Nederlands: lezen
Aanvankelijk technisch lezen deel 1
DOMEINEN LEZEN
Technisch lezen Begrijpend (en studerend) lezen Leesbevordering (belevend lezen)
ATL: geschreven taal omzetten in De betekenis van een tekst Literaire competenties verhogen
gesproken taal, decoderen of achterhalen.
verklanken van klankzuivere Studerend lezen = begrijpend
woorden lezen en de inhoud onthouden
door te marken, samenvatten, …
VTL: expressief en vloeiend lezen,
verklanken van niet-klankzuivere
woorden
INZOOMEN OP TECHNISCH LEZEN
WAT IS TECHNISCH LEZEN?
Technisch lezen = leestechnieken inzetten om geschreven woorden te decoderen (vlot lezen)
• Verklanken
• Betekenis aan koppelen in context van tekst
Directe woordherkenning = eerst stap voor stap, daarna geautomatiseerde vaardigheid
→ einddoel: vloeiend lezen: samenhang én betekenis van woorden interpreteren (intonatie)
1
,Doelen technisch lezen:
• Accuraat lezen
• Vlot lezen Vloeiend lezen
• Expressief lezen
*accuraat = juist zonder fouten
Leestechnieken aanleren die lln helpen om
- tot directe woordherkenning te komen
- onbekende woorden te decoderen
Vlot lezen
→ meer ruimte in werkgeheugen voor begrijpend lezen
→ instructie over leestechnieken nodig
WAAROM INZETTEN OP TECHNISCH LEZEN?
• Technisch proces van lezen is een schoolse vaardigheid:
systematische en expliciete instructie nodig!
• Relatie leggen tussen klanken/fonemen en letters/grafemen = decoderen.
• Decoderen vlot? Dan meer aandacht voor inhoud, manier waarop, effect etc.
→ Onervaren lezer heeft leestechnieken nodig om de code te kraken
HOE VERWEVEN LEERLINGEN LEESTECHNIEKEN?
DE KLEUTERKLAS
• Verkennen klank-tekenkoppelingen
• Opbouwen letterkennis
• Ontwikkelen fonemisch bewustzijn (klanken herkennen)
Oefenen:
- snelle benoeming (RAN= snel prentjes opnoemen)
- doe-alsof schrijven
2
,Algemene voorwaarden:
• Zintuigen en motoriek (horen, kijken, spreken, bewegen)
• Cognitieve ontwikkeling (verband fonemen en grafemen)
• Graad van emotionele en sociale ontwikkeling
• Concentratievermogen
Specifieke elementen in de ontwikkeling van lezen:
• Mondelinge taalvaardigheid (woordenschat, zinsbouw)
• Bepaalde begrippen en instructiewoorden beheersen
• Visueel: symboolbewustzijn + lettertekens kennen
• Auditief: taalbewustzijn + fonemisch bewustzijn
DEELVAARDIGHEDEN
Analyse = hakken
Synthese = plakken
Auditieve vaardigheden: taal en-klank bewust zijn
Visuele vaardigheden: lettersymbool
Auditieve Een visuele oefeningen
3
, EERSTE LEERJAAR
Eerste jaarhelft: de elementaire leeshandeling
Alle klank-tekenkoppelingen nodig voor korte, klankzuivere woorden
• alle medeklinkers
• korte klinkers, lange klinkers
• tweetekenklanken (oe, ui, eu, ie, au/ou, ei/ij)
• letterclusters (sch, cht, rkt, ng, nk, …)
• klankzuivere woorden (km, mk, mkm, mmkm, mkmm)
→ Informatiedoorstroom van de derde kleuterklas naar het eerste leerjaar noodzakelijk!
Tweede jaarhelft: aanvankelijk + voortgezet technisch lezen
• de elementaire leeshandeling verder oefenen
• decoderen van niet-klankzuivere woorden: per categorie (-lijk, -ig...)
• vloeiend lezen: snel benoemen van letters + vlot verbinden, directe woordherkenning,
correct lezen niet-klankzuivere woorden, vloeiend lezen van zinnen
TWEEDE TOT VIERDE LEERJAAR
• Voortgezet technisch lezen: andere leestechnieken (o.a. meerlettergrepige woorden)
• Vlot, accuraat én expressief lezen
• Meteen betekenis aan woord leren koppelen -> nodig om vloeiend te lezen
VIJFDE TOT ZESDE LEERJAAR
• Focus op vloeiend lezen: accuraat, vlot, expressief
• Onderhouden van leestechnieken (herhaalde oefening)
• Minder lestijd technisch lezen
• Technisch lezen gecombineerd met expressief lezen (bv. theaterlezen)
→ Veel oefentijd om leestechnieken te automatiseren
Veel effectieve leestijd creëren als leraar, zowel binnen lessen technisch lezen als tijdens
andere leesactiviteiten.
4
Aanvankelijk technisch lezen deel 1
DOMEINEN LEZEN
Technisch lezen Begrijpend (en studerend) lezen Leesbevordering (belevend lezen)
ATL: geschreven taal omzetten in De betekenis van een tekst Literaire competenties verhogen
gesproken taal, decoderen of achterhalen.
verklanken van klankzuivere Studerend lezen = begrijpend
woorden lezen en de inhoud onthouden
door te marken, samenvatten, …
VTL: expressief en vloeiend lezen,
verklanken van niet-klankzuivere
woorden
INZOOMEN OP TECHNISCH LEZEN
WAT IS TECHNISCH LEZEN?
Technisch lezen = leestechnieken inzetten om geschreven woorden te decoderen (vlot lezen)
• Verklanken
• Betekenis aan koppelen in context van tekst
Directe woordherkenning = eerst stap voor stap, daarna geautomatiseerde vaardigheid
→ einddoel: vloeiend lezen: samenhang én betekenis van woorden interpreteren (intonatie)
1
,Doelen technisch lezen:
• Accuraat lezen
• Vlot lezen Vloeiend lezen
• Expressief lezen
*accuraat = juist zonder fouten
Leestechnieken aanleren die lln helpen om
- tot directe woordherkenning te komen
- onbekende woorden te decoderen
Vlot lezen
→ meer ruimte in werkgeheugen voor begrijpend lezen
→ instructie over leestechnieken nodig
WAAROM INZETTEN OP TECHNISCH LEZEN?
• Technisch proces van lezen is een schoolse vaardigheid:
systematische en expliciete instructie nodig!
• Relatie leggen tussen klanken/fonemen en letters/grafemen = decoderen.
• Decoderen vlot? Dan meer aandacht voor inhoud, manier waarop, effect etc.
→ Onervaren lezer heeft leestechnieken nodig om de code te kraken
HOE VERWEVEN LEERLINGEN LEESTECHNIEKEN?
DE KLEUTERKLAS
• Verkennen klank-tekenkoppelingen
• Opbouwen letterkennis
• Ontwikkelen fonemisch bewustzijn (klanken herkennen)
Oefenen:
- snelle benoeming (RAN= snel prentjes opnoemen)
- doe-alsof schrijven
2
,Algemene voorwaarden:
• Zintuigen en motoriek (horen, kijken, spreken, bewegen)
• Cognitieve ontwikkeling (verband fonemen en grafemen)
• Graad van emotionele en sociale ontwikkeling
• Concentratievermogen
Specifieke elementen in de ontwikkeling van lezen:
• Mondelinge taalvaardigheid (woordenschat, zinsbouw)
• Bepaalde begrippen en instructiewoorden beheersen
• Visueel: symboolbewustzijn + lettertekens kennen
• Auditief: taalbewustzijn + fonemisch bewustzijn
DEELVAARDIGHEDEN
Analyse = hakken
Synthese = plakken
Auditieve vaardigheden: taal en-klank bewust zijn
Visuele vaardigheden: lettersymbool
Auditieve Een visuele oefeningen
3
, EERSTE LEERJAAR
Eerste jaarhelft: de elementaire leeshandeling
Alle klank-tekenkoppelingen nodig voor korte, klankzuivere woorden
• alle medeklinkers
• korte klinkers, lange klinkers
• tweetekenklanken (oe, ui, eu, ie, au/ou, ei/ij)
• letterclusters (sch, cht, rkt, ng, nk, …)
• klankzuivere woorden (km, mk, mkm, mmkm, mkmm)
→ Informatiedoorstroom van de derde kleuterklas naar het eerste leerjaar noodzakelijk!
Tweede jaarhelft: aanvankelijk + voortgezet technisch lezen
• de elementaire leeshandeling verder oefenen
• decoderen van niet-klankzuivere woorden: per categorie (-lijk, -ig...)
• vloeiend lezen: snel benoemen van letters + vlot verbinden, directe woordherkenning,
correct lezen niet-klankzuivere woorden, vloeiend lezen van zinnen
TWEEDE TOT VIERDE LEERJAAR
• Voortgezet technisch lezen: andere leestechnieken (o.a. meerlettergrepige woorden)
• Vlot, accuraat én expressief lezen
• Meteen betekenis aan woord leren koppelen -> nodig om vloeiend te lezen
VIJFDE TOT ZESDE LEERJAAR
• Focus op vloeiend lezen: accuraat, vlot, expressief
• Onderhouden van leestechnieken (herhaalde oefening)
• Minder lestijd technisch lezen
• Technisch lezen gecombineerd met expressief lezen (bv. theaterlezen)
→ Veel oefentijd om leestechnieken te automatiseren
Veel effectieve leestijd creëren als leraar, zowel binnen lessen technisch lezen als tijdens
andere leesactiviteiten.
4
