Samenvatting criminologie
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Het studieobject van de criminologie.......................................................7
Hoofdstuk 2: Criminaliteitsdefinities: inleiding, alledaagse criminaliteitsdefinities en
belang van de media.....................................................................................................7
Inleiding......................................................................................................................7
Alledaagse definities van criminaliteit........................................................................8
Het publiek..............................................................................................................8
Effect van de media.................................................................................................8
Cultivation en “mean world syndrome”...............................................................8
Newsmaking criminology en tegenstemmen.......................................................9
Belang voor sociaal werk.........................................................................................9
Framing..............................................................................................................10
Hoofdstuk 3: Normatieve criminaliteitsdefinities.........................................................10
Inleiding....................................................................................................................10
De conventionele normatieve misdaaddefinities.....................................................10
De juridische misdaaddefinities.............................................................................10
Strafrechtelijke misdaaddefinitie.......................................................................11
Engstrafrechtelijke misdaaddefinitie..................................................................11
Breed-juridische misdaaddefinitie......................................................................11
Belang voor juridisch discours voor sociaal werk – Juridisch positivisme..........11
De morele misdaaddefinities.................................................................................12
De sociale misdaaddefinities.................................................................................13
De kritisch normatieve misdaaddefinities................................................................13
Belang voor sociaal werk.......................................................................................14
Hoofdstuk 4: Reactieve misdaaddefinities...................................................................14
Inleiding....................................................................................................................14
De conventionele reactieve misdaaddefinities.........................................................14
De kritische reactieve misdaaddefinities..................................................................15
De labeling-definitie van criminaliteit....................................................................16
De conflicttheoretische definitie van criminaliteit.................................................16
De neomarxistische criminaliteitsdefinitie............................................................17
Belang Sociaal Werk..............................................................................................17
Hoofdstuk 5: Het meten van criminaliteit....................................................................17
Inleiding....................................................................................................................17
Waarom meten we criminaliteit?..............................................................................17
Bronnen en methoden..............................................................................................18
Cijfermatige gegevens van politie en justitie........................................................18
1
,Samenvatting criminologie
Zelfrapportage – onderzoek..................................................................................18
Slachtofferonderzoek................................................................................................19
Ontstaan van slachtofferonderzoeken...................................................................19
Wetenschappelijke evolutie: van dader naar slachtoffer......................................19
Garland en Penal Welfarism..................................................................................20
Nieuwe criminologische stromingen......................................................................20
Besluit.......................................................................................................................20
Hoofdstuk 6: inleiding – waarom theorieën over criminaliteit? Drie ruggengraten.....21
Waarom verklarende theorieën?..............................................................................21
Drie ruggengraten voor overzicht.............................................................................21
Waarom een historisch kader?.................................................................................21
Geen lineaire ontwikkeling....................................................................................21
Vier fasen in vogelvlucht.......................................................................................21
Onze aanpak..........................................................................................................22
Hoofdstuk 7: Voorgeschiedenis van criminologisch denken........................................22
Inleiding....................................................................................................................22
Demonologisch en moreel denken...........................................................................22
De spiritistische of demonologische verklaringen van criminaliteit......................22
Filosofische en maatschappelijke verklaringen........................................................23
Overgang naar het klassieke paradigma (18de eeuw)..............................................23
Belangrijke inzichten SW..........................................................................................23
Hoofdstuk 8: Paradigma’s in de criminologie..............................................................25
Inleiding: Wat is een paradigma?.............................................................................25
Waarom is het belangrijk om paradigma’s te kennen?............................................25
Overzicht van belangrijkste paradigma’s.................................................................25
Klassiek paradigma...............................................................................................25
Positivistisch paradigma........................................................................................25
Kritisch/conflictparadigma.....................................................................................25
Pluralistisch/ hedendaagse paradigma..................................................................25
Hoofdstuk 9: Het klassiek paradigma..........................................................................27
Inleiding....................................................................................................................27
Beccaria en Bentham: grondleggers van het klassiek paradigma...........................27
Cesare Beccaria.....................................................................................................27
Jeremy Bentham....................................................................................................27
Kernideeën van het klassiek paradigma...................................................................27
Implicaties voor beleid en sociaal werk....................................................................27
Kritische reflectie en beperkingen............................................................................28
Hoofdstuk 10: Het positivistisch paradigma................................................................28
2
,Samenvatting criminologie
Inleiding....................................................................................................................28
3 belangrijke, specifieke factoren.........................................................................28
Vormen van positivistische criminologie vanuit verschillende invalshoeken...........28
Vanuit de frenologie..............................................................................................28
Vanuit de geneeskunde en psychiatrie.................................................................29
Vanuit de filantropie en sociaal-economisten.......................................................29
Vanuit de morele statistiek en morele statici........................................................29
Besluit....................................................................................................................29
Biologische theorieën...............................................................................................30
Italiaanse antropologische school.........................................................................30
Cesare Lombrose: de geboren misdadiger............................................................30
Kritiek op Lombroso...........................................................................................30
Garofalo.................................................................................................................30
Ferri.......................................................................................................................30
Adolphe Prins en het klassieke sociaal verweer....................................................31
Kritische bedenking vanuit SW-bril....................................................................31
Psychologische theorieën.........................................................................................31
Psychiatrische en psychoanalytische benadering.................................................31
Kernideeën van psychiatrische en psychoanalytische benadering....................31
Medicalisering: van crimineel naar patiënt........................................................32
Kritische reflectie: wat betekend dit voor SW?..................................................32
Sociologische theorieën............................................................................................32
Differentiële associatietheorie van Sutherland.....................................................33
Sociale bindingstheorie van Hirschi.......................................................................33
De ecologische criminaliteitstheorie van Burgess en Park en Chicago school......33
Oorsprong en uitgangspunten............................................................................34
Kernideeën.........................................................................................................34
De concentrische zonetheorie van Burgess.......................................................34
Onderzoeksmethoden en praktijkvoorbeelden..................................................34
Kritiek en actualiteit...........................................................................................34
Strain- en anomietheorie (Merton)........................................................................34
Kernideeën.........................................................................................................34
Kritiek op Merton................................................................................................35
Invloed op beleid en SW.....................................................................................35
Kritische reflectie en beperkingen............................................................................35
Samengevat..............................................................................................................35
Hoofdstuk 11: Kritische en conflictparadigma’s..........................................................36
Inleiding....................................................................................................................36
3
, Samenvatting criminologie
Labelingtheorie (Becker)..........................................................................................36
Kernidee................................................................................................................36
Kerngedachten......................................................................................................36
Praktijkvoorbeeld...................................................................................................37
Belangrijkste kritiek...............................................................................................37
Conflictcriminologie en marxistische criminologie...................................................37
Kritische criminologie, feministische en intersectionele benadering.......................37
Relevantie voor SW...................................................................................................38
Hoofdstuk 12: pluralisering en tendensen in criminologie..........................................38
Inleiding: van paradigma’s naar pluralisme.............................................................38
Culturele criminologie (Ferrell).................................................................................38
Inleiding.................................................................................................................38
Intellectueel erfgoed van de culturele criminologie..............................................38
De invloed van de perspectieven op strafrechtelijke en afwijkende subculturen. 39
Cultuur tegenover structuur..................................................................................39
Voorgrond tegenover achtergrond........................................................................39
De criminalisering van cultuur...............................................................................39
De criminalisering van cultuurproducten..............................................................39
De commercialisering van cultuur en criminaliteit................................................40
Kritiekpunten.........................................................................................................40
Conclusie...............................................................................................................40
Groene criminologie.................................................................................................40
Herkomst...............................................................................................................40
Schade aan het milieu...........................................................................................40
De antropocentrische aanpak...............................................................................41
Ecologische rechtvaardigheid................................................................................41
Kritiek....................................................................................................................41
Relevantie voor SW...............................................................................................41
Postkoloniale en Southern criminology....................................................................41
Geïntegreerde criminologische theorieën................................................................41
Voorbeeld 1: biologische, sociale en psychologische puzzelstukken in elkaar
gepast door BAUM.................................................................................................42
Voorbeeld 2: situationele actietheorie van Wikström...........................................43
Ontwikkelingscriminologie........................................................................................43
Moffit......................................................................................................................45
Laub & Sampson....................................................................................................45
Desistance................................................................................................................45
Inleiding.................................................................................................................45
4
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Het studieobject van de criminologie.......................................................7
Hoofdstuk 2: Criminaliteitsdefinities: inleiding, alledaagse criminaliteitsdefinities en
belang van de media.....................................................................................................7
Inleiding......................................................................................................................7
Alledaagse definities van criminaliteit........................................................................8
Het publiek..............................................................................................................8
Effect van de media.................................................................................................8
Cultivation en “mean world syndrome”...............................................................8
Newsmaking criminology en tegenstemmen.......................................................9
Belang voor sociaal werk.........................................................................................9
Framing..............................................................................................................10
Hoofdstuk 3: Normatieve criminaliteitsdefinities.........................................................10
Inleiding....................................................................................................................10
De conventionele normatieve misdaaddefinities.....................................................10
De juridische misdaaddefinities.............................................................................10
Strafrechtelijke misdaaddefinitie.......................................................................11
Engstrafrechtelijke misdaaddefinitie..................................................................11
Breed-juridische misdaaddefinitie......................................................................11
Belang voor juridisch discours voor sociaal werk – Juridisch positivisme..........11
De morele misdaaddefinities.................................................................................12
De sociale misdaaddefinities.................................................................................13
De kritisch normatieve misdaaddefinities................................................................13
Belang voor sociaal werk.......................................................................................14
Hoofdstuk 4: Reactieve misdaaddefinities...................................................................14
Inleiding....................................................................................................................14
De conventionele reactieve misdaaddefinities.........................................................14
De kritische reactieve misdaaddefinities..................................................................15
De labeling-definitie van criminaliteit....................................................................16
De conflicttheoretische definitie van criminaliteit.................................................16
De neomarxistische criminaliteitsdefinitie............................................................17
Belang Sociaal Werk..............................................................................................17
Hoofdstuk 5: Het meten van criminaliteit....................................................................17
Inleiding....................................................................................................................17
Waarom meten we criminaliteit?..............................................................................17
Bronnen en methoden..............................................................................................18
Cijfermatige gegevens van politie en justitie........................................................18
1
,Samenvatting criminologie
Zelfrapportage – onderzoek..................................................................................18
Slachtofferonderzoek................................................................................................19
Ontstaan van slachtofferonderzoeken...................................................................19
Wetenschappelijke evolutie: van dader naar slachtoffer......................................19
Garland en Penal Welfarism..................................................................................20
Nieuwe criminologische stromingen......................................................................20
Besluit.......................................................................................................................20
Hoofdstuk 6: inleiding – waarom theorieën over criminaliteit? Drie ruggengraten.....21
Waarom verklarende theorieën?..............................................................................21
Drie ruggengraten voor overzicht.............................................................................21
Waarom een historisch kader?.................................................................................21
Geen lineaire ontwikkeling....................................................................................21
Vier fasen in vogelvlucht.......................................................................................21
Onze aanpak..........................................................................................................22
Hoofdstuk 7: Voorgeschiedenis van criminologisch denken........................................22
Inleiding....................................................................................................................22
Demonologisch en moreel denken...........................................................................22
De spiritistische of demonologische verklaringen van criminaliteit......................22
Filosofische en maatschappelijke verklaringen........................................................23
Overgang naar het klassieke paradigma (18de eeuw)..............................................23
Belangrijke inzichten SW..........................................................................................23
Hoofdstuk 8: Paradigma’s in de criminologie..............................................................25
Inleiding: Wat is een paradigma?.............................................................................25
Waarom is het belangrijk om paradigma’s te kennen?............................................25
Overzicht van belangrijkste paradigma’s.................................................................25
Klassiek paradigma...............................................................................................25
Positivistisch paradigma........................................................................................25
Kritisch/conflictparadigma.....................................................................................25
Pluralistisch/ hedendaagse paradigma..................................................................25
Hoofdstuk 9: Het klassiek paradigma..........................................................................27
Inleiding....................................................................................................................27
Beccaria en Bentham: grondleggers van het klassiek paradigma...........................27
Cesare Beccaria.....................................................................................................27
Jeremy Bentham....................................................................................................27
Kernideeën van het klassiek paradigma...................................................................27
Implicaties voor beleid en sociaal werk....................................................................27
Kritische reflectie en beperkingen............................................................................28
Hoofdstuk 10: Het positivistisch paradigma................................................................28
2
,Samenvatting criminologie
Inleiding....................................................................................................................28
3 belangrijke, specifieke factoren.........................................................................28
Vormen van positivistische criminologie vanuit verschillende invalshoeken...........28
Vanuit de frenologie..............................................................................................28
Vanuit de geneeskunde en psychiatrie.................................................................29
Vanuit de filantropie en sociaal-economisten.......................................................29
Vanuit de morele statistiek en morele statici........................................................29
Besluit....................................................................................................................29
Biologische theorieën...............................................................................................30
Italiaanse antropologische school.........................................................................30
Cesare Lombrose: de geboren misdadiger............................................................30
Kritiek op Lombroso...........................................................................................30
Garofalo.................................................................................................................30
Ferri.......................................................................................................................30
Adolphe Prins en het klassieke sociaal verweer....................................................31
Kritische bedenking vanuit SW-bril....................................................................31
Psychologische theorieën.........................................................................................31
Psychiatrische en psychoanalytische benadering.................................................31
Kernideeën van psychiatrische en psychoanalytische benadering....................31
Medicalisering: van crimineel naar patiënt........................................................32
Kritische reflectie: wat betekend dit voor SW?..................................................32
Sociologische theorieën............................................................................................32
Differentiële associatietheorie van Sutherland.....................................................33
Sociale bindingstheorie van Hirschi.......................................................................33
De ecologische criminaliteitstheorie van Burgess en Park en Chicago school......33
Oorsprong en uitgangspunten............................................................................34
Kernideeën.........................................................................................................34
De concentrische zonetheorie van Burgess.......................................................34
Onderzoeksmethoden en praktijkvoorbeelden..................................................34
Kritiek en actualiteit...........................................................................................34
Strain- en anomietheorie (Merton)........................................................................34
Kernideeën.........................................................................................................34
Kritiek op Merton................................................................................................35
Invloed op beleid en SW.....................................................................................35
Kritische reflectie en beperkingen............................................................................35
Samengevat..............................................................................................................35
Hoofdstuk 11: Kritische en conflictparadigma’s..........................................................36
Inleiding....................................................................................................................36
3
, Samenvatting criminologie
Labelingtheorie (Becker)..........................................................................................36
Kernidee................................................................................................................36
Kerngedachten......................................................................................................36
Praktijkvoorbeeld...................................................................................................37
Belangrijkste kritiek...............................................................................................37
Conflictcriminologie en marxistische criminologie...................................................37
Kritische criminologie, feministische en intersectionele benadering.......................37
Relevantie voor SW...................................................................................................38
Hoofdstuk 12: pluralisering en tendensen in criminologie..........................................38
Inleiding: van paradigma’s naar pluralisme.............................................................38
Culturele criminologie (Ferrell).................................................................................38
Inleiding.................................................................................................................38
Intellectueel erfgoed van de culturele criminologie..............................................38
De invloed van de perspectieven op strafrechtelijke en afwijkende subculturen. 39
Cultuur tegenover structuur..................................................................................39
Voorgrond tegenover achtergrond........................................................................39
De criminalisering van cultuur...............................................................................39
De criminalisering van cultuurproducten..............................................................39
De commercialisering van cultuur en criminaliteit................................................40
Kritiekpunten.........................................................................................................40
Conclusie...............................................................................................................40
Groene criminologie.................................................................................................40
Herkomst...............................................................................................................40
Schade aan het milieu...........................................................................................40
De antropocentrische aanpak...............................................................................41
Ecologische rechtvaardigheid................................................................................41
Kritiek....................................................................................................................41
Relevantie voor SW...............................................................................................41
Postkoloniale en Southern criminology....................................................................41
Geïntegreerde criminologische theorieën................................................................41
Voorbeeld 1: biologische, sociale en psychologische puzzelstukken in elkaar
gepast door BAUM.................................................................................................42
Voorbeeld 2: situationele actietheorie van Wikström...........................................43
Ontwikkelingscriminologie........................................................................................43
Moffit......................................................................................................................45
Laub & Sampson....................................................................................................45
Desistance................................................................................................................45
Inleiding.................................................................................................................45
4
