INLEIDING TOT HET ECONOMISCH
RECHT SAMENVATTING
ALGEMENE INLEIDING
Colruyt, de laagste prijzen! Deze claim is toelaatbaar.
• Juridische vraag → niet altijd zwart wit
• Er zijn regels over vergelijkende reclame (ze vergelijken hun prijzen met heel de markt)
• Europa: vergelijkende reclame is nuttig voor de consument maar het mag niet misleidend zijn.
• Conclusie: als je zegt dat je laagste prijzen hebt dan moet dit gebaseerd zijn op een wezenlijk
staal, je moet dus voldoende producten vergelijken en daarnaast op je website uitleggen wat dit
betekent en aantonen wat prijzen van concurrenten zijn.
Kunnen schuldeisers eisen dat de woning van de hoofdaandeelhouder wordt verkocht en de opbrengst
onder de schuldeisers wordt verdeeld? (Faillissement NV Anderlecht, Coucke)
• Bij een NV geldt er beperkte aansprakelijkheid voor de aandeelhouders.
• Als je aandeel koopt in een NV, dan geeft u geld aan de NV.
• U kunt aansprakelijk worden maar maximaal tot het bedrag dat u heeft ingelegd door een aandeel
te kopen, al de rest is afgeschermd.
• Dit geldt enkel bij een NV, er zijn ook andere vennootschapsvormen die onbeperkte
aansprakelijkheid hebben.
Overeenkomst met medestudent die zijn fiets verkoopt. Fiets wordt eind van de week bezorgd, jij betaald
begin volgende week. Maar nog voor einde van de week, wordt fiets gestolen. Moet jij nog betalen?
• Afhankelijk van overeenkomst
• Volgens wetboek wnr je niets verder hebt geregeld:
o Als je niets anders hebt geregeld dan wordt een koop – verkoop gesloten gewoon door
het akkoord.
o Eigendom en risico gaan onmiddellijk over bij het sluiten van de overeenkomst, ook al is
de fiets nog niet in je bezit.
→ Eigendom ≠ bezit
▪ Eigendom = het juridisch recht op een goed, de eigenaar mag het goed
gebruiken, verkopen of weggeven.
▪ Bezit = het goed feitelijk in handen hebben, de bezitter heeft het goed, maar is
niet noodzakelijk de eigenaar (bv: geleend boek uit de bib)
• Je moet dus expliciet afspreken dat eigendom pas over gaat bij verkoop.
• Wanneer je tegenpartij zijn aandeel in de overeenkomst niet nakomt (= levering van fiets) dat jij
ook een uitzondering kan inroepen en dus ook de betaling niet moet doen = ENAC
• ENAC = de uitzondering van niet uitvoeren van het contract, als je tegenpartij niet uitvoert moet jij
ook niet uitvoeren en dus moet jij niet betalen.
• Maar ENAC geldt niet als fiets gestolen is door overmacht
Pagina | 1
,Toegestuurde CD die je nooit hebt besteld, met erbij de vraag om gevraagde prijs over te schrijven en CD
te houden ofwel CD terug te sturen. Kan je CD houden zonder te betalen?
• Ja, omdat we consumentenbescherming hebben
• Het ongevraagd toesturen van goederen is een agressieve handelspraktijk met als sanctie dat je
goed mag houden, niet moet betalen en niet moet terugsturen.
• Er word je gevraagd om moeite te doen zonder dat je erom gevraagd hebt.
BOEK I. RECHT EN RECHTSTAAT
HOOFDSTUK I: HET BEGRIP RECHT
Recht ≠ “rechtvaardig”
• Voor recht is het vaak belangrijker dat er zekerheid is over wat de uitkomst is dan dat het
rechtvaardig is.
• Er is een groot verschil tussen gelijk hebben en gelijk krijgen → je moet juiste argumenten vinden
en je moet rechter kunnen overtuigen.
• Vb: Erfenisbelasting: progressief en rechtvaardig
• Overspel: doodstraf of fysieke straf → recht is anders in verschillende maatschappijen, lokaal
gebonden.
• Recht is doorheen de tijd geëvolueerd samen met ideeën over de maatschappij
Recht ≠ zeker of logisch
• Roerende goederen = iets wat je kan verplaatsen
• Onroerende goederen = iets wat je niet kan bewegen (bv: gebouw)
• Een dier (varken) is een roerend goed MAAR als een roerend goed intrinsiek verbonden is met een
onroerend goed dan wordt dat beschouwd als meedeel uitmakend van dat onroerend goed (een
boerderij met varkens → varkens: onroerend goed, dit wordt onroerend door bestemming
genoemd.)
Illustratie: kiekenkot-arrest (27/04/1999)
• Ging over koninklijk besluit (KB): vorm van wetgeving
• KB over voorwaarden voor uitoefening beroep restaurateur
• Vw gelden niet voor maaltijden die KB als lichte maaltijden beschouwt
• Opsomming in KB van lichte maaltijden: soepen, koude salades, pizza’s, quiches of andere
harige taarten …
• BVBA het kiekenkot: serveert gebraden kippen die ter plaatse worden gegeten met brood, of
meegenomen worden.
• Voldoet niet aan beroepsuitoefening vw KB
• Wordt strafrechtelijk vervolgd
• Hof van Beroep te Brussel:
o “Lijst van KB betreft samengestelde bereidingen, onder meer vol-au-vent, hetgeen een
gerecht is o.b.v stukken kip bereid.”
o “Zodat mag aangenomen worden dat het bereiden en serveren van de niet versneden kip
eveneens als lichte maaltijd mag worden beschouwd.”
Pagina | 2
, • Hof van Cassatie:
o “Een vol-au-vent in zijn gebruikelijke betekenis is een “pastei van bladerdeeg, met fijn
vlees of ragout gevuld”
o “Wat niet kan worden verstaan als een gerecht bestaande uit niet versneden kip.”
• Hof van Cassatie doet geen uitspraken/ zegt niet wie er gelijk heeft, hof van Beroep kijkt nr feiten
en moet beoordelen of dat idd daaronder valt of niet.
Wat is recht:
• Geheel van normen: wat mag, moet en verboden is
• Gaat steeds over uitwendig gedrag, je bent vrij in wat je denkt maar niet vrij in wat je doet. (Dit
betekent niet dat wat je denkt niet van belang is.)
o Verschil moord en doodslag: moord is met voorbedachten rade, doodslag is in een
opwelling.
• Maatschappelijk fenomeen: vroeger anders dan nu (bv: positie vrouw), verschillen in recht tussen
bepaalde landen (homorechten Hongarije vs België)
• Uitgevaardigd door een bevoegd orgaan: recht moet uitgaan van parlement, koning
• Recht kan afgedwongen worden: Handhaving en sancties
o +: gewenst gedrag stimuleren (subsidies)
o -: ongewenst gedrag ontmoedigen
• Onderscheid met andere normsystemen
Recht = de door een overheid georganiseerde ordening van uiterlijk menselijk gedrag in de samenleving.
Onderscheid objectief en subjectief recht
• Objectief recht (“the law”): geheel van regels dat uiterlijke gedragingen van mensen die in een
maatschappij leven regelt en dat wordt afgedwongen door de overheid.
o Vind je terug in je wetboek
o Vb: eigendomsrecht Art. 3.50 burgerlijk wetboek
• Subjectief recht (“my right”): door (objectief) recht beschermde aanspraken op andermans
gedrag.
o Waar jij recht op hebt
o Vb: buurman die huis bouwt over perceelgrens: jij hebt dan subjectief recht om sanctie
te eisen.
→ Het objectief recht regelt menselijk gedrag en legt algemeen verbindende gedragsregels op.
Hieruit vloeien rechten of plichten voort waarop individuen aanspraak kunnen maken. Die
aanspraken zijn precies subjectieve rechten, die door het objectieve recht worden beschermd.
→ Als er wordt gevraagd om naar een wetsartikel te verwijzen: is het steeds objectief recht
Begrippen in het objectief recht
• Positief recht (of vigerend recht)
o Verwijst naar het recht dat op een bepaald tijdstip en op een bep. Plaats geldt.
Pagina | 3
, o Recht zoals het is neergelegd, het vandaag geldend recht
o <-> historisch recht, toekomstig recht, wenselijk recht
• Gemeen recht en bijzonder recht
o Wanneer twee regels tegelijkertijd van toepassing zijn op een situatie, in principe moet je
beide regels toepassen maar soms is er een conflict, in dat geval heeft de bijzondere
regel heeft voorrang op de algemene regel.
o Gemeen recht = de algemene regel
o Bijzonder recht = de bijzondere regel
• Formeel recht en materieel recht
o Materieel recht: eigenlijke gedragsvoorschriften, het deel van het recht waar de regels
inhoudelijk worden bepaald
▪ Zegt bv: wat een verbintenis is, hoe je eigendom verkrijgt …
o Formeel recht: regelt hoe rechtsregels via gerechtelijke weg kunnen worden
afgedwongen (procedure)
▪ Het bepaalt de procedure die van toepassing is bij het niet naleven van het
materiële recht.
▪ Procesrecht
• Aanvullend recht
o = zijn regels die van toepassing zijn indien partijen niets anders zijn overeengekomen.
o Noodzaak aanvulling partijregeling (lacunes)
▪ Rechtszekerheid
▪ Een contract is vaak niet volledig, partijen vergeten dingen of denken niet aan
alle situaties (= lacune, een leemte/ gat in de overeenkomst), de wet springt dan
bij met standaardregels.
o Modeloplossing van wetgever
▪ Stemt veelal overeen met vermoede wil van partijen
o Bindende regelgeving, tenzij partijen eigen afspraken maken
o Herkenbaar door zin: ‘behoudens andersluidende overeenkomsten …’
• (Gewoon) dwingend recht
o Bescherming tegen excessen van wilsautonomie
o Twee soorten:
▪ Gewoon dwingend recht → regels die zwakke contact partij beschermen
▪ Dwingend recht van openbare orde → beschermen grondslagen van de
maatschappij bescherming
o Onderscheid afhankelijk van doel bescherming
▪ Bescherming bepaalde (groepen) van personen
▪ Bescherming grondslagen maatschappij
o Diverse categorieën van beschermde personen
▪ Personen die onvoldoende matuur zijn: geesteszieken, minderjarigen, …
▪ Economisch zwakkere categorieën van personen: huurders, consumenten, wn…
▪ Gewone burger tegen onbedachtzaamheid
o Wnr is regel van (gewoon) dwingend recht?
▪ Norm bepaalt zelf dwingend karakter
• Uitdrukkelijk
Pagina | 4
, • Indirect: verbod op afwijking, “Ongeacht elk andersluidend beding”, “op
straffe van nietigheid”, “andersluidende bedingen worden niet-
geschreven gehouden”, Bescherming zwakkere partij (als er staat dat
iets niet mag)
• Elke verbodsbepaling is in principe van dwingend recht
• Dwingend recht van openbare orde/ goede zeden
o Regels die in het privaatrecht de juridische grondslagen vastleggen, waarop de ethische,
economische en sociale orde van de maatschappij rust.
o Beschermen algemeen belang en overstijgen dus het louter particuliere belang
o Heel veel wat in grondwet staat is van openbare orde: vrijheid van meningsuiting, vrijheid
van vereniging, het principe van gelijkheid…
o Bescherming van grondslagen van maatschappij:
▪ Politiek
▪ Economisch
▪ Moreel
o Tijdsgebonden en expansief begrip: er worden steeds meer rechten als fundamenteel
worden erkend voor onze maatschappij, dit kan anders zijn in verschillende
maatschappijen.
Overzicht:
Aanvullend recht Dwingend recht Dwingend recht van
openbare orde
Doel Aanvullende lacunes in Bescherming private Bescherming algemeen
afspraken tussen partijen. belangen belang.
Afstand Steeds mogelijk Nadat het recht verworven is Niet mogelijk
van recht
Sanctie Geen afwijken, is altijd Relatieve nietigheid die Absolute nietigheid die
op niet- mogelijk. alleen de beschermde partij door elke belanghebbende
naleving kan inroepen (niet de alsook ambtshalve door de
rechter) rechter kan worden
ingeroepen.
Voorbeeld examenvraag: Zoek art. 5.27 BW op: "Voor de geldigheid van een contract moeten de volgende
vereisten vervuld zijn …”
Dit is een regel van:
a. Subjectief recht en formeel recht
b. Objectief recht en materieel recht
c. Positief recht en subjectief recht
d. Bijzonder recht en materieel recht
Voorbeeld examenvraag: Zoek artikel VI.64 WER op: “Voordat de consument door een buiten
verkoopruimten gesloten overeenkomst, daartoe gebonden is, verstrekt de onderneming de consument
op duidelijke en begrijpelijke wijze de volgende informatie:…”. Dit is een regel van
a. Objectief recht en dwingend recht
b. Subjectief recht en aanvullend recht
c. Objectief recht en aanvullend recht
d. Subjectief recht en dwingend recht
Pagina | 5
, HOOFDSTUK II: DE INDELING VAN HET OBJECTIEF RECHT
De indelingen van het recht:
Publiek recht = het geheel van regels dat de organisatie en de werking van de overheidsinstellingen
betreft en de verhouding tss burgers en overheid beheerst. → De regels van het dwingend recht
• Grondwettelijk of constitutioneel recht
• Administratief recht
• Fiscaal recht
• Strafrecht
• Strafprocesrecht
Privaat recht = het geheel van regels dat de private belangen van de burgers onderling regelt → regels van
aanvullend recht (met uitzonderingen)
= verhouding tussen de burgers onderling burgerlijk recht
• Burgerlijk recht
o Personen en- familierecht (bepaald de staat van een persoon: naam, nationaliteit…
o Familiaal vermogensrecht (o.m. erfenissen en huwelijksvermogensrecht)
o Vermogensrecht: zakenrecht (bv: eigendom, vruchtgebruik) en verbintenissenrecht (bv:
koop, huur, lening …)
• Ondernemingsrecht: afwijkende privaatrecht van toepassing op ondernemingen
• Vennootschapsrecht
Gemengd publiek/ privaat recht
• Economisch recht
o Mededingingsrecht
o Marktpraktijken
HOOFDSTUK III: DE RECHTSTAAT
De rechtstaat (ook staat is aan het recht onderworpen):
• Uitvaardigingen, toepassen en doen naleven van rechtsregels: gebeurt volgens door regels
beheerste procedures (meestal via democratie)
• Fundamentele rechten en vrijheden respecteren, vastgelegd in de grondwet <-> burgers zijn niet
onderworpen aan willekeurige regels.
o Grondwet enorm moeilijk aan te passen.
Democratie = de deelname van het volk aan de machtsuitoefening
• Scheiding der machten (verankert in onze GW):
o Wetgevende macht (art. 36 GW)
o Uitvoerende macht (art. 37 GW) (en zie art. 88 en 106 GW)
▪ Berust bij de koning → koning is niet enkel ceremoniële functie
▪ Art. 88: koning is onschendbaar: je kunt koning niet voor de rechter dagen
wegens een fout in de uitoefening in zijn macht, maar zijn ministers zijn
verantwoordelijk.
Pagina | 6
RECHT SAMENVATTING
ALGEMENE INLEIDING
Colruyt, de laagste prijzen! Deze claim is toelaatbaar.
• Juridische vraag → niet altijd zwart wit
• Er zijn regels over vergelijkende reclame (ze vergelijken hun prijzen met heel de markt)
• Europa: vergelijkende reclame is nuttig voor de consument maar het mag niet misleidend zijn.
• Conclusie: als je zegt dat je laagste prijzen hebt dan moet dit gebaseerd zijn op een wezenlijk
staal, je moet dus voldoende producten vergelijken en daarnaast op je website uitleggen wat dit
betekent en aantonen wat prijzen van concurrenten zijn.
Kunnen schuldeisers eisen dat de woning van de hoofdaandeelhouder wordt verkocht en de opbrengst
onder de schuldeisers wordt verdeeld? (Faillissement NV Anderlecht, Coucke)
• Bij een NV geldt er beperkte aansprakelijkheid voor de aandeelhouders.
• Als je aandeel koopt in een NV, dan geeft u geld aan de NV.
• U kunt aansprakelijk worden maar maximaal tot het bedrag dat u heeft ingelegd door een aandeel
te kopen, al de rest is afgeschermd.
• Dit geldt enkel bij een NV, er zijn ook andere vennootschapsvormen die onbeperkte
aansprakelijkheid hebben.
Overeenkomst met medestudent die zijn fiets verkoopt. Fiets wordt eind van de week bezorgd, jij betaald
begin volgende week. Maar nog voor einde van de week, wordt fiets gestolen. Moet jij nog betalen?
• Afhankelijk van overeenkomst
• Volgens wetboek wnr je niets verder hebt geregeld:
o Als je niets anders hebt geregeld dan wordt een koop – verkoop gesloten gewoon door
het akkoord.
o Eigendom en risico gaan onmiddellijk over bij het sluiten van de overeenkomst, ook al is
de fiets nog niet in je bezit.
→ Eigendom ≠ bezit
▪ Eigendom = het juridisch recht op een goed, de eigenaar mag het goed
gebruiken, verkopen of weggeven.
▪ Bezit = het goed feitelijk in handen hebben, de bezitter heeft het goed, maar is
niet noodzakelijk de eigenaar (bv: geleend boek uit de bib)
• Je moet dus expliciet afspreken dat eigendom pas over gaat bij verkoop.
• Wanneer je tegenpartij zijn aandeel in de overeenkomst niet nakomt (= levering van fiets) dat jij
ook een uitzondering kan inroepen en dus ook de betaling niet moet doen = ENAC
• ENAC = de uitzondering van niet uitvoeren van het contract, als je tegenpartij niet uitvoert moet jij
ook niet uitvoeren en dus moet jij niet betalen.
• Maar ENAC geldt niet als fiets gestolen is door overmacht
Pagina | 1
,Toegestuurde CD die je nooit hebt besteld, met erbij de vraag om gevraagde prijs over te schrijven en CD
te houden ofwel CD terug te sturen. Kan je CD houden zonder te betalen?
• Ja, omdat we consumentenbescherming hebben
• Het ongevraagd toesturen van goederen is een agressieve handelspraktijk met als sanctie dat je
goed mag houden, niet moet betalen en niet moet terugsturen.
• Er word je gevraagd om moeite te doen zonder dat je erom gevraagd hebt.
BOEK I. RECHT EN RECHTSTAAT
HOOFDSTUK I: HET BEGRIP RECHT
Recht ≠ “rechtvaardig”
• Voor recht is het vaak belangrijker dat er zekerheid is over wat de uitkomst is dan dat het
rechtvaardig is.
• Er is een groot verschil tussen gelijk hebben en gelijk krijgen → je moet juiste argumenten vinden
en je moet rechter kunnen overtuigen.
• Vb: Erfenisbelasting: progressief en rechtvaardig
• Overspel: doodstraf of fysieke straf → recht is anders in verschillende maatschappijen, lokaal
gebonden.
• Recht is doorheen de tijd geëvolueerd samen met ideeën over de maatschappij
Recht ≠ zeker of logisch
• Roerende goederen = iets wat je kan verplaatsen
• Onroerende goederen = iets wat je niet kan bewegen (bv: gebouw)
• Een dier (varken) is een roerend goed MAAR als een roerend goed intrinsiek verbonden is met een
onroerend goed dan wordt dat beschouwd als meedeel uitmakend van dat onroerend goed (een
boerderij met varkens → varkens: onroerend goed, dit wordt onroerend door bestemming
genoemd.)
Illustratie: kiekenkot-arrest (27/04/1999)
• Ging over koninklijk besluit (KB): vorm van wetgeving
• KB over voorwaarden voor uitoefening beroep restaurateur
• Vw gelden niet voor maaltijden die KB als lichte maaltijden beschouwt
• Opsomming in KB van lichte maaltijden: soepen, koude salades, pizza’s, quiches of andere
harige taarten …
• BVBA het kiekenkot: serveert gebraden kippen die ter plaatse worden gegeten met brood, of
meegenomen worden.
• Voldoet niet aan beroepsuitoefening vw KB
• Wordt strafrechtelijk vervolgd
• Hof van Beroep te Brussel:
o “Lijst van KB betreft samengestelde bereidingen, onder meer vol-au-vent, hetgeen een
gerecht is o.b.v stukken kip bereid.”
o “Zodat mag aangenomen worden dat het bereiden en serveren van de niet versneden kip
eveneens als lichte maaltijd mag worden beschouwd.”
Pagina | 2
, • Hof van Cassatie:
o “Een vol-au-vent in zijn gebruikelijke betekenis is een “pastei van bladerdeeg, met fijn
vlees of ragout gevuld”
o “Wat niet kan worden verstaan als een gerecht bestaande uit niet versneden kip.”
• Hof van Cassatie doet geen uitspraken/ zegt niet wie er gelijk heeft, hof van Beroep kijkt nr feiten
en moet beoordelen of dat idd daaronder valt of niet.
Wat is recht:
• Geheel van normen: wat mag, moet en verboden is
• Gaat steeds over uitwendig gedrag, je bent vrij in wat je denkt maar niet vrij in wat je doet. (Dit
betekent niet dat wat je denkt niet van belang is.)
o Verschil moord en doodslag: moord is met voorbedachten rade, doodslag is in een
opwelling.
• Maatschappelijk fenomeen: vroeger anders dan nu (bv: positie vrouw), verschillen in recht tussen
bepaalde landen (homorechten Hongarije vs België)
• Uitgevaardigd door een bevoegd orgaan: recht moet uitgaan van parlement, koning
• Recht kan afgedwongen worden: Handhaving en sancties
o +: gewenst gedrag stimuleren (subsidies)
o -: ongewenst gedrag ontmoedigen
• Onderscheid met andere normsystemen
Recht = de door een overheid georganiseerde ordening van uiterlijk menselijk gedrag in de samenleving.
Onderscheid objectief en subjectief recht
• Objectief recht (“the law”): geheel van regels dat uiterlijke gedragingen van mensen die in een
maatschappij leven regelt en dat wordt afgedwongen door de overheid.
o Vind je terug in je wetboek
o Vb: eigendomsrecht Art. 3.50 burgerlijk wetboek
• Subjectief recht (“my right”): door (objectief) recht beschermde aanspraken op andermans
gedrag.
o Waar jij recht op hebt
o Vb: buurman die huis bouwt over perceelgrens: jij hebt dan subjectief recht om sanctie
te eisen.
→ Het objectief recht regelt menselijk gedrag en legt algemeen verbindende gedragsregels op.
Hieruit vloeien rechten of plichten voort waarop individuen aanspraak kunnen maken. Die
aanspraken zijn precies subjectieve rechten, die door het objectieve recht worden beschermd.
→ Als er wordt gevraagd om naar een wetsartikel te verwijzen: is het steeds objectief recht
Begrippen in het objectief recht
• Positief recht (of vigerend recht)
o Verwijst naar het recht dat op een bepaald tijdstip en op een bep. Plaats geldt.
Pagina | 3
, o Recht zoals het is neergelegd, het vandaag geldend recht
o <-> historisch recht, toekomstig recht, wenselijk recht
• Gemeen recht en bijzonder recht
o Wanneer twee regels tegelijkertijd van toepassing zijn op een situatie, in principe moet je
beide regels toepassen maar soms is er een conflict, in dat geval heeft de bijzondere
regel heeft voorrang op de algemene regel.
o Gemeen recht = de algemene regel
o Bijzonder recht = de bijzondere regel
• Formeel recht en materieel recht
o Materieel recht: eigenlijke gedragsvoorschriften, het deel van het recht waar de regels
inhoudelijk worden bepaald
▪ Zegt bv: wat een verbintenis is, hoe je eigendom verkrijgt …
o Formeel recht: regelt hoe rechtsregels via gerechtelijke weg kunnen worden
afgedwongen (procedure)
▪ Het bepaalt de procedure die van toepassing is bij het niet naleven van het
materiële recht.
▪ Procesrecht
• Aanvullend recht
o = zijn regels die van toepassing zijn indien partijen niets anders zijn overeengekomen.
o Noodzaak aanvulling partijregeling (lacunes)
▪ Rechtszekerheid
▪ Een contract is vaak niet volledig, partijen vergeten dingen of denken niet aan
alle situaties (= lacune, een leemte/ gat in de overeenkomst), de wet springt dan
bij met standaardregels.
o Modeloplossing van wetgever
▪ Stemt veelal overeen met vermoede wil van partijen
o Bindende regelgeving, tenzij partijen eigen afspraken maken
o Herkenbaar door zin: ‘behoudens andersluidende overeenkomsten …’
• (Gewoon) dwingend recht
o Bescherming tegen excessen van wilsautonomie
o Twee soorten:
▪ Gewoon dwingend recht → regels die zwakke contact partij beschermen
▪ Dwingend recht van openbare orde → beschermen grondslagen van de
maatschappij bescherming
o Onderscheid afhankelijk van doel bescherming
▪ Bescherming bepaalde (groepen) van personen
▪ Bescherming grondslagen maatschappij
o Diverse categorieën van beschermde personen
▪ Personen die onvoldoende matuur zijn: geesteszieken, minderjarigen, …
▪ Economisch zwakkere categorieën van personen: huurders, consumenten, wn…
▪ Gewone burger tegen onbedachtzaamheid
o Wnr is regel van (gewoon) dwingend recht?
▪ Norm bepaalt zelf dwingend karakter
• Uitdrukkelijk
Pagina | 4
, • Indirect: verbod op afwijking, “Ongeacht elk andersluidend beding”, “op
straffe van nietigheid”, “andersluidende bedingen worden niet-
geschreven gehouden”, Bescherming zwakkere partij (als er staat dat
iets niet mag)
• Elke verbodsbepaling is in principe van dwingend recht
• Dwingend recht van openbare orde/ goede zeden
o Regels die in het privaatrecht de juridische grondslagen vastleggen, waarop de ethische,
economische en sociale orde van de maatschappij rust.
o Beschermen algemeen belang en overstijgen dus het louter particuliere belang
o Heel veel wat in grondwet staat is van openbare orde: vrijheid van meningsuiting, vrijheid
van vereniging, het principe van gelijkheid…
o Bescherming van grondslagen van maatschappij:
▪ Politiek
▪ Economisch
▪ Moreel
o Tijdsgebonden en expansief begrip: er worden steeds meer rechten als fundamenteel
worden erkend voor onze maatschappij, dit kan anders zijn in verschillende
maatschappijen.
Overzicht:
Aanvullend recht Dwingend recht Dwingend recht van
openbare orde
Doel Aanvullende lacunes in Bescherming private Bescherming algemeen
afspraken tussen partijen. belangen belang.
Afstand Steeds mogelijk Nadat het recht verworven is Niet mogelijk
van recht
Sanctie Geen afwijken, is altijd Relatieve nietigheid die Absolute nietigheid die
op niet- mogelijk. alleen de beschermde partij door elke belanghebbende
naleving kan inroepen (niet de alsook ambtshalve door de
rechter) rechter kan worden
ingeroepen.
Voorbeeld examenvraag: Zoek art. 5.27 BW op: "Voor de geldigheid van een contract moeten de volgende
vereisten vervuld zijn …”
Dit is een regel van:
a. Subjectief recht en formeel recht
b. Objectief recht en materieel recht
c. Positief recht en subjectief recht
d. Bijzonder recht en materieel recht
Voorbeeld examenvraag: Zoek artikel VI.64 WER op: “Voordat de consument door een buiten
verkoopruimten gesloten overeenkomst, daartoe gebonden is, verstrekt de onderneming de consument
op duidelijke en begrijpelijke wijze de volgende informatie:…”. Dit is een regel van
a. Objectief recht en dwingend recht
b. Subjectief recht en aanvullend recht
c. Objectief recht en aanvullend recht
d. Subjectief recht en dwingend recht
Pagina | 5
, HOOFDSTUK II: DE INDELING VAN HET OBJECTIEF RECHT
De indelingen van het recht:
Publiek recht = het geheel van regels dat de organisatie en de werking van de overheidsinstellingen
betreft en de verhouding tss burgers en overheid beheerst. → De regels van het dwingend recht
• Grondwettelijk of constitutioneel recht
• Administratief recht
• Fiscaal recht
• Strafrecht
• Strafprocesrecht
Privaat recht = het geheel van regels dat de private belangen van de burgers onderling regelt → regels van
aanvullend recht (met uitzonderingen)
= verhouding tussen de burgers onderling burgerlijk recht
• Burgerlijk recht
o Personen en- familierecht (bepaald de staat van een persoon: naam, nationaliteit…
o Familiaal vermogensrecht (o.m. erfenissen en huwelijksvermogensrecht)
o Vermogensrecht: zakenrecht (bv: eigendom, vruchtgebruik) en verbintenissenrecht (bv:
koop, huur, lening …)
• Ondernemingsrecht: afwijkende privaatrecht van toepassing op ondernemingen
• Vennootschapsrecht
Gemengd publiek/ privaat recht
• Economisch recht
o Mededingingsrecht
o Marktpraktijken
HOOFDSTUK III: DE RECHTSTAAT
De rechtstaat (ook staat is aan het recht onderworpen):
• Uitvaardigingen, toepassen en doen naleven van rechtsregels: gebeurt volgens door regels
beheerste procedures (meestal via democratie)
• Fundamentele rechten en vrijheden respecteren, vastgelegd in de grondwet <-> burgers zijn niet
onderworpen aan willekeurige regels.
o Grondwet enorm moeilijk aan te passen.
Democratie = de deelname van het volk aan de machtsuitoefening
• Scheiding der machten (verankert in onze GW):
o Wetgevende macht (art. 36 GW)
o Uitvoerende macht (art. 37 GW) (en zie art. 88 en 106 GW)
▪ Berust bij de koning → koning is niet enkel ceremoniële functie
▪ Art. 88: koning is onschendbaar: je kunt koning niet voor de rechter dagen
wegens een fout in de uitoefening in zijn macht, maar zijn ministers zijn
verantwoordelijk.
Pagina | 6
