Hoofdstuk 7: de adolescentie
De adolescentie
- Adolescentie: 11/12j – 22j
- Adolescentie is n zelfde als pubertijd
- Neurologisch is 22j zelfs nog vroeg
= tegenwoordig start ze al vroeger en eindigt ze later: jongeren zetten als maar later
de stap naar het volwassen leven studeren langer, blijven langer in ouderlijke huis,
later een gezin, …
Veel drastische veranderingen in korte tijd(lichamelijk, hormonaal, sociaal, cognitief,
emotioneel, …)
Groeispurt en seksuele rijping zorgen voor vervreemding vh eigen lichaam
- Begin: rond 11 à 12 jaar (maar schuift naar voren op)
- Einde: rond 22 jaar (maar schuift naar achteren op)
3 deelfasen want adolescenten van 11-12 jaar kan je n vergelijken met die van
bijvoorbeeld 20:
- Puberteit (vroege adolescentie): 11 à 12 jaar tot 14 à 15 jaar
- Middenadolescentie: 14 à 15 jaar tot 18 jaar
- Late adolescentie: 18 jaar tot 22 jaar
Meisjes doorgaans een à twee jaar vroeger dan jongens (vroeger starten en eindigen)
Daarom ih 1e middelbaar meisjes soms groter dan jongens
Sterk cultureel bepaald en vooral erg westers en hedendaags: in sommige culturen
geen adolescentie, maar overgangsriten (bv. Bar mitswa, bat mitswa, lentefeest,
communie, vrouwenbesnijdenis = genitale verminking, …) (zoektocht naar identiteit is
bij iedereen anders, bij ons = westers)
interim status = tussen primaire en afgeleide status
- primaire: volwassene die zelf zijn leven uitstippelt
- afgeleide: wordt toegewezen aan kinderen, kinderen krijgen hun status door de
ouders
- interim: in adolescentie gaan jongeren daar tussen zitten: status gedeeltelijk
ontlenen aan die van ouders maar begint stil aan zelf ook een eigen status uit te
bouwen door eigen beslissingen en keuzes en door beetje bij beetje op eigen benen te
leren staan
7.1 Lichamelijke ontwikkeling
Fysiologische en hormonale veranderingen (geslachtsklieren: testikels = waar
testosteron wordt aangemaakt en eierstokken waar oestrogeen en progesteron wordt
aangemaakt), vooral onder invloed van de hypofyse die actiever wordt
- Vooral in de puberteit groeispurt en seksuele rijping
- Invloed op een groot deel van de hormoonproductie (groeihormoon, bijnieren,
geslachtsklieren,…)
, - Geslachtsklieren: testikels produceren meer testosteron en de eierstokken meer
oestrogeen en progesteron
7.1.1 De groeispurt (10cm per jaar, even snel als bij baby)
- Eerst strekkingsfase: in de lengte groeien (handen, voeten, armen, benen)
- Daarna vullingsfase: breder, gespierder worden, rondingen (verschil jongens en
meisjes)
♀: vetweefsel
♂: spieren
- Tijdelijk nogal slungelachtig uiterlijk omdat vullingsfase later optreed (in
vullingsfase: lichaam weer normale verhoudingen)
- Meisjes twee jaar vroeger dan jongens: daardoor tijdelijk groter, daarom meisjes
vaker groter ih eerste middelbaar dan jongens
Bij meisjes boost: 10-12 jaar en bij jongens boost: 12-14 jaar
7.1.2 De seksuele rijping
Hypofyse stimuleert aanmaak van androgenen (stimuleren testosteron bij mannen) en
oestrogenen door de geslachtsklieren
- Rijping en ontwikkeling van primaire geslachtskenmerken (penis, teelballen,
eierstokken, baarmoeder, …) = organen en structuren die nodig zijn voor de
voortplanting en secundaire geslachtskenmerken (borsten, schaambeharing,
spierontwikkeling, heupen, …) = ook gerelateerd aan seksualiteit maar dragen
niet bij tot voortplanting
- Kalanderleeftijd zal niet altijd gelijk zijn aan de biologische ontwikkeling
- Individuele verschillen in wanneer de geslachtsrijping gebeurd:
Geografische regio
Armoede en welvaart
Voeding
Gezondheidszorg
Psychisch welbevinden
Lichaamsbouw
Seksuele rijping bij meisjes
De adolescentie
- Adolescentie: 11/12j – 22j
- Adolescentie is n zelfde als pubertijd
- Neurologisch is 22j zelfs nog vroeg
= tegenwoordig start ze al vroeger en eindigt ze later: jongeren zetten als maar later
de stap naar het volwassen leven studeren langer, blijven langer in ouderlijke huis,
later een gezin, …
Veel drastische veranderingen in korte tijd(lichamelijk, hormonaal, sociaal, cognitief,
emotioneel, …)
Groeispurt en seksuele rijping zorgen voor vervreemding vh eigen lichaam
- Begin: rond 11 à 12 jaar (maar schuift naar voren op)
- Einde: rond 22 jaar (maar schuift naar achteren op)
3 deelfasen want adolescenten van 11-12 jaar kan je n vergelijken met die van
bijvoorbeeld 20:
- Puberteit (vroege adolescentie): 11 à 12 jaar tot 14 à 15 jaar
- Middenadolescentie: 14 à 15 jaar tot 18 jaar
- Late adolescentie: 18 jaar tot 22 jaar
Meisjes doorgaans een à twee jaar vroeger dan jongens (vroeger starten en eindigen)
Daarom ih 1e middelbaar meisjes soms groter dan jongens
Sterk cultureel bepaald en vooral erg westers en hedendaags: in sommige culturen
geen adolescentie, maar overgangsriten (bv. Bar mitswa, bat mitswa, lentefeest,
communie, vrouwenbesnijdenis = genitale verminking, …) (zoektocht naar identiteit is
bij iedereen anders, bij ons = westers)
interim status = tussen primaire en afgeleide status
- primaire: volwassene die zelf zijn leven uitstippelt
- afgeleide: wordt toegewezen aan kinderen, kinderen krijgen hun status door de
ouders
- interim: in adolescentie gaan jongeren daar tussen zitten: status gedeeltelijk
ontlenen aan die van ouders maar begint stil aan zelf ook een eigen status uit te
bouwen door eigen beslissingen en keuzes en door beetje bij beetje op eigen benen te
leren staan
7.1 Lichamelijke ontwikkeling
Fysiologische en hormonale veranderingen (geslachtsklieren: testikels = waar
testosteron wordt aangemaakt en eierstokken waar oestrogeen en progesteron wordt
aangemaakt), vooral onder invloed van de hypofyse die actiever wordt
- Vooral in de puberteit groeispurt en seksuele rijping
- Invloed op een groot deel van de hormoonproductie (groeihormoon, bijnieren,
geslachtsklieren,…)
, - Geslachtsklieren: testikels produceren meer testosteron en de eierstokken meer
oestrogeen en progesteron
7.1.1 De groeispurt (10cm per jaar, even snel als bij baby)
- Eerst strekkingsfase: in de lengte groeien (handen, voeten, armen, benen)
- Daarna vullingsfase: breder, gespierder worden, rondingen (verschil jongens en
meisjes)
♀: vetweefsel
♂: spieren
- Tijdelijk nogal slungelachtig uiterlijk omdat vullingsfase later optreed (in
vullingsfase: lichaam weer normale verhoudingen)
- Meisjes twee jaar vroeger dan jongens: daardoor tijdelijk groter, daarom meisjes
vaker groter ih eerste middelbaar dan jongens
Bij meisjes boost: 10-12 jaar en bij jongens boost: 12-14 jaar
7.1.2 De seksuele rijping
Hypofyse stimuleert aanmaak van androgenen (stimuleren testosteron bij mannen) en
oestrogenen door de geslachtsklieren
- Rijping en ontwikkeling van primaire geslachtskenmerken (penis, teelballen,
eierstokken, baarmoeder, …) = organen en structuren die nodig zijn voor de
voortplanting en secundaire geslachtskenmerken (borsten, schaambeharing,
spierontwikkeling, heupen, …) = ook gerelateerd aan seksualiteit maar dragen
niet bij tot voortplanting
- Kalanderleeftijd zal niet altijd gelijk zijn aan de biologische ontwikkeling
- Individuele verschillen in wanneer de geslachtsrijping gebeurd:
Geografische regio
Armoede en welvaart
Voeding
Gezondheidszorg
Psychisch welbevinden
Lichaamsbouw
Seksuele rijping bij meisjes
