Politiestudies
Inleiding
Examen:
Argumentatieve tekst schrijven, argumenten pro en contra aandragen. Overtuigen
dat je zelf nagedacht hebt over de leerstof.
Nadruk ligt op de kwaliteit en inhoud van de argumentatie, niet op het reproduceren
van de leerstof!
Bedoeling: stelling nuanceren, argumenten pro en contra met elkaar in verband
brengen
Beperkt open boek; men mag enkel de documentatiebundel en de slides meenemen,
waarin enkel woorden mogen aangeduid zijn, geen eigen notities.
Bronnen:
Voorbereidende tekst: correct refereren
Examen: alleen refereren indien bronnen buiten de reader of Toledo (dus als je
extra teksten leest die niet uit de cursus komen)
o Naam auteur volstaat, bv. “(Vandevelde)” of “Vandevelde zegt…”
o Indien mogelijk ook verwijzen naar jaartal maar niet verplicht
o Er moet geen volledige referentie worden gegeven achteraan. Probeer wel
enige informatie (bijvoorbeeld titel van het werk) te geven als het om een
publicatie gaat die niet in de cursus gebruikt werd.
o Indien ideeën van GenAI komen:
- Check of ze correct zijn
- Vermeld dit (bv. “Co-Pilot”)
Wat is ‘policing’?
Wat is politie? – Bowling et al.
Politie: een specifieke institutie
o Niet gedefinieerd door een functie
- Die is enorm divers (“omnibus mandate”)
o …maar gedefinieerd door
- Overheidsmonopolie op legitiem geweld
→ Brede invulling (vs. vb. verzorgers)
→ Is dit de essentie van politiewerk?
Nee; in het grootste deel van haar taken wordt geen geweld
gebruikt. Mensen zijn ook blij als de politie zo weinig mogelijk
geweld gebruikt.
Ja; in meeste situaties is de politie aanwezig door het
vermogen geweld te gebruiken dat zij bezitten. De essentie
van politie ziet dus wel in het vermogen om geweld te
gebruiken, hiervoor bestaan zij
→ Dus: de essentie van politie is het vermogen om geweld te
gebruiken, maar de samenleving wilt dat politie zo weinig
mogelijk geweld gebruikt (!)
- Surveillance
o “Police fetishism” (ongezonde/ extreme focus/ obsessie op politie)
1
, - Politie krijgt in de media ook steeds veel aandacht
- Alsof politie er altijd geweest is
- Alsof het de enige manier is om sociale orde te organiseren
→ Maar het is zeker niet de enige manier, zelfs niet noodzakelijk
de belangrijkste
→ Andere manieren: informele sociale controle – collective
efficacy (zich verbonden voelen met bv. de buurt)
!! MAAR collective efficacy kan ook worden verhinderd als
mensen in een buurt bang zijn van de politie, waardoor zij
binnen blijven uit angst.
Dus meer blauw op straat is niet overal effectief!
Wat is ‘policing’? – Bowling et al.
Policing: een aspect van sociale controle, zichtbaar in situaties waar er een risico
is op conflict, deviantie of verstoring van de orde
Publieke politie is maar 1 actor van policing naast vele andere, bv.
o Publieke politie
o Andere ambtenaren met specifieke bevoegdheden: inspecteurs, GAS-
ambtenaren, gemeentewachten,…
o Inspectiediensten
o Militairen
o Private veiligheid: gespecialiseerde veiligheidsbedrijven of
veiligheidsdiensten in andere bedrijven
o Detectie van witwaspraktijken in banken
o Werknemers zonder bevoegdheden (bv. conciërges)
o Vrijwillige burgers (bv. buurtinformatienetwerken)
o Technisch: CCTV, straatinrichting
o Digitaal: monitoring door internet platforms, virusscansoftware,…
Wat is de kernfunctie van de politie? – Boutellier
Kernfunctie:
Het “idee politie” draait om de norm (het afdwingen van de norm/wet wanneer
deze overschreden wordt)
De politie opereert
o Met afdwingbaar gezag
- Cf. geweldsmonopolie
o In de morele ruimte van de samenleving, zoals verankerd in de liberale,
democratische rechtstaat
- Meer dan toepassing van de wet, maar minder dan het vormgeven
van de samenleving
→ De politie doet meer dan het toepassen van de wet; ook
preventieve taken
→ Maar minder dan het vormgeven van de samenleving; politie
is namelijk maar één klein aspect in de samenleving en in de
veiligheid ervan. De impact van politie op criminaliteit is zeer
beperkt !! (zeker preventief)
2
, → Cf. tragische kwaliteit van de politie
Als samenleving doen wij alsof de politie een grote
impact heeft op de criminaliteit in de samenleving,
maar dit is in realiteit niet zo!
De politie is mede verantwoordelijk voor het in stand
houden van deze fictie
Dit heeft iets tragisch; zowel voor de politie zelf, als
voor de samenleving. Ze worden voortdurend
geëvalueerd op iets waar ze eigenlijk niks aan kunnen
doen. Veel elementen van de heersende politiecultuur
hebben hier ook mee te maken.
Het lijkt alsof we als samenleving deze fictie nodig
hebben. mensen zijn bang, kunnen niet om met de
risico’s/ onzekerheid van het leven. Daarom hebben
we een soort organisatie nodig waarvan we geloven
dat deze een grote impact heeft op de dingen
waarvoor we bang zijn!
- Wel belangrijke rol om problemen te signaleren
→ Bv. door buurtwerking
→ Politie lost deze problemen niet op, maar is wel de eerste die
ervan af weet en ze kan signaleren
➔ De essentie van de politie is het monopolie als geweld, maar als samenleving
willen we dat ze dit zo weinig mogelijk gebruiken
➔ We doen alsof de impact van de politie op criminaliteit groot is, terwijl dit niet zo is
in de praktijk
En in de digitale wereld?
o Rechtstatelijke context problematisch, morele ruimte vergroot
o Politie kan zelf een rol spelen, maar
- Vooral in samenwerking met vele andere actoren
- Waar het over de afdwingbare norm gaat
o Maar zal ook vooral moeten signaleren, aanspreken
o Politie kan geen sociale media monitoren (voor bv. suïcide), dit is
problematisch owv de privacy van mensen + het is niet strafbaar. In een
democratie worden er strenge grenzen gesteld aan de politie, men wil
politiewerk goed afschermen.
- Wat als men social media monitort owv een zelfmoordaanslag? Dit
is anders, omdat suïcide in de eerste plaats als een psychologisch
probleem wordt beschouwd. Zelfmoordaanslagen worden in de
eerste plaats als veiligheidsprobleem beschouwd, het is wel
strafbaar. Hierdoor is men sneller voorstander dat de politie hiervoor
wel social media monitort.
Dus?
o Lokale gebiedsgebonden werking blijft heel belangrijk
- Maar vooral waar het om de afdwingbare norm gaat
o Verkeershandhaving, persoonsbewaking uitbesteed?
3
, - Boutellier stelt dat verkeershandhaving moet uitbesteed worden, dat
het geen taak is van de politie.
- Bv. heeft het een meerwaarde dat de politie een gesprek voert
vooraleer een boete voor een snelheidsovertreding uit te schrijven,
tegenover een bestuurder die de boete gewoon opgestuurd krijgt.
→ JA: bewustwording, inzicht meegeven in de fout. Politie heeft
ook meer autoriteit, meer indruk op de persoon,…
MAAR ook…
→ De symbolische rol van de politie: als een politieambtenaar
je aanspreekt, is dit ook een vertegenwoordiger van een
organisatie die je onrechtstreeks aanspreekt, maar ook van
de samenleving! Ze vertegenwoordigen de normen van de
samenleving!
→ Op die manier, als je gediscrimineerd, beledigd wordt door de
ambtenaar, wordt je eigenlijk ook beledigd door de
samenleving. Zo kan je heel veel schade aanrichten, een
grote impact hebben op de betrokken persoon. Hier rust er
dus een zwaar gewicht op de politie, waar zij ook in
ondersteund moeten worden.
Wat is de missie van de politie? – Loader
Empirisch: wat doet de politie nu?
o Veel onderzoek naar gebeurd
- Waarvoor doen burgers beroep op de politie?
- Hoe besteedt de politie haar tijd?
o Resultaat: Criminaliteitsbestrijding is maar beperkt deel (20 à 50%,
afhankelijk van hoe eng je definitie is)
- Andere: bv. verkeer, overlast,…
o Problemen met empirische benadering
- Veel feiten worden niet gemeld
- Vertrekt te veel van wat er nu gebeurt (status quo bias)
Normatief: wat moet de politie doen?
o Politiek-ideologische vraag; elke politieke partij heeft een ander ideologisch
beeld van wat de politie moet doen
o Ook ‘wetenschappelijke modellen’ zijn normatief, politiek gekleurd bv.
- Evidence-based politie: het geloof dat je beleid moet baseren op
werenschappelijk onderzoek
→ Geeft voorrang aan ‘what works’ i.p.v. wat het publiek of de
politiek vraagt
→ Maar ook hierin zit vaak een politieke bias
- Procedurele rechtvaardigheid: gaat over de manier waarop de
politie mensen behandelt, of mensen hierover tevreden zijn
→ Ook hierin zit een ideologische bias
Interpretatief: de verschillende posities kritisch bekijken (wat zijn de belangen?)
– 4 perspectieven:
o De politie als crime-fighters
o De politie als ordehandhavers en conflictoplossers
4
Inleiding
Examen:
Argumentatieve tekst schrijven, argumenten pro en contra aandragen. Overtuigen
dat je zelf nagedacht hebt over de leerstof.
Nadruk ligt op de kwaliteit en inhoud van de argumentatie, niet op het reproduceren
van de leerstof!
Bedoeling: stelling nuanceren, argumenten pro en contra met elkaar in verband
brengen
Beperkt open boek; men mag enkel de documentatiebundel en de slides meenemen,
waarin enkel woorden mogen aangeduid zijn, geen eigen notities.
Bronnen:
Voorbereidende tekst: correct refereren
Examen: alleen refereren indien bronnen buiten de reader of Toledo (dus als je
extra teksten leest die niet uit de cursus komen)
o Naam auteur volstaat, bv. “(Vandevelde)” of “Vandevelde zegt…”
o Indien mogelijk ook verwijzen naar jaartal maar niet verplicht
o Er moet geen volledige referentie worden gegeven achteraan. Probeer wel
enige informatie (bijvoorbeeld titel van het werk) te geven als het om een
publicatie gaat die niet in de cursus gebruikt werd.
o Indien ideeën van GenAI komen:
- Check of ze correct zijn
- Vermeld dit (bv. “Co-Pilot”)
Wat is ‘policing’?
Wat is politie? – Bowling et al.
Politie: een specifieke institutie
o Niet gedefinieerd door een functie
- Die is enorm divers (“omnibus mandate”)
o …maar gedefinieerd door
- Overheidsmonopolie op legitiem geweld
→ Brede invulling (vs. vb. verzorgers)
→ Is dit de essentie van politiewerk?
Nee; in het grootste deel van haar taken wordt geen geweld
gebruikt. Mensen zijn ook blij als de politie zo weinig mogelijk
geweld gebruikt.
Ja; in meeste situaties is de politie aanwezig door het
vermogen geweld te gebruiken dat zij bezitten. De essentie
van politie ziet dus wel in het vermogen om geweld te
gebruiken, hiervoor bestaan zij
→ Dus: de essentie van politie is het vermogen om geweld te
gebruiken, maar de samenleving wilt dat politie zo weinig
mogelijk geweld gebruikt (!)
- Surveillance
o “Police fetishism” (ongezonde/ extreme focus/ obsessie op politie)
1
, - Politie krijgt in de media ook steeds veel aandacht
- Alsof politie er altijd geweest is
- Alsof het de enige manier is om sociale orde te organiseren
→ Maar het is zeker niet de enige manier, zelfs niet noodzakelijk
de belangrijkste
→ Andere manieren: informele sociale controle – collective
efficacy (zich verbonden voelen met bv. de buurt)
!! MAAR collective efficacy kan ook worden verhinderd als
mensen in een buurt bang zijn van de politie, waardoor zij
binnen blijven uit angst.
Dus meer blauw op straat is niet overal effectief!
Wat is ‘policing’? – Bowling et al.
Policing: een aspect van sociale controle, zichtbaar in situaties waar er een risico
is op conflict, deviantie of verstoring van de orde
Publieke politie is maar 1 actor van policing naast vele andere, bv.
o Publieke politie
o Andere ambtenaren met specifieke bevoegdheden: inspecteurs, GAS-
ambtenaren, gemeentewachten,…
o Inspectiediensten
o Militairen
o Private veiligheid: gespecialiseerde veiligheidsbedrijven of
veiligheidsdiensten in andere bedrijven
o Detectie van witwaspraktijken in banken
o Werknemers zonder bevoegdheden (bv. conciërges)
o Vrijwillige burgers (bv. buurtinformatienetwerken)
o Technisch: CCTV, straatinrichting
o Digitaal: monitoring door internet platforms, virusscansoftware,…
Wat is de kernfunctie van de politie? – Boutellier
Kernfunctie:
Het “idee politie” draait om de norm (het afdwingen van de norm/wet wanneer
deze overschreden wordt)
De politie opereert
o Met afdwingbaar gezag
- Cf. geweldsmonopolie
o In de morele ruimte van de samenleving, zoals verankerd in de liberale,
democratische rechtstaat
- Meer dan toepassing van de wet, maar minder dan het vormgeven
van de samenleving
→ De politie doet meer dan het toepassen van de wet; ook
preventieve taken
→ Maar minder dan het vormgeven van de samenleving; politie
is namelijk maar één klein aspect in de samenleving en in de
veiligheid ervan. De impact van politie op criminaliteit is zeer
beperkt !! (zeker preventief)
2
, → Cf. tragische kwaliteit van de politie
Als samenleving doen wij alsof de politie een grote
impact heeft op de criminaliteit in de samenleving,
maar dit is in realiteit niet zo!
De politie is mede verantwoordelijk voor het in stand
houden van deze fictie
Dit heeft iets tragisch; zowel voor de politie zelf, als
voor de samenleving. Ze worden voortdurend
geëvalueerd op iets waar ze eigenlijk niks aan kunnen
doen. Veel elementen van de heersende politiecultuur
hebben hier ook mee te maken.
Het lijkt alsof we als samenleving deze fictie nodig
hebben. mensen zijn bang, kunnen niet om met de
risico’s/ onzekerheid van het leven. Daarom hebben
we een soort organisatie nodig waarvan we geloven
dat deze een grote impact heeft op de dingen
waarvoor we bang zijn!
- Wel belangrijke rol om problemen te signaleren
→ Bv. door buurtwerking
→ Politie lost deze problemen niet op, maar is wel de eerste die
ervan af weet en ze kan signaleren
➔ De essentie van de politie is het monopolie als geweld, maar als samenleving
willen we dat ze dit zo weinig mogelijk gebruiken
➔ We doen alsof de impact van de politie op criminaliteit groot is, terwijl dit niet zo is
in de praktijk
En in de digitale wereld?
o Rechtstatelijke context problematisch, morele ruimte vergroot
o Politie kan zelf een rol spelen, maar
- Vooral in samenwerking met vele andere actoren
- Waar het over de afdwingbare norm gaat
o Maar zal ook vooral moeten signaleren, aanspreken
o Politie kan geen sociale media monitoren (voor bv. suïcide), dit is
problematisch owv de privacy van mensen + het is niet strafbaar. In een
democratie worden er strenge grenzen gesteld aan de politie, men wil
politiewerk goed afschermen.
- Wat als men social media monitort owv een zelfmoordaanslag? Dit
is anders, omdat suïcide in de eerste plaats als een psychologisch
probleem wordt beschouwd. Zelfmoordaanslagen worden in de
eerste plaats als veiligheidsprobleem beschouwd, het is wel
strafbaar. Hierdoor is men sneller voorstander dat de politie hiervoor
wel social media monitort.
Dus?
o Lokale gebiedsgebonden werking blijft heel belangrijk
- Maar vooral waar het om de afdwingbare norm gaat
o Verkeershandhaving, persoonsbewaking uitbesteed?
3
, - Boutellier stelt dat verkeershandhaving moet uitbesteed worden, dat
het geen taak is van de politie.
- Bv. heeft het een meerwaarde dat de politie een gesprek voert
vooraleer een boete voor een snelheidsovertreding uit te schrijven,
tegenover een bestuurder die de boete gewoon opgestuurd krijgt.
→ JA: bewustwording, inzicht meegeven in de fout. Politie heeft
ook meer autoriteit, meer indruk op de persoon,…
MAAR ook…
→ De symbolische rol van de politie: als een politieambtenaar
je aanspreekt, is dit ook een vertegenwoordiger van een
organisatie die je onrechtstreeks aanspreekt, maar ook van
de samenleving! Ze vertegenwoordigen de normen van de
samenleving!
→ Op die manier, als je gediscrimineerd, beledigd wordt door de
ambtenaar, wordt je eigenlijk ook beledigd door de
samenleving. Zo kan je heel veel schade aanrichten, een
grote impact hebben op de betrokken persoon. Hier rust er
dus een zwaar gewicht op de politie, waar zij ook in
ondersteund moeten worden.
Wat is de missie van de politie? – Loader
Empirisch: wat doet de politie nu?
o Veel onderzoek naar gebeurd
- Waarvoor doen burgers beroep op de politie?
- Hoe besteedt de politie haar tijd?
o Resultaat: Criminaliteitsbestrijding is maar beperkt deel (20 à 50%,
afhankelijk van hoe eng je definitie is)
- Andere: bv. verkeer, overlast,…
o Problemen met empirische benadering
- Veel feiten worden niet gemeld
- Vertrekt te veel van wat er nu gebeurt (status quo bias)
Normatief: wat moet de politie doen?
o Politiek-ideologische vraag; elke politieke partij heeft een ander ideologisch
beeld van wat de politie moet doen
o Ook ‘wetenschappelijke modellen’ zijn normatief, politiek gekleurd bv.
- Evidence-based politie: het geloof dat je beleid moet baseren op
werenschappelijk onderzoek
→ Geeft voorrang aan ‘what works’ i.p.v. wat het publiek of de
politiek vraagt
→ Maar ook hierin zit vaak een politieke bias
- Procedurele rechtvaardigheid: gaat over de manier waarop de
politie mensen behandelt, of mensen hierover tevreden zijn
→ Ook hierin zit een ideologische bias
Interpretatief: de verschillende posities kritisch bekijken (wat zijn de belangen?)
– 4 perspectieven:
o De politie als crime-fighters
o De politie als ordehandhavers en conflictoplossers
4
