C. integratie van celsystemen
Vooraf: Homeostase
8. het autonoom zenuwstelsel
i. principes van organisatie in het zenuwstelsel
a. homeostase
b. variabelen onder homeostatische controle
c. het intracellulaire en extracellulaire milieu
d. homeostase impliceert controle mechanismen
e. feed-back koppelingen zijn een essentieel mechanism voor homeostatische controle
f. voorbeeld: controle van lichaamstemperatuur
g. voorbeeld: controle van lichaamstemperatuur
h. bijkomende aspecten van homeostatische mechanismes
i. het zenuwstelsel: functie en integratie
j. classificatie van periphere neuronen
k. somatisch vs autonoom efferent systeem
l. overzicht van het autonoom zenuwstelsel
m. orthosympathicus
n. para-sympaticus
ii. de autonome synaps
o. basis-architectuur van autonome efferenten
p. neurotransmitters in het somatisch en autonoom zenuwstelsel
q. adrenerge receptoren
r. neurotransmitters van het
s. autonoom zenuwstelsel
t. ATP receptoren
u. orthosympatische regulatie van een vasculaire gladde spier
v. parasympathische regulatie van vasculaire gladde spieren
w. Viagra: just say NO!
iii. autonome controle van bloeddruk en hartfunctie
a. concreet: autonome regulatie van bloeddruk
b. firing rate in sensorische zenuwen ifv bloeddruk
c. de baro-reflexboog
d. neurotransmitters van het autonoom zenuwstelsel en hun effect op bloedvaten
e. innervatie van het hart
f. neurotransmitters van het autonoom zenuwstelsel en hun effect op de hartspier
g. funny channels (HCN kanalen) en de controle van hartritme
h. GIRK kanalen en de controle van hartritme
i. positieve inotropie door ß₁-adrenerge stimulatie
j. effect van (nor)adrenaline op de contractiele eigenschappen van de hartspier
, het autonome zenuwstelsel
principes organisatie in zenuwstelsel
homeostase
= fysiologisch proces, waarbij organismen inwendig milieu biochemische en biofysische processen in evenwicht houden,
ondanks veranderingen in omgeving waarin organisme zich bevindt. door homeostase kan organisme functie van elk
individueel orgaan aanpassen, waardoor aan integrale behoefte lichaam wordt voldaan. als organisme faalt in
onderhouden homeostase kan het sterven
- lijst van alle variabelen die onder homeostatische controle vallen: zo niet ⟶ ziekte
o omgevingsfactoren effect op cellen: osmolariteit, temperatuur, pH,…
▪ osmolariteit: bloed ⟶ gecontroleerd door nieren, als die afwijkt schieten nieren in actie
o materiaal voor celnoden: voedingsstoffen, water, Na, Ca,…
o internal secretions having general and continuous effects: hormone en (neuro-) transmitters: nodig voor
communicatie tussen cellen
variabelen onder homeostatische controle
bloeddruk, osmolaliteit lichaamsvloeistoffen, volume lichaamsvloeistoffen, Na gehalte, Ca gehalte, zuurstofgehalte,…
- failure of homeostasis: als teveel of belangrijke parameters langdurig afwijken: negatieve gevolgen: ziek zijn
- waarde parameter bewaakt binnen range (afwijking optimale waarde of set-point), kan groot of beperkt zijn: afwijkingen
1% osmolariteit = genoeg om mechanisme op gang te brengen
- snelheid waarmee afwijking wordt aangepast kan sterk uiteenlopen (binnen sec, min, uren tot dagen)
o ⟶ als temperatuur afwijkt = gevaarlijk, elk chemisch proces in lichaam is temperatuurafhankelijk
variabele range pathologie – out of range
bloed pH 7.35 tot 7.45 acidosis of alkalosis
internal body temperature 97°F tot 99.5°F (33°C tot 37.5°C) hypo- of hyperthermia
bloedglucose 70mg/dL tot 90 mg/dL (post fasting) hypoglycermie of hyperglycemie
(symptomen diabetes)
het intracellulaire en extracellulaire milieu
- basisvoorwaarde = ionische samenstelling extracellulaire ruimte en
intracellulaire vloeistof = basisparameter nodig om gezond leven
mogelijk te maken
- extracellulaire vloeistof = soort buffer tussen wat onze cellen en wat
ons lichaam ziet
homeostase impliceert controle mechanismen
- input signal ⟶ integrating center ⟶ response
- organisme in homeostase ⟶ (uitwendige verandering) ⟶ interne
verandering ⟶ verminderde homeostase ⟶ organisme probeert te
compenseren
o ⟶ compensation fails ⟶ illness or disease
o ⟶ commpensation succeeds ⟶ wellness
- compensatiemechanismes: context fysiologie: begrijpen waarin ziekte bestaat
- parameters bewaakt binnen bepaalde range: controlemechanismes nodig
o integratiecentra: waarde vastligt ⟶ output signaal ⟶ past functie signalen aan
o organen: onder controle van buiten (extrinsieke) of intrinsieke mechanismes
▪ ⟶ contractie hartspier: AZS (extrinsiek), maar ook intrinsiek: Frank-Starlink mechanismes ⟶ vulling
hartkamer bepaalt mee sterkte contractiekracht
feed-back koppelingen zijn een essentieel mechanisme voor homeostatische controle
• parameter ⟶ sensor ⟶ input signaal ⟶ integratiecentrum (ligt waarde temperatuur vast) ⟶ vergelijken: afwijkt? ⟶
output signaal ⟶ naar target ⟶ negatieve feedback op controle mechanisme ⟶ signaal opnieuw afspelen ⟶
temperatuur bewaard
Vooraf: Homeostase
8. het autonoom zenuwstelsel
i. principes van organisatie in het zenuwstelsel
a. homeostase
b. variabelen onder homeostatische controle
c. het intracellulaire en extracellulaire milieu
d. homeostase impliceert controle mechanismen
e. feed-back koppelingen zijn een essentieel mechanism voor homeostatische controle
f. voorbeeld: controle van lichaamstemperatuur
g. voorbeeld: controle van lichaamstemperatuur
h. bijkomende aspecten van homeostatische mechanismes
i. het zenuwstelsel: functie en integratie
j. classificatie van periphere neuronen
k. somatisch vs autonoom efferent systeem
l. overzicht van het autonoom zenuwstelsel
m. orthosympathicus
n. para-sympaticus
ii. de autonome synaps
o. basis-architectuur van autonome efferenten
p. neurotransmitters in het somatisch en autonoom zenuwstelsel
q. adrenerge receptoren
r. neurotransmitters van het
s. autonoom zenuwstelsel
t. ATP receptoren
u. orthosympatische regulatie van een vasculaire gladde spier
v. parasympathische regulatie van vasculaire gladde spieren
w. Viagra: just say NO!
iii. autonome controle van bloeddruk en hartfunctie
a. concreet: autonome regulatie van bloeddruk
b. firing rate in sensorische zenuwen ifv bloeddruk
c. de baro-reflexboog
d. neurotransmitters van het autonoom zenuwstelsel en hun effect op bloedvaten
e. innervatie van het hart
f. neurotransmitters van het autonoom zenuwstelsel en hun effect op de hartspier
g. funny channels (HCN kanalen) en de controle van hartritme
h. GIRK kanalen en de controle van hartritme
i. positieve inotropie door ß₁-adrenerge stimulatie
j. effect van (nor)adrenaline op de contractiele eigenschappen van de hartspier
, het autonome zenuwstelsel
principes organisatie in zenuwstelsel
homeostase
= fysiologisch proces, waarbij organismen inwendig milieu biochemische en biofysische processen in evenwicht houden,
ondanks veranderingen in omgeving waarin organisme zich bevindt. door homeostase kan organisme functie van elk
individueel orgaan aanpassen, waardoor aan integrale behoefte lichaam wordt voldaan. als organisme faalt in
onderhouden homeostase kan het sterven
- lijst van alle variabelen die onder homeostatische controle vallen: zo niet ⟶ ziekte
o omgevingsfactoren effect op cellen: osmolariteit, temperatuur, pH,…
▪ osmolariteit: bloed ⟶ gecontroleerd door nieren, als die afwijkt schieten nieren in actie
o materiaal voor celnoden: voedingsstoffen, water, Na, Ca,…
o internal secretions having general and continuous effects: hormone en (neuro-) transmitters: nodig voor
communicatie tussen cellen
variabelen onder homeostatische controle
bloeddruk, osmolaliteit lichaamsvloeistoffen, volume lichaamsvloeistoffen, Na gehalte, Ca gehalte, zuurstofgehalte,…
- failure of homeostasis: als teveel of belangrijke parameters langdurig afwijken: negatieve gevolgen: ziek zijn
- waarde parameter bewaakt binnen range (afwijking optimale waarde of set-point), kan groot of beperkt zijn: afwijkingen
1% osmolariteit = genoeg om mechanisme op gang te brengen
- snelheid waarmee afwijking wordt aangepast kan sterk uiteenlopen (binnen sec, min, uren tot dagen)
o ⟶ als temperatuur afwijkt = gevaarlijk, elk chemisch proces in lichaam is temperatuurafhankelijk
variabele range pathologie – out of range
bloed pH 7.35 tot 7.45 acidosis of alkalosis
internal body temperature 97°F tot 99.5°F (33°C tot 37.5°C) hypo- of hyperthermia
bloedglucose 70mg/dL tot 90 mg/dL (post fasting) hypoglycermie of hyperglycemie
(symptomen diabetes)
het intracellulaire en extracellulaire milieu
- basisvoorwaarde = ionische samenstelling extracellulaire ruimte en
intracellulaire vloeistof = basisparameter nodig om gezond leven
mogelijk te maken
- extracellulaire vloeistof = soort buffer tussen wat onze cellen en wat
ons lichaam ziet
homeostase impliceert controle mechanismen
- input signal ⟶ integrating center ⟶ response
- organisme in homeostase ⟶ (uitwendige verandering) ⟶ interne
verandering ⟶ verminderde homeostase ⟶ organisme probeert te
compenseren
o ⟶ compensation fails ⟶ illness or disease
o ⟶ commpensation succeeds ⟶ wellness
- compensatiemechanismes: context fysiologie: begrijpen waarin ziekte bestaat
- parameters bewaakt binnen bepaalde range: controlemechanismes nodig
o integratiecentra: waarde vastligt ⟶ output signaal ⟶ past functie signalen aan
o organen: onder controle van buiten (extrinsieke) of intrinsieke mechanismes
▪ ⟶ contractie hartspier: AZS (extrinsiek), maar ook intrinsiek: Frank-Starlink mechanismes ⟶ vulling
hartkamer bepaalt mee sterkte contractiekracht
feed-back koppelingen zijn een essentieel mechanisme voor homeostatische controle
• parameter ⟶ sensor ⟶ input signaal ⟶ integratiecentrum (ligt waarde temperatuur vast) ⟶ vergelijken: afwijkt? ⟶
output signaal ⟶ naar target ⟶ negatieve feedback op controle mechanisme ⟶ signaal opnieuw afspelen ⟶
temperatuur bewaard
