Middeleeuwen
FILOSOFIE & ETHIEK
Barbara Verdonck | 2020-2021 | BaMV
,Middeleeuwen : de mens als geschapen wezen (300 na Chr.
– Renaissance)
HISTORISCHE GEBEURTENIS
Aan een verandering in het denken gaat altijd een cruciale gebeurtenis aan vooraf. Wat
gebeurt er? Wat heeft het denken verandert? Historische gebeurtenis?
Val van het WRR in 476 na Chr.
Er was één dominant rijk : Romeinen.
Dit was een enorm groot en stabiel rijk. Er was stabiliteit op vlak van politiek,
economie, militair, cultuur … Het was zo stabiel dat niemand dacht dat het ooit ten
onder kon gaan. Er was vrede en algemene stabiliteit op wereldvlak.
Keizer Augustus was een van de grote keizers van het Romeinse Rijk.
VERANDERING
-Andere volkeren (barbaren) beginnen aan
de grenzen te duwen omdat ze graag een
graantje willen meepikken van de rijkdom.
De stabiliteit van het rijk begint te
wankelen.
-De periode van de decadente keizers. De
keizers hadden zoveel macht en rijkdom
dat ze aan decadentie ten onder gingen.
Geen enkele keizer stierf een natuurlijke
dood (uitgemoord). Deze keizers hebben het Romeinse Rijk geruïneerd. Al het geld
ging naar andere zaken i.p.v. het in stand houden van het rijk. Dit had een grote
economische crisis tot gevolg.
3e eeuw na Chr.
Keizer Diocletianus probeert een einde te maken aan de verloedering. Hij gaat het
Romeinse Rijk militariseren. Op een totalitaire wijze brengt hij terug stabiliteit in
het rijk.
4e eeuw na Chr.
Keizer Constantijn en Theodosius hebben aan die nieuwe vorm van organisatie een
ideologie/denken/cultuur gegeven. Ze hebben een nieuwe ideologie in het Romeinse
Rijk gebracht die over iedereen verspreid moest worden. Zo zou er ook op
ideologisch vlak terug stabiliteit zijn. Christendom → Staatsgodsdienst
Dit had grote gevolgen :
-Keizers aan de macht die doen wat ze doen bij de gratie van God. Verantwoorden
zichzelf niet meer, leggen verantwoording bij God.
-Romeinse Rijk krijgt opnieuw grootheid.
5e eeuw na Chr.
Het rijk wordt overspoeld door volkeren en Rome wordt ingenomen. De inname van
Rome gebeurde door de Germanen. Ze vernietigen alles (nieuwe manier, gebeurde
vroeger niet).
Vele andere volkeren hadden respect voor Rome en stopten aan de grenzen.
PAGINA 1
, VLUCHT NAAR DE INNERLIJKHEID
Het begin van het Middeleeuwse denken valt samen met het geleidelijk in elkaar
storten van het Romeinse Rijk en hiermee samenhangend het antieke cultuurleven.
Antieke Tijd Plato & Aristoteles -Abstract denken.
-Metafysische systemen.
-Politiek (ethiek).
Hellenistische filosofie : morele perfectie.
30 voor Chr. -Vlucht in zijn innerlijkheid.
-Religieus/hiernamaals
Decadente Keizers -Filosofie wordt religieus.
2e eeuw na Chr. -Verlossingscultussen/mysteriegodsdiensten
Diocletianus 3e Neoplatonisme
eeuw na Chr.
Middeleeuwen Constantijn & Christendom = staatsgodsdienst
Theodosius 4e
eeuw na Chr.
Verlossingscultussen
Deze waren niet openlijk aanwezig in de samenleving. Je moest hiervoor uitgenodigd
worden. Er waren rituelen, initiatie, verlossingsgedachtes (onze ziel moet gered
worden).
Er was een centrale figuur, meestal een jonge man, die moest sterven en verrijzen.
Neoplatonisme (Plotinos)
De antieke filosofie eindigt met het neo-platonisme. Het is gebaseerd op redelijkheid
en je kan het plaatsen in dezelfde periode als de verlossingscultussen.
Heeft elementen van Plato en verlossingscultussen.
Het is op basis van de rede net zoals bij Plato, maar het is een nieuw Platonisme.
Redelijkheid wordt gebruikt om een systeem uit te denken om de ganse werkelijkheid
te begrijpen.
De ganse werkelijkheid vloeit voort uit een rede. Plotinos begrijpt een absolute
redelijkheid in de werkelijkheid. Hij begrijpt de mens.
Dynamische gemaakt Platonisme. Met dynamisch wordt bedoeld dat de structuur van
Plato’s zijnsleer wordt overgenomen, maar dan op een vloeibare manier. Plato zijn
schema is nu eenmaal statisch (één richting).
PAGINA 2
FILOSOFIE & ETHIEK
Barbara Verdonck | 2020-2021 | BaMV
,Middeleeuwen : de mens als geschapen wezen (300 na Chr.
– Renaissance)
HISTORISCHE GEBEURTENIS
Aan een verandering in het denken gaat altijd een cruciale gebeurtenis aan vooraf. Wat
gebeurt er? Wat heeft het denken verandert? Historische gebeurtenis?
Val van het WRR in 476 na Chr.
Er was één dominant rijk : Romeinen.
Dit was een enorm groot en stabiel rijk. Er was stabiliteit op vlak van politiek,
economie, militair, cultuur … Het was zo stabiel dat niemand dacht dat het ooit ten
onder kon gaan. Er was vrede en algemene stabiliteit op wereldvlak.
Keizer Augustus was een van de grote keizers van het Romeinse Rijk.
VERANDERING
-Andere volkeren (barbaren) beginnen aan
de grenzen te duwen omdat ze graag een
graantje willen meepikken van de rijkdom.
De stabiliteit van het rijk begint te
wankelen.
-De periode van de decadente keizers. De
keizers hadden zoveel macht en rijkdom
dat ze aan decadentie ten onder gingen.
Geen enkele keizer stierf een natuurlijke
dood (uitgemoord). Deze keizers hebben het Romeinse Rijk geruïneerd. Al het geld
ging naar andere zaken i.p.v. het in stand houden van het rijk. Dit had een grote
economische crisis tot gevolg.
3e eeuw na Chr.
Keizer Diocletianus probeert een einde te maken aan de verloedering. Hij gaat het
Romeinse Rijk militariseren. Op een totalitaire wijze brengt hij terug stabiliteit in
het rijk.
4e eeuw na Chr.
Keizer Constantijn en Theodosius hebben aan die nieuwe vorm van organisatie een
ideologie/denken/cultuur gegeven. Ze hebben een nieuwe ideologie in het Romeinse
Rijk gebracht die over iedereen verspreid moest worden. Zo zou er ook op
ideologisch vlak terug stabiliteit zijn. Christendom → Staatsgodsdienst
Dit had grote gevolgen :
-Keizers aan de macht die doen wat ze doen bij de gratie van God. Verantwoorden
zichzelf niet meer, leggen verantwoording bij God.
-Romeinse Rijk krijgt opnieuw grootheid.
5e eeuw na Chr.
Het rijk wordt overspoeld door volkeren en Rome wordt ingenomen. De inname van
Rome gebeurde door de Germanen. Ze vernietigen alles (nieuwe manier, gebeurde
vroeger niet).
Vele andere volkeren hadden respect voor Rome en stopten aan de grenzen.
PAGINA 1
, VLUCHT NAAR DE INNERLIJKHEID
Het begin van het Middeleeuwse denken valt samen met het geleidelijk in elkaar
storten van het Romeinse Rijk en hiermee samenhangend het antieke cultuurleven.
Antieke Tijd Plato & Aristoteles -Abstract denken.
-Metafysische systemen.
-Politiek (ethiek).
Hellenistische filosofie : morele perfectie.
30 voor Chr. -Vlucht in zijn innerlijkheid.
-Religieus/hiernamaals
Decadente Keizers -Filosofie wordt religieus.
2e eeuw na Chr. -Verlossingscultussen/mysteriegodsdiensten
Diocletianus 3e Neoplatonisme
eeuw na Chr.
Middeleeuwen Constantijn & Christendom = staatsgodsdienst
Theodosius 4e
eeuw na Chr.
Verlossingscultussen
Deze waren niet openlijk aanwezig in de samenleving. Je moest hiervoor uitgenodigd
worden. Er waren rituelen, initiatie, verlossingsgedachtes (onze ziel moet gered
worden).
Er was een centrale figuur, meestal een jonge man, die moest sterven en verrijzen.
Neoplatonisme (Plotinos)
De antieke filosofie eindigt met het neo-platonisme. Het is gebaseerd op redelijkheid
en je kan het plaatsen in dezelfde periode als de verlossingscultussen.
Heeft elementen van Plato en verlossingscultussen.
Het is op basis van de rede net zoals bij Plato, maar het is een nieuw Platonisme.
Redelijkheid wordt gebruikt om een systeem uit te denken om de ganse werkelijkheid
te begrijpen.
De ganse werkelijkheid vloeit voort uit een rede. Plotinos begrijpt een absolute
redelijkheid in de werkelijkheid. Hij begrijpt de mens.
Dynamische gemaakt Platonisme. Met dynamisch wordt bedoeld dat de structuur van
Plato’s zijnsleer wordt overgenomen, maar dan op een vloeibare manier. Plato zijn
schema is nu eenmaal statisch (één richting).
PAGINA 2
