERZOEKSDATA..........................................................................................115
10.3 VOOR- EN NADELEN VAN NIET-REACTIEVE EN SECUNDAIRE DATA...................................................................116
H11: VELDONDERZOEK EN PARTICIPERENDE OBSERVATIE...................................................117
11.1 INLEIDING.......................................................................................................................................... 117
11.2 TYPES VELDONDERZOEK....................................................................................................................... 119
11.2.1 De rol van de onderzoeker: participeren versus observeren...................................................119
11.2.2 De mate van openheid: verborgen versus open onderzoek....................................................120
11.2.3 Het gehanteerde paradigma: coöperatief versus investigatief onderzoek..............................121
11.3 HET VERLOOP VAN VELDONDERZOEK...................................................................................................... 122
11.3.1 Planning van veldwerk............................................................................................................ 122
11.3.2 Toegang krijgen tot het veld................................................................................................... 122
11.3.3. Verblijf in het veld.................................................................................................................. 122
11.3.4 Uittrede uit het veld................................................................................................................ 124
11.4 VELDWERKNOTITIES............................................................................................................................. 124
11.5 VOOR-EN NADELEN VAN VELDONDERZOEK............................................................................................... 125
H12: DIEPTE-INTERVIEWS EN FOCUSGROEPEN....................................................................126
12.1 INLEIDING.......................................................................................................................................... 126
12.2 EPISTEMOLOGISCHE ACHTERGROND VAN DIEPTE-INTERVIEWS.......................................................................127
1. Nadruk op begrijpen en interpretatie............................................................................................. 127
2. Nadruk op theorievorming en-ontwikkeling...................................................................................128
12.3 DE INTERVIEWSITUATIE........................................................................................................................ 131
12.3.1 Structuur van een interview.................................................................................................... 131
12.3.2 Soorten vragen....................................................................................................................... 131
12.3.3 Mogelijke valstrikken............................................................................................................... 133
12.4 FOCUSGROEPEN................................................................................................................................. 133
12.4.1 Wat zijn focusgroepen?........................................................................................................... 133
12.4.2 Samenstelling van een focusgroep......................................................................................... 134
12.5 VAN GESPROKEN WOORD NAAR GESCHREVEN TEKST..................................................................................134
12.6 ANALYSEREN EN INTERPRETEREN............................................................................................................ 135
12.6.1 Condensatie............................................................................................................................ 135
12.6.2 Categorisatie........................................................................................................................... 136
12.6.3 Narratieve analyse.................................................................................................................. 136
12.6.4 Diepere interpretatie............................................................................................................... 137
12.6.5 Ad-hoc analyse........................................................................................................................ 137
12.7 KWALITEIT?....................................................................................................................................... 138
H13: HISTORISCH-VERGELIJKEND ONDERZOEK....................................................................138
, 13.1 INLEIDING.......................................................................................................................................... 138
13.2 DE OORSPRONG VAN VERGELIJKENDE METHODES: JOHN STUART MILL............................................................139
1. De methode van overeenkomst..................................................................................................... 139
2. De methode van verschil............................................................................................................... 141
3. De gecombineerde methode van overeenkomst en verschil..........................................................142
4. De methode van gelijktijdige variatie............................................................................................. 142
13.3 SPECIFIEKE KENMERKEN VAN HISTORISCH-VERGELIJKEND ONDERZOEK............................................................143
13.3.1 De aard van het empirische materiaal....................................................................................143
13.3.2 Het reconstrueren van historische feiten................................................................................144
13.3.3 Streven naar oorzakelijke verbanden......................................................................................145
13.3.4 Verbinden van micro-en macroniveau.....................................................................................147
13.3.5 Gebruik van contextueel materiaal bij vergelijkingen.............................................................147
13.4 PROBLEMEN BIJ HISTORISCH-VERGELIJKEND ONDERZOEK..............................................................................147
13.4.1 Veronderstelling van equivalentie........................................................................................... 147
13.4.2 Galtons probleem.................................................................................................................... 148
13.4.3 Vertekening door eenhedenselectie........................................................................................ 149
H1: INLEIDING
1.1 INLEIDING
Wetenschappelijk onderzoek is alom in het dagelijkse leven
Methodologie = De wijze waarop het hele proces van wetenschapsbeoefening functioneert
o Niet alleen kennis en beheersing van methoden en technieken
De wijze van organisatie en financiering heeft gevolgen voor de wetenschappelijke output
1.2 ENKELE VOORBEELDEN
1.2.1 DE OPWARMING VAN DE AARDE: AN INCONVENIENT TRUTH VERSUS THE GREAT
GLOBAL WARMING SWINDLE
