Vrije Universiteit Brussel
Samenvatting
Macro-economie
Prof. Eva Van Belle
AJ 2025-2026
,INHOUD
Module 1: Introductie.................................................................................................................... 1
1.1 Wat is macro-economie? ............................................................................................................1
1.2 Wat is het nut van macro-economie? ...........................................................................................2
1.3 Economische stromen ................................................................................................................3
1.4 Theorie en empirie ......................................................................................................................4
1.5 Macro-economie voor bedrijfskunde ............................................................................................4
Module 2: BBP en inflatie .............................................................................................................. 5
2.1 De macro-economische kringloop ...............................................................................................5
2.2 BBP ............................................................................................................................................5
2.3 Inflatie ........................................................................................................................................9
Module 3: economische groei.......................................................................................................13
3.1 Waarom zijn sommige landen arm en andere landen rijk? ........................................................... 13
3.2 Groeitheorie ............................................................................................................................. 14
3.3 Het Solow-swan model ............................................................................................................. 16
3.4 Het endogene groei model ......................................................................................................... 17
3.5 Hoe kan beleid groei beïnvloeden? ............................................................................................. 17
Module 4: werkloosheid ...............................................................................................................19
4.1 Wat is werkloosheid en hoe wordt het gemeten? ......................................................................... 19
4.2 Oorzaken werkloosheid ............................................................................................................. 21
4.3 Soorten werkloosheid ............................................................................................................... 23
4.4 De kosten van werkloosheid ...................................................................................................... 24
Module 5: sparen en investeren ....................................................................................................25
5.1 Sparen en investeren ................................................................................................................. 25
5.2 Het financiële systeem .............................................................................................................. 26
5.3 Actuele waarde ......................................................................................................................... 29
5.4 Risico ....................................................................................................................................... 30
5.5 Beleid ....................................................................................................................................... 31
Module 6: het monetaire systeem ................................................................................................33
6.1 Geld ......................................................................................................................................... 33
6.1.1 Geschiedenis van het geld .................................................................................................. 33
6.1.2 Functies van het geld .......................................................................................................... 34
6.1.3 Liquiditeit ........................................................................................................................... 34
6.1.4 Soorten geld ....................................................................................................................... 34
6.1.5 Geld in de economie ........................................................................................................... 35
6.2 Banken en geldaanbod .............................................................................................................. 35
, 6.3 De rol van centrale banken ........................................................................................................ 36
6.4 Inflatie ...................................................................................................................................... 37
6.4.1 Oorzaken inflatie ................................................................................................................ 37
6.4.2 Kosten van inflatie .............................................................................................................. 41
6.5 Deflatie .................................................................................................................................... 43
Module 7: open economie macro-economie .................................................................................44
7.1 Introductie................................................................................................................................ 44
7.2 Handel in goederen en diensten ................................................................................................. 44
7.3 Internationale geldstromen ....................................................................................................... 45
7.4 Internationale goederen en geldstromen .................................................................................... 46
7.5 Wisselkoersen .......................................................................................................................... 47
7.6 Macro-economische theorie ...................................................................................................... 48
7.7 Beleid ....................................................................................................................................... 50
Module 8: conjunctuur .................................................................................................................53
8.1 Introductie................................................................................................................................ 53
8.2 Data concepten ........................................................................................................................ 54
8.3 Oorzaken conjunctuur ............................................................................................................... 54
8.4 Conjunctuur modellen .............................................................................................................. 55
Module 9: Keynesiaanse theorie ...................................................................................................58
9.1 Introductie................................................................................................................................ 58
9.2 Belangrijke concepten ............................................................................................................... 58
Module 10: geaggregeerde vraag (AV) & het geaggregeerde aanbod (AA) .........................................60
10.1 De korte termijn ...................................................................................................................... 60
10.2 De geaggregeerde vraag........................................................................................................... 61
10.3 Het geaggregeerde aanbod ...................................................................................................... 62
10.4 Twee oorzaken van fluctuaties ................................................................................................. 65
10.5 Neo-Keynesiaanse theorie ....................................................................................................... 67
Module 11: monetair & fiscaal beleid ............................................................................................68
11.1 Monetair beleid ....................................................................................................................... 68
11.2 Fiscaal beleid ......................................................................................................................... 70
11.3 Beleid om de economie te stabiliseren ..................................................................................... 70
,MODULE 1: INTRODUCTIE
1.1 WAT IS MACRO -ECONOMIE?
Micro = de beslissingen van individuele agenten (i.e. bedrijven en consumenten) die
beslissen om te produceren of consumeren
Meso = sector-niveau (bv. de industrie, het onderwijs).
Macro = hoe al deze beslissingen samenkomen en dé economie vormen (‘de
economie’ uit de krant)
Handboek Mankiw & Taylor: “macroeconomics is the study of economy-wide phenomena”, including
inflation, unemployment and economic growth.
• Macro-economie bestudeert hoe alle economische beslissingen die individuele
bedrijven/consumenten/spaarders/werkgevers/ werknemers maken samenkomen en het
economische systeem vormen.
• Meestal op het niveau van een land of regio.
Figuur 1: het BBP van de VS, België en Burundi van
1960 tot 2020. Bij België en de VS stijgt het BBP
(economische groei: BBP stijgt op LT). Bij Burundi
blijft het BBP hetzelfde. Niet alle landen hebben
hetzelfde niveau van economische groei. Dit is
een van de vraagstukken die we in dit vak
beantwoorden.
Economische groei = wijzigingen in het BBP op
lange termijn
Figuur 2: ingezoomd stuk van grafiek van BBP van
België van 2012-2023. Schommelingen, stijgingen
en dalingen. Dit noemen we conjunctuur (BBP op
KT). Dit is typisch bij economische crisis,
recessie…
Conjunctuur = BBP op korte termijn
(schommelingen)
2 grote stromingen waarop we naar macro-economie kijken
• Lange termijn bv. groei van landen
• Korte termijn bv. conjunctuur, inflatie, werkloosheid
1
,1.2 WAT IS HET NUT VAN MACRO -ECONOMIE?
Leerdoelen
• Macro-economische concepten als BBP, groei, inflatie en werkloosheid kennen en weten hoe deze
berekend worden
• Cijfers omtrent deze macro-economische concepten kunnen opzoeken en interpreteren
Nut voor toekomstige bedrijfseconomen
• Berichtgeving over macro-economische situatie kunnen volgen en begrijpen wat dit mogelijks
betekent voor individuele bedrijven en consumenten
o Bv. de impact van een recessie op verkoop
o Bv. de impact van inflatie op kosten
Voorbeeld examenvraag 2023: Wat is het effect van
deze maatregel op de korte- en lange termijn voor de
economische groei en de inflatie?
Dit jaar zal een van de open vragen ook op basis van
een krantenartikel zijn → sowieso: “Wat is de
verwachte impact hiervan op BBP en inflatie?”
In deze cursus werken we toe naar het ultieme doel: het effect van economisch beleid op KT en LT op BBP
en inflatie. We beginnen eerst met de grondstenen: BBP en inflatie. Daarna splitsen we op in LT
(economische groei) en KT (conjunctuur). Vervolgens kijken we naar specifieke deelmarkten op LT:
arbeidsmarkt (AM), geldmarkt (GM) en het buitenlands (BL, markt voor import en export). We doen
hetzelfde op KT met de geldmarkt (GM), dit is namelijk de enige markt die zich anders gedraagt op KT dan
op LT. Uiteindelijk gaan we al die individuele markten laten samenkomen in 1 model: het model van de
geaggregeerde vraag en het geaggregeerde aanbod. Alles bouwt dus op! Module 2-7 gaat over LT, module
8 gaat over KT, in module 10 komt alles samen in geaggregeerde V&A. In module 11 kijken we naar effect
op model door veranderingen in beleid.
2
,Controverse
• Macro-economen zijn goed in het verklaren van het verleden maar niet goed in het voorspellen van
de toekomst
o Vb. recessies voorspeld die niet gebeurd zijn, economische crisis wordt niet voorspeld….
We kunnen uitleggen waarom de goudprijs gestegen is, maar we kunnen niet voorspellen
hoeveel hij zal stijgen/dalen in de toekomst
o Dit komt doordat macro-economie een menswetenschap is
Macro-economie is een sociale wetenschap → bestudeert mensen.
• De wereld waarin deze mensen leven en beslissingen maken verandert
• Veel variabelen die moeilijk te controleren en voorspellen zijn
• Verschillende economen hebben verschillende vertrekpunten
o Verschillende economische stromen doorheen de tijd (verschillende standpunten)
1.3 ECONOMISCHE STROMEN
Grondlegger economie = Adam Smith
• Nog geen sprake van “Economie” of opsplitsing micro & macro
• Eerste persoon die bewust over economische vraagstukken nadacht (eerder vanuit filosofisch
perspectief)
• Schreef boek over studie van de oorzaken van rijkdom van landen/naties
• Waarom zijn sommige landen arm en andere rijk?
o Economische groei
• Voorbeeld van klassieke econoom
De industriële revolutie (rond 1820) → 2 tegenovergestelde stromingen
• Marxisme (Karl Marx): stelden dat rijkdom/industriële revolutie enkel en alleen is kunnen ontstaan
door het uitbuiten van de arbeidersklasse (mensen die in fabrieken werkten)
• Oostenrijkse school: stelden dat je tot rijkdom kan komen door de markt zijn gang te laten gaan
(markt vrij laten, innovaties zijn gang laten gaan) → dit idee had meer impact op economische
wetenschap dan Marx tot en met de crisis van 1930)
De crisis van de jaren 1930
• Gigantische werkloosheid
• Mensen willen werken (ook tegen slechte condities), maar er is geen werk beschikbaar
• John Maynard Keynes
o Markten zorgen niet automatisch voor volledige tewerkstelling
o Markten die je vrij laat leiden niet persé tot optimale evenwicht en er is nog steeds
werkloosheid
o Pleit voor overheidsinmenging
o Vraag moet aangezwengeld worden zodat meer mensen tewerk gesteld kunnen worden
• Grondlegger van de macro economie en economisch beleid
• Zijn ideeën worden ook “Cambridge School” genoemd, keynesiaanse idee
3
, Jaren ’80 = stagflatie
• Niet te rijmen met ideeën Keynes
• Stagflatie = tegelijk stagnatie van economische groei en hoge inflatie
• Opkomst monetarisme
o Geldhoeveelheid bepaalt inflatie
o 2 stromingen
▪ Chicago school: zijn voor de markt zijn vrije markt te laten gaan (idee Oostenrijke
school), overheidsinmenging zorgt voor te grote geldhoeveelheid en dat
veroorzaakt inflatie
▪ Nieuw Keynesiaanse school: geldhoeveelheid veroorzaakt inderdaad inflatie,
maar overheden moeten zich daar bewust in zijn dat als ze teveel geld in
economie pompen dat tot inflatie kan leiden. Er moet nog ruimte zijn voor
overheidsinmenging.
Na de economische crisis van 2008 → nieuwe theorieën
• >10 jaar lage groei en lage inflatie ondanks dat overheden massaal veel geld in economie pompten
• Nieuwe theorie: Moderne monetaire theorie
o Stelt dat als je een munteenheid hebt zoals de euro, waar mensen toch in zullen willen
beleggen ondanks hoge overheidsschulden, heb je als overheid meer ruimte om geld in
economie te pompen zonder dat dat tot inflatie moet leiden, mensen hebben toch veel
vertrouwen in de euro
o Hevig bekritiseerd
o Sinds 2021 terug hoge inflatie door hoge overheidsinvestering (COVID) dus deze theorie is
niet meer empirisch relevant
1.4 THEORIE EN EMPIRIE
Algemene proces waar we een
theorie hebben op basis van
verwachtingen. We houden die
theorie aan tot werkelijkheid ons iets
anders toont. We kunnen een
theoretische verwachting hebben
over hoe de economie zich gedraagt
(bv. als de werkloosheid laag is gaat
inflatie stijgen). Deze theorie wordt
dan getoetst aan de werkelijkheid =
empirie.
Figuur: empirie ondersteunt theorie
niet → we zoeken nieuwe theorie
1.5 MACRO-ECONOMIE VOOR BEDRIJFSKUNDE
Tijdens dit semester
• Basisconcepten van de macro-economie
o Verschillende macro-economische theorieën begrijpen
o Macro-economische berichtgeving volgen
o Macro-economische theorieën staven met eenvoudige empirische voorbeelden
4
Samenvatting
Macro-economie
Prof. Eva Van Belle
AJ 2025-2026
,INHOUD
Module 1: Introductie.................................................................................................................... 1
1.1 Wat is macro-economie? ............................................................................................................1
1.2 Wat is het nut van macro-economie? ...........................................................................................2
1.3 Economische stromen ................................................................................................................3
1.4 Theorie en empirie ......................................................................................................................4
1.5 Macro-economie voor bedrijfskunde ............................................................................................4
Module 2: BBP en inflatie .............................................................................................................. 5
2.1 De macro-economische kringloop ...............................................................................................5
2.2 BBP ............................................................................................................................................5
2.3 Inflatie ........................................................................................................................................9
Module 3: economische groei.......................................................................................................13
3.1 Waarom zijn sommige landen arm en andere landen rijk? ........................................................... 13
3.2 Groeitheorie ............................................................................................................................. 14
3.3 Het Solow-swan model ............................................................................................................. 16
3.4 Het endogene groei model ......................................................................................................... 17
3.5 Hoe kan beleid groei beïnvloeden? ............................................................................................. 17
Module 4: werkloosheid ...............................................................................................................19
4.1 Wat is werkloosheid en hoe wordt het gemeten? ......................................................................... 19
4.2 Oorzaken werkloosheid ............................................................................................................. 21
4.3 Soorten werkloosheid ............................................................................................................... 23
4.4 De kosten van werkloosheid ...................................................................................................... 24
Module 5: sparen en investeren ....................................................................................................25
5.1 Sparen en investeren ................................................................................................................. 25
5.2 Het financiële systeem .............................................................................................................. 26
5.3 Actuele waarde ......................................................................................................................... 29
5.4 Risico ....................................................................................................................................... 30
5.5 Beleid ....................................................................................................................................... 31
Module 6: het monetaire systeem ................................................................................................33
6.1 Geld ......................................................................................................................................... 33
6.1.1 Geschiedenis van het geld .................................................................................................. 33
6.1.2 Functies van het geld .......................................................................................................... 34
6.1.3 Liquiditeit ........................................................................................................................... 34
6.1.4 Soorten geld ....................................................................................................................... 34
6.1.5 Geld in de economie ........................................................................................................... 35
6.2 Banken en geldaanbod .............................................................................................................. 35
, 6.3 De rol van centrale banken ........................................................................................................ 36
6.4 Inflatie ...................................................................................................................................... 37
6.4.1 Oorzaken inflatie ................................................................................................................ 37
6.4.2 Kosten van inflatie .............................................................................................................. 41
6.5 Deflatie .................................................................................................................................... 43
Module 7: open economie macro-economie .................................................................................44
7.1 Introductie................................................................................................................................ 44
7.2 Handel in goederen en diensten ................................................................................................. 44
7.3 Internationale geldstromen ....................................................................................................... 45
7.4 Internationale goederen en geldstromen .................................................................................... 46
7.5 Wisselkoersen .......................................................................................................................... 47
7.6 Macro-economische theorie ...................................................................................................... 48
7.7 Beleid ....................................................................................................................................... 50
Module 8: conjunctuur .................................................................................................................53
8.1 Introductie................................................................................................................................ 53
8.2 Data concepten ........................................................................................................................ 54
8.3 Oorzaken conjunctuur ............................................................................................................... 54
8.4 Conjunctuur modellen .............................................................................................................. 55
Module 9: Keynesiaanse theorie ...................................................................................................58
9.1 Introductie................................................................................................................................ 58
9.2 Belangrijke concepten ............................................................................................................... 58
Module 10: geaggregeerde vraag (AV) & het geaggregeerde aanbod (AA) .........................................60
10.1 De korte termijn ...................................................................................................................... 60
10.2 De geaggregeerde vraag........................................................................................................... 61
10.3 Het geaggregeerde aanbod ...................................................................................................... 62
10.4 Twee oorzaken van fluctuaties ................................................................................................. 65
10.5 Neo-Keynesiaanse theorie ....................................................................................................... 67
Module 11: monetair & fiscaal beleid ............................................................................................68
11.1 Monetair beleid ....................................................................................................................... 68
11.2 Fiscaal beleid ......................................................................................................................... 70
11.3 Beleid om de economie te stabiliseren ..................................................................................... 70
,MODULE 1: INTRODUCTIE
1.1 WAT IS MACRO -ECONOMIE?
Micro = de beslissingen van individuele agenten (i.e. bedrijven en consumenten) die
beslissen om te produceren of consumeren
Meso = sector-niveau (bv. de industrie, het onderwijs).
Macro = hoe al deze beslissingen samenkomen en dé economie vormen (‘de
economie’ uit de krant)
Handboek Mankiw & Taylor: “macroeconomics is the study of economy-wide phenomena”, including
inflation, unemployment and economic growth.
• Macro-economie bestudeert hoe alle economische beslissingen die individuele
bedrijven/consumenten/spaarders/werkgevers/ werknemers maken samenkomen en het
economische systeem vormen.
• Meestal op het niveau van een land of regio.
Figuur 1: het BBP van de VS, België en Burundi van
1960 tot 2020. Bij België en de VS stijgt het BBP
(economische groei: BBP stijgt op LT). Bij Burundi
blijft het BBP hetzelfde. Niet alle landen hebben
hetzelfde niveau van economische groei. Dit is
een van de vraagstukken die we in dit vak
beantwoorden.
Economische groei = wijzigingen in het BBP op
lange termijn
Figuur 2: ingezoomd stuk van grafiek van BBP van
België van 2012-2023. Schommelingen, stijgingen
en dalingen. Dit noemen we conjunctuur (BBP op
KT). Dit is typisch bij economische crisis,
recessie…
Conjunctuur = BBP op korte termijn
(schommelingen)
2 grote stromingen waarop we naar macro-economie kijken
• Lange termijn bv. groei van landen
• Korte termijn bv. conjunctuur, inflatie, werkloosheid
1
,1.2 WAT IS HET NUT VAN MACRO -ECONOMIE?
Leerdoelen
• Macro-economische concepten als BBP, groei, inflatie en werkloosheid kennen en weten hoe deze
berekend worden
• Cijfers omtrent deze macro-economische concepten kunnen opzoeken en interpreteren
Nut voor toekomstige bedrijfseconomen
• Berichtgeving over macro-economische situatie kunnen volgen en begrijpen wat dit mogelijks
betekent voor individuele bedrijven en consumenten
o Bv. de impact van een recessie op verkoop
o Bv. de impact van inflatie op kosten
Voorbeeld examenvraag 2023: Wat is het effect van
deze maatregel op de korte- en lange termijn voor de
economische groei en de inflatie?
Dit jaar zal een van de open vragen ook op basis van
een krantenartikel zijn → sowieso: “Wat is de
verwachte impact hiervan op BBP en inflatie?”
In deze cursus werken we toe naar het ultieme doel: het effect van economisch beleid op KT en LT op BBP
en inflatie. We beginnen eerst met de grondstenen: BBP en inflatie. Daarna splitsen we op in LT
(economische groei) en KT (conjunctuur). Vervolgens kijken we naar specifieke deelmarkten op LT:
arbeidsmarkt (AM), geldmarkt (GM) en het buitenlands (BL, markt voor import en export). We doen
hetzelfde op KT met de geldmarkt (GM), dit is namelijk de enige markt die zich anders gedraagt op KT dan
op LT. Uiteindelijk gaan we al die individuele markten laten samenkomen in 1 model: het model van de
geaggregeerde vraag en het geaggregeerde aanbod. Alles bouwt dus op! Module 2-7 gaat over LT, module
8 gaat over KT, in module 10 komt alles samen in geaggregeerde V&A. In module 11 kijken we naar effect
op model door veranderingen in beleid.
2
,Controverse
• Macro-economen zijn goed in het verklaren van het verleden maar niet goed in het voorspellen van
de toekomst
o Vb. recessies voorspeld die niet gebeurd zijn, economische crisis wordt niet voorspeld….
We kunnen uitleggen waarom de goudprijs gestegen is, maar we kunnen niet voorspellen
hoeveel hij zal stijgen/dalen in de toekomst
o Dit komt doordat macro-economie een menswetenschap is
Macro-economie is een sociale wetenschap → bestudeert mensen.
• De wereld waarin deze mensen leven en beslissingen maken verandert
• Veel variabelen die moeilijk te controleren en voorspellen zijn
• Verschillende economen hebben verschillende vertrekpunten
o Verschillende economische stromen doorheen de tijd (verschillende standpunten)
1.3 ECONOMISCHE STROMEN
Grondlegger economie = Adam Smith
• Nog geen sprake van “Economie” of opsplitsing micro & macro
• Eerste persoon die bewust over economische vraagstukken nadacht (eerder vanuit filosofisch
perspectief)
• Schreef boek over studie van de oorzaken van rijkdom van landen/naties
• Waarom zijn sommige landen arm en andere rijk?
o Economische groei
• Voorbeeld van klassieke econoom
De industriële revolutie (rond 1820) → 2 tegenovergestelde stromingen
• Marxisme (Karl Marx): stelden dat rijkdom/industriële revolutie enkel en alleen is kunnen ontstaan
door het uitbuiten van de arbeidersklasse (mensen die in fabrieken werkten)
• Oostenrijkse school: stelden dat je tot rijkdom kan komen door de markt zijn gang te laten gaan
(markt vrij laten, innovaties zijn gang laten gaan) → dit idee had meer impact op economische
wetenschap dan Marx tot en met de crisis van 1930)
De crisis van de jaren 1930
• Gigantische werkloosheid
• Mensen willen werken (ook tegen slechte condities), maar er is geen werk beschikbaar
• John Maynard Keynes
o Markten zorgen niet automatisch voor volledige tewerkstelling
o Markten die je vrij laat leiden niet persé tot optimale evenwicht en er is nog steeds
werkloosheid
o Pleit voor overheidsinmenging
o Vraag moet aangezwengeld worden zodat meer mensen tewerk gesteld kunnen worden
• Grondlegger van de macro economie en economisch beleid
• Zijn ideeën worden ook “Cambridge School” genoemd, keynesiaanse idee
3
, Jaren ’80 = stagflatie
• Niet te rijmen met ideeën Keynes
• Stagflatie = tegelijk stagnatie van economische groei en hoge inflatie
• Opkomst monetarisme
o Geldhoeveelheid bepaalt inflatie
o 2 stromingen
▪ Chicago school: zijn voor de markt zijn vrije markt te laten gaan (idee Oostenrijke
school), overheidsinmenging zorgt voor te grote geldhoeveelheid en dat
veroorzaakt inflatie
▪ Nieuw Keynesiaanse school: geldhoeveelheid veroorzaakt inderdaad inflatie,
maar overheden moeten zich daar bewust in zijn dat als ze teveel geld in
economie pompen dat tot inflatie kan leiden. Er moet nog ruimte zijn voor
overheidsinmenging.
Na de economische crisis van 2008 → nieuwe theorieën
• >10 jaar lage groei en lage inflatie ondanks dat overheden massaal veel geld in economie pompten
• Nieuwe theorie: Moderne monetaire theorie
o Stelt dat als je een munteenheid hebt zoals de euro, waar mensen toch in zullen willen
beleggen ondanks hoge overheidsschulden, heb je als overheid meer ruimte om geld in
economie te pompen zonder dat dat tot inflatie moet leiden, mensen hebben toch veel
vertrouwen in de euro
o Hevig bekritiseerd
o Sinds 2021 terug hoge inflatie door hoge overheidsinvestering (COVID) dus deze theorie is
niet meer empirisch relevant
1.4 THEORIE EN EMPIRIE
Algemene proces waar we een
theorie hebben op basis van
verwachtingen. We houden die
theorie aan tot werkelijkheid ons iets
anders toont. We kunnen een
theoretische verwachting hebben
over hoe de economie zich gedraagt
(bv. als de werkloosheid laag is gaat
inflatie stijgen). Deze theorie wordt
dan getoetst aan de werkelijkheid =
empirie.
Figuur: empirie ondersteunt theorie
niet → we zoeken nieuwe theorie
1.5 MACRO-ECONOMIE VOOR BEDRIJFSKUNDE
Tijdens dit semester
• Basisconcepten van de macro-economie
o Verschillende macro-economische theorieën begrijpen
o Macro-economische berichtgeving volgen
o Macro-economische theorieën staven met eenvoudige empirische voorbeelden
4
