SKILLSLAB
DEEL 1: KADER EN CONCEPT
1 HOE KIJK JE NAAR GEDRAG
Moeilijk te begrijpen?
Een serieus probleem?
Een beetje vervelend?
‘Soms willen ze echt niet mee werken?!’
‘Ze kunnen het & toch doen ze het niet!?’
Wat met de invloed van jullie houding op hun gedrag?
Wat met de betekenis van (hun) gedrag?
1.1 WAT IS DE BETEKENIS VAN GEDRAG (VOORBEELD DIA 14)
Functiedimensie: gaat over iemands dagelijkse functioneren en hoe goed die
persoon kan omgaan met alledaagse taken.
Sociale dimensie: beschrijft hoe iemand relaties aangaat en onderhoudt met
anderen in zijn of haar omgeving.
Biologische dimensie: richt zich op lichamelijke processen zoals gezondheid,
erfelijkheid en neurologie.
Ontwikkelingsdimensie: kijkt naar wat iemand in het verleden heeft geleerd
over wat wel en niet werkt in het omgaan met situaties.
o welke ontwikkeling heeft iemand meegemaakt
o voorbeeld: Emotionele behoefte = honger
Wij:
Behoefte = honger
Emotie = onrust
Motivatie = eten vinden
Gedrag = zoeken
Baby:
Baby kan zich nog niet uitdrukken of zelf eten
zoeken
Emotie = onrust
Motivatie = eten vinden
Gedrag= huilen
Als de zorgfiguur het signaal juist kan
opvangen dan zal hij/zij eten geven
o Gedrag gaat de hoogte in omdat
behoefte niet vervult wordt
(harder, luider, frequenter
huilen)
o Doordat er geen zorgfiguur is of omdat signaal verkeerd wordt aangepakt
het gedrag neemt extremere proporties aan
Het gedrag stopt, wanneer de behoefte onvervuld blijft
Emotionele ontwikkeling – Skillslab Pagina 1 van 37
,3-jarige:
Behoefte = autonomie/zelfstandigheid
Emotie = boos
Motivatie = nee-zeggen
Gedrag: scene maken
1.2 GEDRAG = EEN TAAL
En wordt ontstaan vanuit een behoefte
Is het gedrag normaal voor hun emotioneel ontwikkelingsniveau?
Wat zeggen ze tegen ons met hun gedrag?
Buitenkant versus Binnenkant
Vaardigheden versus Emoties
Kunnen/Willen versus Aankunnen
Cognitieve Ontw. versus Emot.Ontw.
Vragen/Eisen versus Noden/Behoeften!
Voorbeeld:
Verschil tussen kunnen en aankunnen
Meisje van 5 jaar leert zwemmen
Op een gegeven moment blokkeerde ze, maar ze kan zwemmen
o “ze wil niet meer zwemmen”
Ze kan het op dat moment niet aan om het alleen te doen
o Het wat meer samen doen, waardoor de ontwikkeling terug wat in
beweging geraakte
Ze vraagt/eist niet, maar ze heeft een nood/behoefte aan nabijheid
1.3 WAT IS NORMAAL / WAT VERWACHT IK?
Wat is de norm?
Wat mag ik van deze persoon normaal verwachten?
Voorbeeld:
Op school wordt van iedereen hetzelfde verwacht
o Er is vaak veel verschil in emotionele mogelijkheden
o Wat kan je verwachten = een individuelere kijk
2 DIMENSIES
Nog een dimensie erbij?
Verstandelijk: wat weet iemand
Lichamelijk: wat kan iemand fysiek
Levensgeschiedenis: wat maakte iemand mee?
Sociaal: hoe gaat iemand met de ander om?
Emotioneel: wat kan iemand aan?
o = binnenin de persoon
Boom:
Emotionele ontwikkeling – Skillslab Pagina 2 van 37
, In het zichtbare zit het kunnen en weten
In het onzichtbare zit het aankunnen
o ass, adhd, …
o Hechtingsverhaal
o Cognitieve ontwikkeling
o Biologische ontwikkeling
o Sociaal- emotionele ontwikkeling
o Ingrijpende gebeurtenissen
Als je een boom wil helpen groeien/ontwikkelen kan je dit niet via de bovenkant, je
moet aan de wortels werken
Je moet voeding geven aan die behoeften
2.1 VRAGEN
kijken wat er achter/onder het gedrag zit
Wat heeft hij/zij nodig? (= binnenkant)
o Om zich goed te voelen
o Om zich veilig te voelen
o Om zich gewaardeerd te voelen
Wat zijn zijn/haar emotionele behoeften?
Hoe kunnen we zijn/haar QOL verbeteren?
Betere vraag dan “welke verwachtingen stel je aan de persoon”
Niet waar moeten we onze lat leggen = bezig met de buitenkant/bovenkant
Wel wat heeft iemand nodig = bezig met de binnenkant / onderkant
Kijken wat er achter/onder het gedrag zit de emotionele behoeften
o Als we hierop inzetten gaat QOL omhoog
2.2 WIJ WILLEN HET BESTE VOOR HEN
Vanuit geloof in hun kunnen
Vanuit de beste bedoelingen
Vanuit handelings-, leerplannen & ontwikkelingsdoelen, gerechtelijke afspraken, …
Vanuit onze prestatiemaatschappij
Het huidige vertrekpunt:
o Zoveel mogelijk uit hen halen…
2.3 ZIJ WILLEN OOK HET BESTE
Een beter vertrekpunt:
Hoe kunnen wij hén bieden wat nodig is?
Geeft meer rust en ruimte
Basis = betrouwbare relatie!
o Ontwikkeling gebeurt dan vanzelf
Gedragsproblemen = vaak aanhoudende vraag om aandacht ontstaan door
verkeerde aanpak voortvloeiend uit voorbije trauma’s enz.
Wat zit erachter? Wat vertellen ze écht?
Gras groeit niet door eraan te trekken!
2.4 DISHARMONISCH PROFIEL
Emotionele ontwikkeling – Skillslab Pagina 3 van 37
, Als uw aankunnen veel minder is dan uw kunnen dan is er onevenwicht
o De basis staat niet stevig, hebben niet veel nodig om om te vallen
Wanneer aankunnen en kunnen in evenwicht zijn, krijg je een balk = stevig
3 dubbel risico:
Risico op overvraagd worden
Risico zichzelf te overschatten
Risico om vooral op kunnen en weten ondersteund te worden
Voorbeeld
Overschat zichzelf omdat hij fietsenmaker wil worden, maar geraakt niet altijd op
zijn job
Risico op kunnen en weten
o jobcoach gaat in gesprek met hem over kunnen en weten, niet over zijn
aankunnen
Oplossing: gaat uiteindelijk SAMEN met hem naar zijn werk
Gaat vaker, maar er moet niet veel gebeuren vooraleer zijn kegel omvalt =
evenwicht verliest
o Vb iets fout doen aan een fiets, discussie met andere werknemer,…
o We proberen in te zetten op aankunnen en proberen dit steviger te maken
2.4.1 DISHARMONISCHE GEVAREN
3 EEN LAGE EMOTIEREGULATIE
Hoe lager iemand emotioneel functioneert:
1. hoe meer wij zullen moeten begeleiden (en verantwoordelijkheid nemen
voor gedrag)
2. hoe moeilijker iemand zichzelf in de hand kan houden (dus hoe lager de
lat!)
3. hoe kwetsbaarder iemand is
Hier komen wij in het spel!
Wij kunnen iemand (meer) adequaat laten functioneren als we voldoende inspelen
o op zijn emotionele behoeften…
Emotionele ontwikkeling – Skillslab Pagina 4 van 37
DEEL 1: KADER EN CONCEPT
1 HOE KIJK JE NAAR GEDRAG
Moeilijk te begrijpen?
Een serieus probleem?
Een beetje vervelend?
‘Soms willen ze echt niet mee werken?!’
‘Ze kunnen het & toch doen ze het niet!?’
Wat met de invloed van jullie houding op hun gedrag?
Wat met de betekenis van (hun) gedrag?
1.1 WAT IS DE BETEKENIS VAN GEDRAG (VOORBEELD DIA 14)
Functiedimensie: gaat over iemands dagelijkse functioneren en hoe goed die
persoon kan omgaan met alledaagse taken.
Sociale dimensie: beschrijft hoe iemand relaties aangaat en onderhoudt met
anderen in zijn of haar omgeving.
Biologische dimensie: richt zich op lichamelijke processen zoals gezondheid,
erfelijkheid en neurologie.
Ontwikkelingsdimensie: kijkt naar wat iemand in het verleden heeft geleerd
over wat wel en niet werkt in het omgaan met situaties.
o welke ontwikkeling heeft iemand meegemaakt
o voorbeeld: Emotionele behoefte = honger
Wij:
Behoefte = honger
Emotie = onrust
Motivatie = eten vinden
Gedrag = zoeken
Baby:
Baby kan zich nog niet uitdrukken of zelf eten
zoeken
Emotie = onrust
Motivatie = eten vinden
Gedrag= huilen
Als de zorgfiguur het signaal juist kan
opvangen dan zal hij/zij eten geven
o Gedrag gaat de hoogte in omdat
behoefte niet vervult wordt
(harder, luider, frequenter
huilen)
o Doordat er geen zorgfiguur is of omdat signaal verkeerd wordt aangepakt
het gedrag neemt extremere proporties aan
Het gedrag stopt, wanneer de behoefte onvervuld blijft
Emotionele ontwikkeling – Skillslab Pagina 1 van 37
,3-jarige:
Behoefte = autonomie/zelfstandigheid
Emotie = boos
Motivatie = nee-zeggen
Gedrag: scene maken
1.2 GEDRAG = EEN TAAL
En wordt ontstaan vanuit een behoefte
Is het gedrag normaal voor hun emotioneel ontwikkelingsniveau?
Wat zeggen ze tegen ons met hun gedrag?
Buitenkant versus Binnenkant
Vaardigheden versus Emoties
Kunnen/Willen versus Aankunnen
Cognitieve Ontw. versus Emot.Ontw.
Vragen/Eisen versus Noden/Behoeften!
Voorbeeld:
Verschil tussen kunnen en aankunnen
Meisje van 5 jaar leert zwemmen
Op een gegeven moment blokkeerde ze, maar ze kan zwemmen
o “ze wil niet meer zwemmen”
Ze kan het op dat moment niet aan om het alleen te doen
o Het wat meer samen doen, waardoor de ontwikkeling terug wat in
beweging geraakte
Ze vraagt/eist niet, maar ze heeft een nood/behoefte aan nabijheid
1.3 WAT IS NORMAAL / WAT VERWACHT IK?
Wat is de norm?
Wat mag ik van deze persoon normaal verwachten?
Voorbeeld:
Op school wordt van iedereen hetzelfde verwacht
o Er is vaak veel verschil in emotionele mogelijkheden
o Wat kan je verwachten = een individuelere kijk
2 DIMENSIES
Nog een dimensie erbij?
Verstandelijk: wat weet iemand
Lichamelijk: wat kan iemand fysiek
Levensgeschiedenis: wat maakte iemand mee?
Sociaal: hoe gaat iemand met de ander om?
Emotioneel: wat kan iemand aan?
o = binnenin de persoon
Boom:
Emotionele ontwikkeling – Skillslab Pagina 2 van 37
, In het zichtbare zit het kunnen en weten
In het onzichtbare zit het aankunnen
o ass, adhd, …
o Hechtingsverhaal
o Cognitieve ontwikkeling
o Biologische ontwikkeling
o Sociaal- emotionele ontwikkeling
o Ingrijpende gebeurtenissen
Als je een boom wil helpen groeien/ontwikkelen kan je dit niet via de bovenkant, je
moet aan de wortels werken
Je moet voeding geven aan die behoeften
2.1 VRAGEN
kijken wat er achter/onder het gedrag zit
Wat heeft hij/zij nodig? (= binnenkant)
o Om zich goed te voelen
o Om zich veilig te voelen
o Om zich gewaardeerd te voelen
Wat zijn zijn/haar emotionele behoeften?
Hoe kunnen we zijn/haar QOL verbeteren?
Betere vraag dan “welke verwachtingen stel je aan de persoon”
Niet waar moeten we onze lat leggen = bezig met de buitenkant/bovenkant
Wel wat heeft iemand nodig = bezig met de binnenkant / onderkant
Kijken wat er achter/onder het gedrag zit de emotionele behoeften
o Als we hierop inzetten gaat QOL omhoog
2.2 WIJ WILLEN HET BESTE VOOR HEN
Vanuit geloof in hun kunnen
Vanuit de beste bedoelingen
Vanuit handelings-, leerplannen & ontwikkelingsdoelen, gerechtelijke afspraken, …
Vanuit onze prestatiemaatschappij
Het huidige vertrekpunt:
o Zoveel mogelijk uit hen halen…
2.3 ZIJ WILLEN OOK HET BESTE
Een beter vertrekpunt:
Hoe kunnen wij hén bieden wat nodig is?
Geeft meer rust en ruimte
Basis = betrouwbare relatie!
o Ontwikkeling gebeurt dan vanzelf
Gedragsproblemen = vaak aanhoudende vraag om aandacht ontstaan door
verkeerde aanpak voortvloeiend uit voorbije trauma’s enz.
Wat zit erachter? Wat vertellen ze écht?
Gras groeit niet door eraan te trekken!
2.4 DISHARMONISCH PROFIEL
Emotionele ontwikkeling – Skillslab Pagina 3 van 37
, Als uw aankunnen veel minder is dan uw kunnen dan is er onevenwicht
o De basis staat niet stevig, hebben niet veel nodig om om te vallen
Wanneer aankunnen en kunnen in evenwicht zijn, krijg je een balk = stevig
3 dubbel risico:
Risico op overvraagd worden
Risico zichzelf te overschatten
Risico om vooral op kunnen en weten ondersteund te worden
Voorbeeld
Overschat zichzelf omdat hij fietsenmaker wil worden, maar geraakt niet altijd op
zijn job
Risico op kunnen en weten
o jobcoach gaat in gesprek met hem over kunnen en weten, niet over zijn
aankunnen
Oplossing: gaat uiteindelijk SAMEN met hem naar zijn werk
Gaat vaker, maar er moet niet veel gebeuren vooraleer zijn kegel omvalt =
evenwicht verliest
o Vb iets fout doen aan een fiets, discussie met andere werknemer,…
o We proberen in te zetten op aankunnen en proberen dit steviger te maken
2.4.1 DISHARMONISCHE GEVAREN
3 EEN LAGE EMOTIEREGULATIE
Hoe lager iemand emotioneel functioneert:
1. hoe meer wij zullen moeten begeleiden (en verantwoordelijkheid nemen
voor gedrag)
2. hoe moeilijker iemand zichzelf in de hand kan houden (dus hoe lager de
lat!)
3. hoe kwetsbaarder iemand is
Hier komen wij in het spel!
Wij kunnen iemand (meer) adequaat laten functioneren als we voldoende inspelen
o op zijn emotionele behoeften…
Emotionele ontwikkeling – Skillslab Pagina 4 van 37
