Orthopedie, reumatologie & traumatologie
Pathologie & verpleging van orthopedische/traumatologische ptn
1 Inleiding
Orthopedie?
- Specialisme behandelt ziekten van het steun- en bewegingsapparaat
- Het oud-Griekse ‘orthos’ (recht) en ‘paedos’ (kind) => orthopaedie
- Tot het terrein van de orthopedist (chirurg) behoren onder andere:
• Aangeboren afwijkingen van het steun- en bewegingsapparaat, bv. Heupdysplasie,
scoliose,
• Fracturen van gewrichten en botten
• Standafwijkingen van gewrichten en lange pijpbeenderen
• Gewrichtsafwijkingen en slijtage (artrose)
- De behandeling kan conservatief zijn (advies, brace, fysiotherapie, medicijnen) of operatief
(bv. Bij slijtage heup of knie een kunstgewricht, ook endoprothese genoemd)
Traumatologie?
- De wetenschap betreffende de oorzaken, diagnostiek, behandeling,… van ongevallenletsel
- Meestal chirurgie vereist
- Traumatologie patiënt komt vaak via spoedopname binnen (acute opname)
- Tot het terrein van de traumatoloog behoren onder andere:
• Traumata van het bot: fracturen
• Polytraumapatiënten: combinatie van verschillende letsels (weke
delen/bot/bloedingen/verschillende plaatsen van lichaam)
Reumatologie?
- Wetenschap van de reumatische ziekten
- Reuma is dus de verzamelnaam voor niet minder dan 200 verschillende ziekten. Men kan ze
onderverdelen in:
• Inflammatoire aandoeningen (reumatoïde arthritis)
• Degeneratieve aandoeningen (osteo-arthrose)
• Zenuwaandoeningen (ischias)
Orthopedie, traumatologie & reumatologie => HET LOCOMOTORISCH STELSEL
Bewegingsstelsel
- Botten/ledematen
- Gewrichten
- Spieren
- Ligamenten
- Pezen
,1 Bot
Bot is een levend organisme!!
- Biologische functie
• Calcium metabolisme
• Hematopoëse (aanmaak RBC in beenmerg)
- Morfologische kenmerken
- Mechanische eigenschappen
- Is gespecialiseerd bindweefsel
- Structuur
• Cortex: dens – 10% porositeit
• Trabeculair of cancelleus bot (spongiosa) – 50-90% porositeit
Cortex en trabeculair bot hebben dezelfde samenstelling maar zijn structureel anders geordend
Morfologie van de beenderen
- 3 componenten: bot, beenmerg, periost
- Vorm indeling: kort / plat / lang
- Langer beenderen:
• Diafyse
• Metafyse
• Epifyse
Botstructuur
Invloed op elasticiteit en compressiesterkte
- DIAFYSE: dik, dens tubulair corticaal bot biedt weerstand tegen torsie en plooien
- EPIFYSE/METAFYSE:
• Been is breder
• Dunne cortex
• Prominent trabeculair bot laat vervorming en demping toe
- Wordt gedicteerd door de mechanische belasting
- De richting en grootte orde van de krachten die op het bot inwerken bepalen de structuur
Wet van Wolff
Hoe kan bot mechanische krachten omzetten in structurele verandering?
- Law of transformation of bone
• Deze theorie stelt datbottenvan gezonde mensen en dieren zich aanpassen aan de
belasting waaraan ze worden blootgesteld.Bij zware belasting zullen de botten
sterker worden, waardoor er een hogere botdichtheid optreedt. Bij lage belasting
treedt het omgekeerde effect op.
• Enkele voorbeelden van de theorie:
▪ Astronauten die een lange tijd in de ruimte verblijven, keren terug met
verzwakte botten, doordat hun botten (als gevolg van de afwezigheid van
dezwaartekracht) een lange tijd niet zijn belast.Bij tennissers is de arm
waarmee ze hunracketvasthouden vaak sterker dan hun andere arm.
, 2 Traumatologie/ orthopedie: de fractuur
Anatomische onderbreking van de continuïteit van het bot
- Sterkte van het bot
- Grootte van de kracht
2.1 Indeling
2.1.1 Volgens inwerkende kracht
Low energy impact
- Low-energy fracture (case group) of wrist, hip, and spine was defined as fractures that were
caused by slip, trip, or falls from standing height
High energy impact
- High energy fracture was defined as any other type of trauma
2.1.2 Klinisch
Greenstick: groenhout fractuur
- Kinderen
- Dik en elastisch periost
- Vaak sterke hoekstand, meestal te corrigeren met manipulatie
Fissuur
- Continuïteit van het bot slechts gedeeltelijk verbroken
- Fragmenten niet verplaatst
- Goed contact tussen de breukvlakken
Volledige fractuur
- Met verplaatsing van de fragmenten
Multifragmentaire fractuur
- Vaak bij high velocity impact
- Vaak bij ouderen met osteoporose
Stress fractuur
- Inwerkende kracht te groot/frequent voor proces van bot remodellering
- Oorzaken
• Plotse toename in activiteitsniveau
• Overgewicht
• Biomechanische afwijking
- Predilectieplaatsen
• Femurhals
• Proximale tibia
• Nek van tweede metatarsaal (march fractuur)
Pathologie & verpleging van orthopedische/traumatologische ptn
1 Inleiding
Orthopedie?
- Specialisme behandelt ziekten van het steun- en bewegingsapparaat
- Het oud-Griekse ‘orthos’ (recht) en ‘paedos’ (kind) => orthopaedie
- Tot het terrein van de orthopedist (chirurg) behoren onder andere:
• Aangeboren afwijkingen van het steun- en bewegingsapparaat, bv. Heupdysplasie,
scoliose,
• Fracturen van gewrichten en botten
• Standafwijkingen van gewrichten en lange pijpbeenderen
• Gewrichtsafwijkingen en slijtage (artrose)
- De behandeling kan conservatief zijn (advies, brace, fysiotherapie, medicijnen) of operatief
(bv. Bij slijtage heup of knie een kunstgewricht, ook endoprothese genoemd)
Traumatologie?
- De wetenschap betreffende de oorzaken, diagnostiek, behandeling,… van ongevallenletsel
- Meestal chirurgie vereist
- Traumatologie patiënt komt vaak via spoedopname binnen (acute opname)
- Tot het terrein van de traumatoloog behoren onder andere:
• Traumata van het bot: fracturen
• Polytraumapatiënten: combinatie van verschillende letsels (weke
delen/bot/bloedingen/verschillende plaatsen van lichaam)
Reumatologie?
- Wetenschap van de reumatische ziekten
- Reuma is dus de verzamelnaam voor niet minder dan 200 verschillende ziekten. Men kan ze
onderverdelen in:
• Inflammatoire aandoeningen (reumatoïde arthritis)
• Degeneratieve aandoeningen (osteo-arthrose)
• Zenuwaandoeningen (ischias)
Orthopedie, traumatologie & reumatologie => HET LOCOMOTORISCH STELSEL
Bewegingsstelsel
- Botten/ledematen
- Gewrichten
- Spieren
- Ligamenten
- Pezen
,1 Bot
Bot is een levend organisme!!
- Biologische functie
• Calcium metabolisme
• Hematopoëse (aanmaak RBC in beenmerg)
- Morfologische kenmerken
- Mechanische eigenschappen
- Is gespecialiseerd bindweefsel
- Structuur
• Cortex: dens – 10% porositeit
• Trabeculair of cancelleus bot (spongiosa) – 50-90% porositeit
Cortex en trabeculair bot hebben dezelfde samenstelling maar zijn structureel anders geordend
Morfologie van de beenderen
- 3 componenten: bot, beenmerg, periost
- Vorm indeling: kort / plat / lang
- Langer beenderen:
• Diafyse
• Metafyse
• Epifyse
Botstructuur
Invloed op elasticiteit en compressiesterkte
- DIAFYSE: dik, dens tubulair corticaal bot biedt weerstand tegen torsie en plooien
- EPIFYSE/METAFYSE:
• Been is breder
• Dunne cortex
• Prominent trabeculair bot laat vervorming en demping toe
- Wordt gedicteerd door de mechanische belasting
- De richting en grootte orde van de krachten die op het bot inwerken bepalen de structuur
Wet van Wolff
Hoe kan bot mechanische krachten omzetten in structurele verandering?
- Law of transformation of bone
• Deze theorie stelt datbottenvan gezonde mensen en dieren zich aanpassen aan de
belasting waaraan ze worden blootgesteld.Bij zware belasting zullen de botten
sterker worden, waardoor er een hogere botdichtheid optreedt. Bij lage belasting
treedt het omgekeerde effect op.
• Enkele voorbeelden van de theorie:
▪ Astronauten die een lange tijd in de ruimte verblijven, keren terug met
verzwakte botten, doordat hun botten (als gevolg van de afwezigheid van
dezwaartekracht) een lange tijd niet zijn belast.Bij tennissers is de arm
waarmee ze hunracketvasthouden vaak sterker dan hun andere arm.
, 2 Traumatologie/ orthopedie: de fractuur
Anatomische onderbreking van de continuïteit van het bot
- Sterkte van het bot
- Grootte van de kracht
2.1 Indeling
2.1.1 Volgens inwerkende kracht
Low energy impact
- Low-energy fracture (case group) of wrist, hip, and spine was defined as fractures that were
caused by slip, trip, or falls from standing height
High energy impact
- High energy fracture was defined as any other type of trauma
2.1.2 Klinisch
Greenstick: groenhout fractuur
- Kinderen
- Dik en elastisch periost
- Vaak sterke hoekstand, meestal te corrigeren met manipulatie
Fissuur
- Continuïteit van het bot slechts gedeeltelijk verbroken
- Fragmenten niet verplaatst
- Goed contact tussen de breukvlakken
Volledige fractuur
- Met verplaatsing van de fragmenten
Multifragmentaire fractuur
- Vaak bij high velocity impact
- Vaak bij ouderen met osteoporose
Stress fractuur
- Inwerkende kracht te groot/frequent voor proces van bot remodellering
- Oorzaken
• Plotse toename in activiteitsniveau
• Overgewicht
• Biomechanische afwijking
- Predilectieplaatsen
• Femurhals
• Proximale tibia
• Nek van tweede metatarsaal (march fractuur)
