Hoofdstuk 8: de volwassenheid
De volwassenheid
De langste fase
- T.e.m. de adolescentie zagen we altijd vooruitgang, ontwikkeling in de positieve
zin.
- In de (jong) volwassenheid hoogtepunt lichamelijk en cognitief vlak
- Maar vanaf de volwassenheid beginnen de eerste aftakelingsprocessen
Begin: rond 22 jaar (maar schuift naar achteren op)
Einde: rond 65 jaar (maar schuift naar achteren op)
- Arbitraire en individuele verschillen tussen die deelfasen, en zelfs voor de
leeftijden van het begin en het einde van de volwassenheid
- (Im)maturiteit op verschillende vlakken
- Neurologische en sociocultureel later
- 65 jaar is pensioenleeftijd in veel westerse landen, maar mensen blijven langer
fit, actief en ondernemend
8.1 Lichamelijke ontwikkeling
,8.1.1 Zintuigen
Toppunt voor de zintuiglijke prestaties, maar ook esthetische gevoeligheid en smaken.
Maar ook al terugval van de werking van de zintuigen.
Zicht
Vanaf 40 à 45 jaar: begin presbyopie (ouderdomsverziendheid) door dalende
flexibiliteit van de ooglens (boller maken van de ooglens, wat nodig is om kort bij
scherp te kunnen zien, lukt minder goed)
smartphone verder en verder vd ogen gehouden (leesbril)
Soms overprikkelde ogen bij schitteringen of intense lichtprikkels
Gehoor
Achteruitgang, eerst voor hoge tonen later ook voor de lagere geluiden
Oorzaak = trilhaartjes ih slakkenhuis vh binnenoor beginnen af te sterven (groeien n
terug) en soms ophoping van oorsmeer
Mogelijk tinnitus (soort van fantoomgeluid/ oorsuizingen) door veelvuldige
blootstelling aan schadelijke geluiden (gehoorschade) in erge gevallen:
onverdraagbaar
Gehoorschade leid tot minder neurologische input id hersenen, dan gaan ze zelf maar
geluiden creëren
Smaak en geur
Vanaf +/- 60 jaar: smaakzin gaat achteruit, doordat # smaakpapillen vermindert en
overblijvende verschrompelen
Vanaf +/- 70 jaar: achteruitgang geurzin, agv aftakeling vd zenuwuiteinden id
geurreceptoren + vermindering van slijm id neus (dat helpt om geuren langer vast te
houden)
8.1.2 Motoriek en gezondheid
Jongvolwassene: toppunt van spierkracht, behendigheid en uithoudingsvermogen
id middenvolwassenheid zullen spierkracht, behendigheid en uithoudingsvermogen
stilaan beginnen afremmen
Motoriek
Motorische vaardigheden zijn doorheen het leven geperfectioneerd, verfijnd, geoefend
en geroutineerd
bv: mensen met meer rijervaring gaan meer automatisch reageren in onverwachte
situaties en minder in paniek geraken wanneer er onverwachte hindernissen opduiken
(in ouderdom, reactiesnelheid zal afremmen)
Is te merken in sport, maar ook in de professionele taakuitvoeringen (ih werkveld:
motorische vaardigheden zullen vlotter verlopen naar mate hoe langer iemand zijn
baan beoefend)
, Sport
Techniek, soepelheid en behendigheid (gymnastiek, kunstschaatsen, …): top tijdens
late adolescentie
Uithoudingssporten (lopen, wielrennen, biatlon, …): top rond 30 jaar
Krachtsporten (gewichtheffen, Highland Games, …): top rond 40 jaar
Beweging en fitheid
- Stilzitten betekend vastroesten
- Ongeveer 1 op 3 personen bewegen te
weinig
- Niet iedereen kan zich een
fitnessabonnement permitteren of kan met
de fiets naar het werk of gaan joggen.
- Vooral mensen met lagere SES hebben het
moeilijk om geregeld te sporten of bewegen
- Heel wat mensen zitten tijdens hun job een
hele dag
- Rust roest! Een half uurtje per dag bewegen
is soms al voldoende om
gezondheidsrisco’s te verminderen
Niet dagelijks maar wel wekelijks sporten. Dagelijks: activiteiten met weinig
inspanning (trap nemen, stofzuigen, wandelen, …)
Slechte gewoonte om elke dag zittend door te brengen (=vermijden)
(zitten is het nieuwe roken omdat het evenveel gezondheidsrisico’s inhoud
bureaujobs)
The blue zones
Gezond levenspatroon kan de levensverwachting
doen stijgen
De zgn. Blue Zones hebben meestal een aantal
gemeenschappelijke kenmerken
gebieden waarvan de inwoners een aantal
kenmerken delen op het gebied van levensstijl en
milieu die de levensverwachtingen doen
toenemen:
- Veel lichaamsbeweging
- Weinig stress
- Hechte, zorgzame gemeenschap
- Consumptie van lokale producten
Vaak ook vrij geïsoleerd (daardoor ook heel hecht), maar toch toegang tot moderne
gezondheidszorg
Blue zones oa: Sardinië, Loma Linda en Okinawa
De volwassenheid
De langste fase
- T.e.m. de adolescentie zagen we altijd vooruitgang, ontwikkeling in de positieve
zin.
- In de (jong) volwassenheid hoogtepunt lichamelijk en cognitief vlak
- Maar vanaf de volwassenheid beginnen de eerste aftakelingsprocessen
Begin: rond 22 jaar (maar schuift naar achteren op)
Einde: rond 65 jaar (maar schuift naar achteren op)
- Arbitraire en individuele verschillen tussen die deelfasen, en zelfs voor de
leeftijden van het begin en het einde van de volwassenheid
- (Im)maturiteit op verschillende vlakken
- Neurologische en sociocultureel later
- 65 jaar is pensioenleeftijd in veel westerse landen, maar mensen blijven langer
fit, actief en ondernemend
8.1 Lichamelijke ontwikkeling
,8.1.1 Zintuigen
Toppunt voor de zintuiglijke prestaties, maar ook esthetische gevoeligheid en smaken.
Maar ook al terugval van de werking van de zintuigen.
Zicht
Vanaf 40 à 45 jaar: begin presbyopie (ouderdomsverziendheid) door dalende
flexibiliteit van de ooglens (boller maken van de ooglens, wat nodig is om kort bij
scherp te kunnen zien, lukt minder goed)
smartphone verder en verder vd ogen gehouden (leesbril)
Soms overprikkelde ogen bij schitteringen of intense lichtprikkels
Gehoor
Achteruitgang, eerst voor hoge tonen later ook voor de lagere geluiden
Oorzaak = trilhaartjes ih slakkenhuis vh binnenoor beginnen af te sterven (groeien n
terug) en soms ophoping van oorsmeer
Mogelijk tinnitus (soort van fantoomgeluid/ oorsuizingen) door veelvuldige
blootstelling aan schadelijke geluiden (gehoorschade) in erge gevallen:
onverdraagbaar
Gehoorschade leid tot minder neurologische input id hersenen, dan gaan ze zelf maar
geluiden creëren
Smaak en geur
Vanaf +/- 60 jaar: smaakzin gaat achteruit, doordat # smaakpapillen vermindert en
overblijvende verschrompelen
Vanaf +/- 70 jaar: achteruitgang geurzin, agv aftakeling vd zenuwuiteinden id
geurreceptoren + vermindering van slijm id neus (dat helpt om geuren langer vast te
houden)
8.1.2 Motoriek en gezondheid
Jongvolwassene: toppunt van spierkracht, behendigheid en uithoudingsvermogen
id middenvolwassenheid zullen spierkracht, behendigheid en uithoudingsvermogen
stilaan beginnen afremmen
Motoriek
Motorische vaardigheden zijn doorheen het leven geperfectioneerd, verfijnd, geoefend
en geroutineerd
bv: mensen met meer rijervaring gaan meer automatisch reageren in onverwachte
situaties en minder in paniek geraken wanneer er onverwachte hindernissen opduiken
(in ouderdom, reactiesnelheid zal afremmen)
Is te merken in sport, maar ook in de professionele taakuitvoeringen (ih werkveld:
motorische vaardigheden zullen vlotter verlopen naar mate hoe langer iemand zijn
baan beoefend)
, Sport
Techniek, soepelheid en behendigheid (gymnastiek, kunstschaatsen, …): top tijdens
late adolescentie
Uithoudingssporten (lopen, wielrennen, biatlon, …): top rond 30 jaar
Krachtsporten (gewichtheffen, Highland Games, …): top rond 40 jaar
Beweging en fitheid
- Stilzitten betekend vastroesten
- Ongeveer 1 op 3 personen bewegen te
weinig
- Niet iedereen kan zich een
fitnessabonnement permitteren of kan met
de fiets naar het werk of gaan joggen.
- Vooral mensen met lagere SES hebben het
moeilijk om geregeld te sporten of bewegen
- Heel wat mensen zitten tijdens hun job een
hele dag
- Rust roest! Een half uurtje per dag bewegen
is soms al voldoende om
gezondheidsrisco’s te verminderen
Niet dagelijks maar wel wekelijks sporten. Dagelijks: activiteiten met weinig
inspanning (trap nemen, stofzuigen, wandelen, …)
Slechte gewoonte om elke dag zittend door te brengen (=vermijden)
(zitten is het nieuwe roken omdat het evenveel gezondheidsrisico’s inhoud
bureaujobs)
The blue zones
Gezond levenspatroon kan de levensverwachting
doen stijgen
De zgn. Blue Zones hebben meestal een aantal
gemeenschappelijke kenmerken
gebieden waarvan de inwoners een aantal
kenmerken delen op het gebied van levensstijl en
milieu die de levensverwachtingen doen
toenemen:
- Veel lichaamsbeweging
- Weinig stress
- Hechte, zorgzame gemeenschap
- Consumptie van lokale producten
Vaak ook vrij geïsoleerd (daardoor ook heel hecht), maar toch toegang tot moderne
gezondheidszorg
Blue zones oa: Sardinië, Loma Linda en Okinawa
