Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Begrip en situering van het arbeidsrecht............................................................................................................. 3
Wat is arbeidsrecht?.........................................................................................................................................................................3
Arbeidsrecht..................................................................................................................................................................................3
Het sociale zekerheidsrecht..........................................................................................................................................................3
Hoofdstuk 2: Bronnen van het arbeidsrecht............................................................................................................................. 4
Internationale rechtsbronnen...........................................................................................................................................................4
Nationale rechtsbronnen..................................................................................................................................................................6
Algemene bronnen arbeidsrecht..................................................................................................................................................6
Eigen bronnen van het arbeidsrecht............................................................................................................................................7
Rangorde...........................................................................................................................................................................................9
Algemeen......................................................................................................................................................................................9
Hoe moeten we deze rangorde interpreteren?.........................................................................................................................10
Hoofdstuk 3: Toepassingsgebied arbeidsovereenkomstenwet (artikel 2 en 3).........................................................................11
Begrip: arbeidsovereenkomst.....................................................................................................................................................11
Verschil met andere (gelijkaardige) overeenkomsten...............................................................................................................11
Ondergeschikt verband/ (schijn)zelfstandig...............................................................................................................................13
Bewijs van ‘schijnzelfstandig statuut’ aanvechten.....................................................................................................................14
Verjaring......................................................................................................................................................................................14
Hoofdstuk 4: Sluiten van een arbeidsovereenkomst............................................................................................................... 15
Geldigheidsvereisten bij het sluiten van een individuele arbeidsovereenkomst......................................................................15
Vormvereisten............................................................................................................................................................................17
Taalgebruik in arbeidsverhoudingen..........................................................................................................................................17
Nietigheid....................................................................................................................................................................................18
Hoofdstuk 5: Soorten arbeidsovereenkomsten....................................................................................................................... 19
Soorten arbeidsovereenkomsten in functie van de aard van het werk.....................................................................................19
Soorten arbeidsovereenkomsten volgens de duur van de tewerkstelling.................................................................................19
Soorten arbeidsovereenkomsten volgens de omvang van de tewerkstelling...........................................................................22
Andere arbeidsovereenkomsten................................................................................................................................................23
Hoofdstuk 6: Rechten en plichten van partijen bij de uitvoering van AOK...............................................................................24
Verplichtingen beide partijen (artikel 1134 BW, artikel 16 WAO).............................................................................................24
Verplichtingen WN (artikel 17 WAO)..........................................................................................................................................24
Verplichtingen WG (artikel 20 en 21 WAO)................................................................................................................................25
Aansprakelijkheid van WG en WN (artikel 18, 19 en 22 WAO)..................................................................................................26
Hoofdstuk 7: Schorsing van de uitvoering van de AOK............................................................................................................ 28
Probleemstelling en overzicht van de schorsingsgevallen.........................................................................................................28
Overmacht..................................................................................................................................................................................28
Gewaarborgd dagloon (artikel 27 WAO)....................................................................................................................................29
Jaarlijkse vakantie.......................................................................................................................................................................29
Raadsheren of rechters in sociale zaken (artikel 28, 3° WAO)...................................................................................................29
1
, Voorlopige hechtenis (artikel 28, 5° WAO).................................................................................................................................30
Kort verzuim (of ook: klein verlet; artikel 30, 1° WAO)..............................................................................................................30
Verlof om dwingende redenen (artikel 30bis WAO en K.B. van 11/10/1991 en C.A.O. nr. 45).................................................30
Arbeidsongeschiktheid ‘gemeen recht’......................................................................................................................................32
Arbeidsongeschiktheid ten gevolge van arbeidsongeval of beroepsziekte...............................................................................37
Moederschapsverlof (artikel 39 A.W).........................................................................................................................................37
Borstvoedingsverlof en borstvoedingspauzes............................................................................................................................40
Geboorteverlof (vroeger vaderschapsverlof) (artikel 30, 2° WAO)............................................................................................41
Adoptieverlof (artikel 30ter WAO).............................................................................................................................................41
Pleegzorg (artikel 30quater WAO, KB 27/10/2008) en pleegouderverlof (artikel 30sexies WAO)............................................42
Politiek verlof (artikel 28, 4° WAO).............................................................................................................................................42
Sociale promotie en betaald educatief verlof............................................................................................................................43
Tijdkrediet en thematische verlof...............................................................................................................................................43
Schorsingsgronden voor arbeiders.............................................................................................................................................46
Staking en lock-out.....................................................................................................................................................................47
Conventionele schorsingsgronden.............................................................................................................................................47
Hoofdstuk 8: Beëindiging van AOK......................................................................................................................................... 49
De algemene wijzen van beëindiging van AOK...........................................................................................................................49
Wijzen van beëindiging volgens arbeidsrecht............................................................................................................................50
Ontslagbeperkingen....................................................................................................................................................................60
Collectief ontslag en sluiting/herstructuring onderneming.......................................................................................................65
Hoofdstuk 9: Collectieve arbeidsverhoudingen...............................................................................................................................66
Situering binnen het maatschappelijk stelsel.............................................................................................................................66
De vrijheid van vakverening.......................................................................................................................................................66
Vakorganisaties...........................................................................................................................................................................67
Instellingen van het sociaal overleg............................................................................................................................................70
2
,Hoofdstuk 1: Begrip en situering van het arbeidsrecht
Wat is arbeidsrecht?
= deel uit sociaal recht
A R B E I D S RE C H T
- Regelt verhouding tss WN die in ondergeschikt verband/in loondienst werken en hun WG
o Niet de verhouding van overheidspersoneel
- Onderverdeeld in
o Arbeidsovereenkomstrecht
o Arbeidsbeschermingsrecht
o Wetgeving op de bescherming van het loon
o Collectief arbeidsrecht
o Arbeidsmarktrecht
o Sociaal handhavingsrecht
HET S O C I A L E Z E K E R H E I D S RE C H T
- Omvat regels om de rijkdom te herverdelen en bepaalde risico’s te dekken zodat iedereen
in staat is om levensonderhoud te voorzien.
o Geldt voor werknemers, ambtenaren en zelfstandigen
- Onderverdeeld in
o Ziekte -en invaliditeitsverzekering
o Gezinsbijslagen (groeipakket)
o Pensioensverzekering
o Werkloosheidsverzekering
o Arbeidsongevallen
o Beroepsziekten
- Bijstandsregelingen zoals
o Maatschappelijke integratie
o Inkomensgarantie
3
, Hoofdstuk 2: Bronnen van het arbeidsrecht
Recht is een geheel van regels die in verschillende bronnen te vinden zijn, zoals:
- De wet
- Collectieve arbeidsovereenkomst
Internationale rechtsbronnen
Bilaterale verdragen: België en andere landen
Multilateraal verdragen: meer dan 2 landen sluiten een verdrag
Sociaal recht vooral
- V.N.
- I.A.O.
- Raad van Europa
- E.U.
Verenigde Naties (V.N.) Hoofddoelstelling internationale vrede te bewaren en
internationale samenwerkingen
Verdragen zoals
- Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens
- Het internationaal verdrag inzake burgerlijke en politieke
rechten (BUPO-verdrag)
- Internationaal verdrag inzake economische, sociale en
culturele rechten (IVESC-verdrag)
Internationale Driedeling samengesteld
Arbeidsorganisaties (I.A.O.) - Vertegenwoordigers van regering
- Werkgevers
- Vakbonden
Conventies en aanbevelingen uitwerken van
arbeidsvoorwaarden en ter bevordering van sociale
rechtvaardigheid è internationale harmonisatie van
arbeidsrecht (bij verdrag goedkeuren moet elk land
minimumnormen eerbiedigen)
Organisatie voor economische Samenwerkingsverband tss geïndustrialiseerde landen
samenwerking en ontwikkeling Goedkeuren van gedragscode voor multinationale
(O.E.S.O.) ondernemingen + invloed op algemeen sociaaleconomisch
beleid
Raad van Europa Belangrijkste tak voor E.V.R.M.: waarborgen van
fundamentele vrijheden
Op sociaal vlak: Europees Sociaal Handvest omvat aantal
fundamentele rechten zoals recht op arbeid, vrijheid van
organisa- tie, collectief onderhandelen, sociale zekerheid,
sociale en geneeskundige bijstand, recht van het gezin op
sociale, wettelijke en economische bescherming, recht van
migrerende werkne- mers en hun gezin op bescherming en
bijstand,...
4
Hoofdstuk 1: Begrip en situering van het arbeidsrecht............................................................................................................. 3
Wat is arbeidsrecht?.........................................................................................................................................................................3
Arbeidsrecht..................................................................................................................................................................................3
Het sociale zekerheidsrecht..........................................................................................................................................................3
Hoofdstuk 2: Bronnen van het arbeidsrecht............................................................................................................................. 4
Internationale rechtsbronnen...........................................................................................................................................................4
Nationale rechtsbronnen..................................................................................................................................................................6
Algemene bronnen arbeidsrecht..................................................................................................................................................6
Eigen bronnen van het arbeidsrecht............................................................................................................................................7
Rangorde...........................................................................................................................................................................................9
Algemeen......................................................................................................................................................................................9
Hoe moeten we deze rangorde interpreteren?.........................................................................................................................10
Hoofdstuk 3: Toepassingsgebied arbeidsovereenkomstenwet (artikel 2 en 3).........................................................................11
Begrip: arbeidsovereenkomst.....................................................................................................................................................11
Verschil met andere (gelijkaardige) overeenkomsten...............................................................................................................11
Ondergeschikt verband/ (schijn)zelfstandig...............................................................................................................................13
Bewijs van ‘schijnzelfstandig statuut’ aanvechten.....................................................................................................................14
Verjaring......................................................................................................................................................................................14
Hoofdstuk 4: Sluiten van een arbeidsovereenkomst............................................................................................................... 15
Geldigheidsvereisten bij het sluiten van een individuele arbeidsovereenkomst......................................................................15
Vormvereisten............................................................................................................................................................................17
Taalgebruik in arbeidsverhoudingen..........................................................................................................................................17
Nietigheid....................................................................................................................................................................................18
Hoofdstuk 5: Soorten arbeidsovereenkomsten....................................................................................................................... 19
Soorten arbeidsovereenkomsten in functie van de aard van het werk.....................................................................................19
Soorten arbeidsovereenkomsten volgens de duur van de tewerkstelling.................................................................................19
Soorten arbeidsovereenkomsten volgens de omvang van de tewerkstelling...........................................................................22
Andere arbeidsovereenkomsten................................................................................................................................................23
Hoofdstuk 6: Rechten en plichten van partijen bij de uitvoering van AOK...............................................................................24
Verplichtingen beide partijen (artikel 1134 BW, artikel 16 WAO).............................................................................................24
Verplichtingen WN (artikel 17 WAO)..........................................................................................................................................24
Verplichtingen WG (artikel 20 en 21 WAO)................................................................................................................................25
Aansprakelijkheid van WG en WN (artikel 18, 19 en 22 WAO)..................................................................................................26
Hoofdstuk 7: Schorsing van de uitvoering van de AOK............................................................................................................ 28
Probleemstelling en overzicht van de schorsingsgevallen.........................................................................................................28
Overmacht..................................................................................................................................................................................28
Gewaarborgd dagloon (artikel 27 WAO)....................................................................................................................................29
Jaarlijkse vakantie.......................................................................................................................................................................29
Raadsheren of rechters in sociale zaken (artikel 28, 3° WAO)...................................................................................................29
1
, Voorlopige hechtenis (artikel 28, 5° WAO).................................................................................................................................30
Kort verzuim (of ook: klein verlet; artikel 30, 1° WAO)..............................................................................................................30
Verlof om dwingende redenen (artikel 30bis WAO en K.B. van 11/10/1991 en C.A.O. nr. 45).................................................30
Arbeidsongeschiktheid ‘gemeen recht’......................................................................................................................................32
Arbeidsongeschiktheid ten gevolge van arbeidsongeval of beroepsziekte...............................................................................37
Moederschapsverlof (artikel 39 A.W).........................................................................................................................................37
Borstvoedingsverlof en borstvoedingspauzes............................................................................................................................40
Geboorteverlof (vroeger vaderschapsverlof) (artikel 30, 2° WAO)............................................................................................41
Adoptieverlof (artikel 30ter WAO).............................................................................................................................................41
Pleegzorg (artikel 30quater WAO, KB 27/10/2008) en pleegouderverlof (artikel 30sexies WAO)............................................42
Politiek verlof (artikel 28, 4° WAO).............................................................................................................................................42
Sociale promotie en betaald educatief verlof............................................................................................................................43
Tijdkrediet en thematische verlof...............................................................................................................................................43
Schorsingsgronden voor arbeiders.............................................................................................................................................46
Staking en lock-out.....................................................................................................................................................................47
Conventionele schorsingsgronden.............................................................................................................................................47
Hoofdstuk 8: Beëindiging van AOK......................................................................................................................................... 49
De algemene wijzen van beëindiging van AOK...........................................................................................................................49
Wijzen van beëindiging volgens arbeidsrecht............................................................................................................................50
Ontslagbeperkingen....................................................................................................................................................................60
Collectief ontslag en sluiting/herstructuring onderneming.......................................................................................................65
Hoofdstuk 9: Collectieve arbeidsverhoudingen...............................................................................................................................66
Situering binnen het maatschappelijk stelsel.............................................................................................................................66
De vrijheid van vakverening.......................................................................................................................................................66
Vakorganisaties...........................................................................................................................................................................67
Instellingen van het sociaal overleg............................................................................................................................................70
2
,Hoofdstuk 1: Begrip en situering van het arbeidsrecht
Wat is arbeidsrecht?
= deel uit sociaal recht
A R B E I D S RE C H T
- Regelt verhouding tss WN die in ondergeschikt verband/in loondienst werken en hun WG
o Niet de verhouding van overheidspersoneel
- Onderverdeeld in
o Arbeidsovereenkomstrecht
o Arbeidsbeschermingsrecht
o Wetgeving op de bescherming van het loon
o Collectief arbeidsrecht
o Arbeidsmarktrecht
o Sociaal handhavingsrecht
HET S O C I A L E Z E K E R H E I D S RE C H T
- Omvat regels om de rijkdom te herverdelen en bepaalde risico’s te dekken zodat iedereen
in staat is om levensonderhoud te voorzien.
o Geldt voor werknemers, ambtenaren en zelfstandigen
- Onderverdeeld in
o Ziekte -en invaliditeitsverzekering
o Gezinsbijslagen (groeipakket)
o Pensioensverzekering
o Werkloosheidsverzekering
o Arbeidsongevallen
o Beroepsziekten
- Bijstandsregelingen zoals
o Maatschappelijke integratie
o Inkomensgarantie
3
, Hoofdstuk 2: Bronnen van het arbeidsrecht
Recht is een geheel van regels die in verschillende bronnen te vinden zijn, zoals:
- De wet
- Collectieve arbeidsovereenkomst
Internationale rechtsbronnen
Bilaterale verdragen: België en andere landen
Multilateraal verdragen: meer dan 2 landen sluiten een verdrag
Sociaal recht vooral
- V.N.
- I.A.O.
- Raad van Europa
- E.U.
Verenigde Naties (V.N.) Hoofddoelstelling internationale vrede te bewaren en
internationale samenwerkingen
Verdragen zoals
- Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens
- Het internationaal verdrag inzake burgerlijke en politieke
rechten (BUPO-verdrag)
- Internationaal verdrag inzake economische, sociale en
culturele rechten (IVESC-verdrag)
Internationale Driedeling samengesteld
Arbeidsorganisaties (I.A.O.) - Vertegenwoordigers van regering
- Werkgevers
- Vakbonden
Conventies en aanbevelingen uitwerken van
arbeidsvoorwaarden en ter bevordering van sociale
rechtvaardigheid è internationale harmonisatie van
arbeidsrecht (bij verdrag goedkeuren moet elk land
minimumnormen eerbiedigen)
Organisatie voor economische Samenwerkingsverband tss geïndustrialiseerde landen
samenwerking en ontwikkeling Goedkeuren van gedragscode voor multinationale
(O.E.S.O.) ondernemingen + invloed op algemeen sociaaleconomisch
beleid
Raad van Europa Belangrijkste tak voor E.V.R.M.: waarborgen van
fundamentele vrijheden
Op sociaal vlak: Europees Sociaal Handvest omvat aantal
fundamentele rechten zoals recht op arbeid, vrijheid van
organisa- tie, collectief onderhandelen, sociale zekerheid,
sociale en geneeskundige bijstand, recht van het gezin op
sociale, wettelijke en economische bescherming, recht van
migrerende werkne- mers en hun gezin op bescherming en
bijstand,...
4
