.
H2 - Begrip en kenmerken van de belasting
1 - Het begrip 'belasting'
Belasting
= Is een bijdrage die volgens bepaalde rechtsregels door de overheid wordt opgelegd
met he oog op het verzamelen van financiële middelen die nodig zijn om uitgaven te
doen in het algemeen belang en voor zover die bijdrage bij wet of decreet als belasting
wordt erkend.
2 - Kenmerken van een belasting
De hoofdkenmerken van een belasting zijn: financieel doel & publiekrechtelijk
(dwingende karakter)
2.1 - Het financieel doel
Belastingen worden gebruikt voor het dekken van de overheidsuitgaven. De nadruk ligt
op de algemene draagwijdte van belastingen. Ze worden geheven en aangewend ter
financiering van diensten van openbaar nut. Er bestaat tegenover een belasting geen
rechtstreekse en individuele tegenprestatie (de betaler weet niet wat met de betaalde
belasting gebeurt).
-> Zonder direct aanwijsbare tegenprestatie / voor de noodwendigheid van de dienst.
Retributie
= Een heffing die bestemd is om een door de overheid verstrekte dienst rechtstreeks te
laten vergoeden door degene die de dienst heeft genoten.
-> Rechtstreeks aanwijsbare tegenprestatie
2.2 - Het dwingend karakter (publiekrechtelijk)
Belastingen die door de overheid worden opgelegd, worden geheven volgens bepaalde
afdwingbare rechtsregels.
Bij niet-naleving van de wettelijke verplichtingen zal de belastingplichtige dan ook
gesanctioneerd kunnen worden (2 soorten).
1) Administratieve sancties
2) Strafrechtelijke sancties
De wet van 20 sep 2021 stelt 'una via'-principe in de vervolging van overtredingen van
de fiscale wetgeving.
De inbreuken op de fiscale wetgeving voortaan uitsluitend ofwel via de administratie
weg of via de strafrechtelijke weg kunnen worden vervolgd.
Beginsel van fiscaal recht Pagina 1
,De fiscale administraties zullen in elk concreet dossier de fraude zelf aanpakken en
beboeten of enkel de fiscale schuld vaststellen waarna de straf via de strafrechtelijke
weg wordt opgelegd.
2.3 - Overheidsinkomsten die geen belastingen zijn
= Andere betalingen aan de overheid
Om van een belasting te kunnen spreken, moet aan beide kenmerken 2.1 en 2.2
worden voldaan. Anders zijn die ontvangsten van de overheid geen belastingen.
Voorbeeld:
- Inkomsten die overheid haalt uit de vervreemding, verpachting of concessie van
openbare domeingoederen. (inkomstgeld van musea, cafetaria van het
sportcentrum van jou gemeente)
Verpachting = Verhuur van gebouw van overheid aan school.
Concessie = Toestemming van de overheid om een deel van het openbare domein
tijdelijk te gebruiken of te exploiteren.
- De verplichte betalingen aan de overheid zonder financieel doel .
○ Boetes
○ Strafrechtelijke boeten
○ Verbeurdverklaring
Verbeurdverklaring = Je wordt verplicht het geld dat uit het misdrijf is verkregen af te
geven aan de overheid.
- De retributie en de parafiscale heffingen
- Inkomsten uit het verstrekken van diensten aan burgers in sectoren waarin de
overheid in concurrentie treed met de privésector (financiële sector en het
vervoer)
2.4 - Retributie versus bijzondere vormen van belastingen
Retributies zijn geen belastingen.
Belasting
= Een verplichte betaling aan de overheid met het doel om uitgaven van algemeen nut
te financieren. Je krijgt niet onmiddellijke individuele dienst in plaats rechtstreeks.
Voorbeeld: !!
- Gemeentetaks voor het ophalen van vuilnis ten laste van de uitbaters van
kampeerterreinen wegens hun in vergelijking met huishoudens grotere aanvoer
van vuilvracht.
Reden waarom kampeeruitbaters vuilnis is belasting en geen retributie
-> De kampeeruitbater kan niet ontlopen aan de betaling van deze heffing door erop te
Beginsel van fiscaal recht Pagina 2
,-> De kampeeruitbater kan niet ontlopen aan de betaling van deze heffing door erop te
wijzen dat hij zijn vuilnis zelf naar de stortplaats heeft gevoerd.
Retributie
= Een vergoeding voor een geïndividualiseerde dienstverlening vanwege de overheid
die daarbij over een juridisch of feitelijk monopolie beschikt.
-> Verplichte betaling aan de overheid met een directe tegenprestatie, dus geen
belasting.
-> Substantiële kenmerken:
• De rechtstreekste tegenprestatie van de openbare instelling.
• Daaraan verbonden persoonlijk voordeel van de gebruiker.
Voorbeeld:
- Parkeerretributies
- Havenrechten voor het gebruik van havenfaciliteiten
- Tolgelden voor het gebruik van bruggen, tunnels en autowegen
(Liefkenshoektunnel in België)
- De vergoeding voor het verkrijgen van een kopie van een administratief
document
Verhaalbelasting / Repartitiebelasting
= Een belasting waarmee de overheid de kosten van bepaalde werken terugvraagt aan
de personen die er voordeel van hebben. Specifiek aan een bepaalde persoon/ groep
mensen.
Voorbeeld:
- Straatverlichting
- Aanleg van riolering
- Aanleg van een nieuwe straat
Urbanisatiebelasting
= Een belasting die wordt opgelegd aan alle inwoners van een bepaald gebied (meestal
een gemeente). Het wordt forfaitair aangerekend en is niet gebonden aan de
uitvoering van bepaald werken op een bepaalde plaats en een bepaald tijdstip.
Voorbeeld:
- Rioleringswerken
Beginsel van fiscaal recht Pagina 3
, - Rioleringswerken
- Wegverhardingen
- Het aanleggen van fiets- en/of voetpadden
2.5 - De parafiscale bijdragen
Parafiscale bijdragen
= Inhoudingen of bijdragen op loon/ ziekteverzekeringen die bestemd zijn voor de
financiering van de sociale zekerheid of een specifiek sociaal fonds.
In heel wat landen worden parafiscale bijdragen juridisch als belasting beschouwd. In
België is dat niet het geval omdat de opbrengsten ervan niet in de
rijksmiddelenbegroting terechtkomt.
Sociale bijdragen (werknemers- werkgeversbijdragen) worden rechtstreeks
ondergebracht bij de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ), die een van de staat
onderscheiden rechtspersoonlijkheid heeft.
Sociale bijdragen dekken niet de algemene uitgaven van de staat maar alleen
specifieke uitgaven (sociale uitgaven = vervangen of aanvullen van een
arbeidersinkomen).
Voorbeeld: Allerlei inkomsten uit
- Btw
- Accijnzen
- Roerende voorheffing
Toepassing: Cases
1. De gemeente heft een bedrag van €120 per jaar van elke eigenaar van een woning
op haar grondgebied, ongeacht of ze gebruik maken van gemeentelijke diensten. Dit
bedrag wordt gebruikt voor algemene uitgaven van de gemeente.
= Belasting, het is een verplichte bijdrage zonder rechtstreekse tegenprestatie. Het
bedrag dient voor de algemene financiering van de gemeenten.
2. Een burger betaalt jaarlijks €60 voor het ophalen van huisvuil, ongeacht de
hoeveelheid afval die hij aanbiedt.
= Belasting, het is een vast bedrag dat iedereen betaalt, ongeacht het werkelijk
verbruik. Het is een verplichte bijdrage voor een openbare dienst, zonder directe
evenredige tegenprestatie.
Beginsel van fiscaal recht Pagina 4
,3. Een burger betaalt €40 voor het gebruik van een gemeentelijke sporthal gedurende
2 uur.
= Retributie, je betaalt voor een specifieke individuele dient (gebruik van de sporthal
gedurende 2 uur) met een onmiddellijke tegenprestatie.
4. Een inwoner betaalt €15 om een uittreksel uit het bevolkingsregister te verkrijgen bij
het gemeentehuis.
= Retributie, het gaat om betaling voor een concrete administratieve dienst die
individueel wordt verleend.
5. Een projectontwikkelaar betaalt een bedrag aan de gemeente omdat die een nieuwe
weg heeft aangelegd naast zijn bouwperceel, waardoor de waarde van dat perceel
stijgt.
= Verhaalbelasting, de gemeente verhaalt de kosten van openbare werken (de weg)
geheel of gedeeltelijk op degene die er een bijzondere voordeel uit haalt.
6. Een bedrijf moet betalen voor de aanleg van een nieuwe weg naar hun terrein. De
gemeente laat de kostprijs (of een deel ervan) betalen aan het bedrijf.
= Verhaalbelasting, de kosten van de infrastructuur (nieuwe weg) worden
doorgerekend specifiek aan het bedrijf die voordeel uit haalt.
7. De gemeente heft een bedrag op eigenaars van gronden in een zonde die pas
recentelijk werd aangesloten op het rioleringsnet, omdat die aansluiting de waarde van
hun grond verhoogt.
= Verhaalbelasting, de kost wordt verhaald op de eigenaard die een bijzonder voordeel
genieten door de aansluiting.
8. De gemeente heft een bedrag ten aanzien van alle inwoners in functie van een
toekomstig geplande aanleg van fietspanden.
= Urbanisatiebelasting, iedereen moet betalen ongeacht een individueel of bijzonder
voordeel. Het dient voor een algemeen nut.
9. Grondbezitters betalen een heffing omdat hun perceel opgenomen is in een recent
verkavelingsplan, waarbij de gemeente nutsvoorzieningen heeft voorzien.
= Verhaalbelasting, de kosten van de nutsvoorzieningen worden verhaald op de
eigenaars die een bijzonder voordeel verkrijgen.
10. Jaarlijkse zorgpremie
= Parafiscale bijdrage/heffing, het is een verplichte bijdrage met een specifieke
bestemming binnen de sociale zekerheid, en geen algemene belasting.
Beginsel van fiscaal recht Pagina 5
, .
H5 - De functies van de belasting
Vroeger hadden belastingen enigste doel als het dekken van de overheidsuitgaven
(financiële functie). Onder druk van de economische omstandigheden en ontwikkeling
van het sociale en politieke denken heeft de overheidstaak een uitbreiding gekend.
Belastingen zijn meer en meer een middel geworden om de overheid toe te laten haar
economische en sociale politieke te verwezenlijken (economische en sociale functie). Er
kunnen nog heel wat andere functies (politieke, demografische, culturele,
moraliserende) aan belastingen worden toegekend.
1 - De financiële functie
Financiële functie is de hoofdfunctie van belastingen. Die behoefte stijgt door de
toenemende aantal taken dat de overheid in een moderne maatschappij op zich neemt.
De opbrengst van de belastingen is spectaculair toegenomen. Belastingen maken +/-
94% ui van de overheidsinkomen.
Belastingen bestaan bijna uitsluitend uit geldelijke bijdragen van de bevolking en
vormen voornaamste inkomstenbron van de overheid. Elk jaar worden de te
verwachten belastingopbrengsten geraamd in de jaarlijkse begroting. Voor overheid is
het essentieel dat de werkelijke opbrengsten zo goed mogelijk geraamde opbrengst
benadert. Zodat de terugkerende bron van inkomsten voor de overheid behoorlijk zou
kunnen vervullen, moet het belastingstelsel voldoen aan een aantal normen van
financiële techniek. De belastingschuld moet snel en goedkoop worden geïnd en moet
de werkgever de belastinggrens eerbiedingen. (belastingplichtigen willen slechts een
max aan belasting dragen).
2 - De economische functie
De belastingheffing heeft een sterke invloed op economie, zonder dat de bedoeling is
om de economische aspecten van de belastingheffing uitvoerig te behandelen.
-> Belastingen worden betaalt door degene die de spaarrekening hebben.
Voorbeelden van economische functie. (invloed van de belastingen op …)
• Prijsvorming
= Belastingen hebben normaliter een kostprijsverhogend karakter. Hoe meer
belastingen er op een bepaald product worden geheven, hoe duurder dit product
voor de consument wordt. (Hoge accijnzen op benzine en tabaksproducten)
• Spaarwezen
= Personen worden door de toekenning van belastingvrijstellingen en
belastingverminderingen ertoe aangezet storting te doen aan pensioenkassen en
levensverzekeringsmaatschappijen. (Toekenning van belastingvermindering
verklaart het grote succes van het pensioensparen - eigen spaarpot).
Beginsel van fiscaal recht Pagina 6
H2 - Begrip en kenmerken van de belasting
1 - Het begrip 'belasting'
Belasting
= Is een bijdrage die volgens bepaalde rechtsregels door de overheid wordt opgelegd
met he oog op het verzamelen van financiële middelen die nodig zijn om uitgaven te
doen in het algemeen belang en voor zover die bijdrage bij wet of decreet als belasting
wordt erkend.
2 - Kenmerken van een belasting
De hoofdkenmerken van een belasting zijn: financieel doel & publiekrechtelijk
(dwingende karakter)
2.1 - Het financieel doel
Belastingen worden gebruikt voor het dekken van de overheidsuitgaven. De nadruk ligt
op de algemene draagwijdte van belastingen. Ze worden geheven en aangewend ter
financiering van diensten van openbaar nut. Er bestaat tegenover een belasting geen
rechtstreekse en individuele tegenprestatie (de betaler weet niet wat met de betaalde
belasting gebeurt).
-> Zonder direct aanwijsbare tegenprestatie / voor de noodwendigheid van de dienst.
Retributie
= Een heffing die bestemd is om een door de overheid verstrekte dienst rechtstreeks te
laten vergoeden door degene die de dienst heeft genoten.
-> Rechtstreeks aanwijsbare tegenprestatie
2.2 - Het dwingend karakter (publiekrechtelijk)
Belastingen die door de overheid worden opgelegd, worden geheven volgens bepaalde
afdwingbare rechtsregels.
Bij niet-naleving van de wettelijke verplichtingen zal de belastingplichtige dan ook
gesanctioneerd kunnen worden (2 soorten).
1) Administratieve sancties
2) Strafrechtelijke sancties
De wet van 20 sep 2021 stelt 'una via'-principe in de vervolging van overtredingen van
de fiscale wetgeving.
De inbreuken op de fiscale wetgeving voortaan uitsluitend ofwel via de administratie
weg of via de strafrechtelijke weg kunnen worden vervolgd.
Beginsel van fiscaal recht Pagina 1
,De fiscale administraties zullen in elk concreet dossier de fraude zelf aanpakken en
beboeten of enkel de fiscale schuld vaststellen waarna de straf via de strafrechtelijke
weg wordt opgelegd.
2.3 - Overheidsinkomsten die geen belastingen zijn
= Andere betalingen aan de overheid
Om van een belasting te kunnen spreken, moet aan beide kenmerken 2.1 en 2.2
worden voldaan. Anders zijn die ontvangsten van de overheid geen belastingen.
Voorbeeld:
- Inkomsten die overheid haalt uit de vervreemding, verpachting of concessie van
openbare domeingoederen. (inkomstgeld van musea, cafetaria van het
sportcentrum van jou gemeente)
Verpachting = Verhuur van gebouw van overheid aan school.
Concessie = Toestemming van de overheid om een deel van het openbare domein
tijdelijk te gebruiken of te exploiteren.
- De verplichte betalingen aan de overheid zonder financieel doel .
○ Boetes
○ Strafrechtelijke boeten
○ Verbeurdverklaring
Verbeurdverklaring = Je wordt verplicht het geld dat uit het misdrijf is verkregen af te
geven aan de overheid.
- De retributie en de parafiscale heffingen
- Inkomsten uit het verstrekken van diensten aan burgers in sectoren waarin de
overheid in concurrentie treed met de privésector (financiële sector en het
vervoer)
2.4 - Retributie versus bijzondere vormen van belastingen
Retributies zijn geen belastingen.
Belasting
= Een verplichte betaling aan de overheid met het doel om uitgaven van algemeen nut
te financieren. Je krijgt niet onmiddellijke individuele dienst in plaats rechtstreeks.
Voorbeeld: !!
- Gemeentetaks voor het ophalen van vuilnis ten laste van de uitbaters van
kampeerterreinen wegens hun in vergelijking met huishoudens grotere aanvoer
van vuilvracht.
Reden waarom kampeeruitbaters vuilnis is belasting en geen retributie
-> De kampeeruitbater kan niet ontlopen aan de betaling van deze heffing door erop te
Beginsel van fiscaal recht Pagina 2
,-> De kampeeruitbater kan niet ontlopen aan de betaling van deze heffing door erop te
wijzen dat hij zijn vuilnis zelf naar de stortplaats heeft gevoerd.
Retributie
= Een vergoeding voor een geïndividualiseerde dienstverlening vanwege de overheid
die daarbij over een juridisch of feitelijk monopolie beschikt.
-> Verplichte betaling aan de overheid met een directe tegenprestatie, dus geen
belasting.
-> Substantiële kenmerken:
• De rechtstreekste tegenprestatie van de openbare instelling.
• Daaraan verbonden persoonlijk voordeel van de gebruiker.
Voorbeeld:
- Parkeerretributies
- Havenrechten voor het gebruik van havenfaciliteiten
- Tolgelden voor het gebruik van bruggen, tunnels en autowegen
(Liefkenshoektunnel in België)
- De vergoeding voor het verkrijgen van een kopie van een administratief
document
Verhaalbelasting / Repartitiebelasting
= Een belasting waarmee de overheid de kosten van bepaalde werken terugvraagt aan
de personen die er voordeel van hebben. Specifiek aan een bepaalde persoon/ groep
mensen.
Voorbeeld:
- Straatverlichting
- Aanleg van riolering
- Aanleg van een nieuwe straat
Urbanisatiebelasting
= Een belasting die wordt opgelegd aan alle inwoners van een bepaald gebied (meestal
een gemeente). Het wordt forfaitair aangerekend en is niet gebonden aan de
uitvoering van bepaald werken op een bepaalde plaats en een bepaald tijdstip.
Voorbeeld:
- Rioleringswerken
Beginsel van fiscaal recht Pagina 3
, - Rioleringswerken
- Wegverhardingen
- Het aanleggen van fiets- en/of voetpadden
2.5 - De parafiscale bijdragen
Parafiscale bijdragen
= Inhoudingen of bijdragen op loon/ ziekteverzekeringen die bestemd zijn voor de
financiering van de sociale zekerheid of een specifiek sociaal fonds.
In heel wat landen worden parafiscale bijdragen juridisch als belasting beschouwd. In
België is dat niet het geval omdat de opbrengsten ervan niet in de
rijksmiddelenbegroting terechtkomt.
Sociale bijdragen (werknemers- werkgeversbijdragen) worden rechtstreeks
ondergebracht bij de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ), die een van de staat
onderscheiden rechtspersoonlijkheid heeft.
Sociale bijdragen dekken niet de algemene uitgaven van de staat maar alleen
specifieke uitgaven (sociale uitgaven = vervangen of aanvullen van een
arbeidersinkomen).
Voorbeeld: Allerlei inkomsten uit
- Btw
- Accijnzen
- Roerende voorheffing
Toepassing: Cases
1. De gemeente heft een bedrag van €120 per jaar van elke eigenaar van een woning
op haar grondgebied, ongeacht of ze gebruik maken van gemeentelijke diensten. Dit
bedrag wordt gebruikt voor algemene uitgaven van de gemeente.
= Belasting, het is een verplichte bijdrage zonder rechtstreekse tegenprestatie. Het
bedrag dient voor de algemene financiering van de gemeenten.
2. Een burger betaalt jaarlijks €60 voor het ophalen van huisvuil, ongeacht de
hoeveelheid afval die hij aanbiedt.
= Belasting, het is een vast bedrag dat iedereen betaalt, ongeacht het werkelijk
verbruik. Het is een verplichte bijdrage voor een openbare dienst, zonder directe
evenredige tegenprestatie.
Beginsel van fiscaal recht Pagina 4
,3. Een burger betaalt €40 voor het gebruik van een gemeentelijke sporthal gedurende
2 uur.
= Retributie, je betaalt voor een specifieke individuele dient (gebruik van de sporthal
gedurende 2 uur) met een onmiddellijke tegenprestatie.
4. Een inwoner betaalt €15 om een uittreksel uit het bevolkingsregister te verkrijgen bij
het gemeentehuis.
= Retributie, het gaat om betaling voor een concrete administratieve dienst die
individueel wordt verleend.
5. Een projectontwikkelaar betaalt een bedrag aan de gemeente omdat die een nieuwe
weg heeft aangelegd naast zijn bouwperceel, waardoor de waarde van dat perceel
stijgt.
= Verhaalbelasting, de gemeente verhaalt de kosten van openbare werken (de weg)
geheel of gedeeltelijk op degene die er een bijzondere voordeel uit haalt.
6. Een bedrijf moet betalen voor de aanleg van een nieuwe weg naar hun terrein. De
gemeente laat de kostprijs (of een deel ervan) betalen aan het bedrijf.
= Verhaalbelasting, de kosten van de infrastructuur (nieuwe weg) worden
doorgerekend specifiek aan het bedrijf die voordeel uit haalt.
7. De gemeente heft een bedrag op eigenaars van gronden in een zonde die pas
recentelijk werd aangesloten op het rioleringsnet, omdat die aansluiting de waarde van
hun grond verhoogt.
= Verhaalbelasting, de kost wordt verhaald op de eigenaard die een bijzonder voordeel
genieten door de aansluiting.
8. De gemeente heft een bedrag ten aanzien van alle inwoners in functie van een
toekomstig geplande aanleg van fietspanden.
= Urbanisatiebelasting, iedereen moet betalen ongeacht een individueel of bijzonder
voordeel. Het dient voor een algemeen nut.
9. Grondbezitters betalen een heffing omdat hun perceel opgenomen is in een recent
verkavelingsplan, waarbij de gemeente nutsvoorzieningen heeft voorzien.
= Verhaalbelasting, de kosten van de nutsvoorzieningen worden verhaald op de
eigenaars die een bijzonder voordeel verkrijgen.
10. Jaarlijkse zorgpremie
= Parafiscale bijdrage/heffing, het is een verplichte bijdrage met een specifieke
bestemming binnen de sociale zekerheid, en geen algemene belasting.
Beginsel van fiscaal recht Pagina 5
, .
H5 - De functies van de belasting
Vroeger hadden belastingen enigste doel als het dekken van de overheidsuitgaven
(financiële functie). Onder druk van de economische omstandigheden en ontwikkeling
van het sociale en politieke denken heeft de overheidstaak een uitbreiding gekend.
Belastingen zijn meer en meer een middel geworden om de overheid toe te laten haar
economische en sociale politieke te verwezenlijken (economische en sociale functie). Er
kunnen nog heel wat andere functies (politieke, demografische, culturele,
moraliserende) aan belastingen worden toegekend.
1 - De financiële functie
Financiële functie is de hoofdfunctie van belastingen. Die behoefte stijgt door de
toenemende aantal taken dat de overheid in een moderne maatschappij op zich neemt.
De opbrengst van de belastingen is spectaculair toegenomen. Belastingen maken +/-
94% ui van de overheidsinkomen.
Belastingen bestaan bijna uitsluitend uit geldelijke bijdragen van de bevolking en
vormen voornaamste inkomstenbron van de overheid. Elk jaar worden de te
verwachten belastingopbrengsten geraamd in de jaarlijkse begroting. Voor overheid is
het essentieel dat de werkelijke opbrengsten zo goed mogelijk geraamde opbrengst
benadert. Zodat de terugkerende bron van inkomsten voor de overheid behoorlijk zou
kunnen vervullen, moet het belastingstelsel voldoen aan een aantal normen van
financiële techniek. De belastingschuld moet snel en goedkoop worden geïnd en moet
de werkgever de belastinggrens eerbiedingen. (belastingplichtigen willen slechts een
max aan belasting dragen).
2 - De economische functie
De belastingheffing heeft een sterke invloed op economie, zonder dat de bedoeling is
om de economische aspecten van de belastingheffing uitvoerig te behandelen.
-> Belastingen worden betaalt door degene die de spaarrekening hebben.
Voorbeelden van economische functie. (invloed van de belastingen op …)
• Prijsvorming
= Belastingen hebben normaliter een kostprijsverhogend karakter. Hoe meer
belastingen er op een bepaald product worden geheven, hoe duurder dit product
voor de consument wordt. (Hoge accijnzen op benzine en tabaksproducten)
• Spaarwezen
= Personen worden door de toekenning van belastingvrijstellingen en
belastingverminderingen ertoe aangezet storting te doen aan pensioenkassen en
levensverzekeringsmaatschappijen. (Toekenning van belastingvermindering
verklaart het grote succes van het pensioensparen - eigen spaarpot).
Beginsel van fiscaal recht Pagina 6
