Mentale Gezondheid samenvatting

MENTALE GEZONDHEID
 Geen vast omschreven manier om mensen te benaderen
 Iedereen is uniek, met eigen persoonlijkheid en zal op een andere
manier reageren binnen specifieke situaties
 De manier waarop iemand met moeilijke situaties, problemen of
stress omgaat = coping mechanisme = hanteringsstrategie


Geestelijke gezondheid  meer dan afwezigheid van klachten en
stoornissen, het gaat om welbevinden en optimaal functioneren




1. INTRODUCTIE
1.1 AFWIJKEND GEDRAG
Psychopathologie = = deelgebied van de psychiatrie en klinische
psychologie dat zich bezig houdt met het beschrijven van psychische
stoornissen, de oorzaken daarvan en de behandelingen daarvoor.

Psychische stoornis = het geheel van afwijkende emoties, gedachten of
gedragspatronen dat wordt gekenmerkt door o.a. een storing in het
functioneren en (persoonlijk) lijden.

Klinische psychologie = tak van de psychologie die zich bezighoudt met
de beschrijving, de oorzaken en de behandeling van psychische
stoornissen om het mentaal welzijn te bevorderen

Psychiatrie = medisch specialisme dat zich richt op de diagnostiek en
behandeling van psychische stoornissen.


PREVALENTIE
 Bijna 1 op 5 volwassenen lijdt aan een psychische stoornis zoals
angst of depressie
 1 op 3 volwassenen heeft last van psychisch onwelbevinden
(psychisch problemen die getuigen van ongemak)
 1 op 10 kinderen en jongeren (2 tot 18j) heeft een psychisch of
gedragsprobleem dat professionele ondersteuning vereist
 Stijging in vergelijking met vroegere resultaten




1

,WAT IS AFWIJKEND GEDRAG?
Er is continu debat over grens tussen normaal en afwijkend.
Afwijkend gedrag is afhankelijk van:

 Tijd: gedragspatronen die vroeger afwijkend waren -> nu wel als
normaal worden gezien
 Cultuur: wat in ene cultuur afwijkend is, kan normaal zijn in andere
(masturbatie was ooit geestesziekte)


Men spreekt over klinische diagnostiek: classificeren van psychische
stoornissen vereist een klinisch oordeel.
CRITERIA VOOR AFWIJKEND GEDRAG
 in de meeste gevallen gebruiken deskundigen een combinatie van de
genoemde criteria

1. Uitzonderlijk

 Uitzonderlijke gedrag = weinig mensen
o Bv: dingen zien/horen die er in werkelijkheid niet zijn, intense
paniek in supermarkt
 Niet voldoende want op zichzelf is uitzonderlijk gedrag niet afwijkend
of abnormaal
 Maatstaf


2. Sociaal afwijkend

 Iedere samenleving heeft normen (regels) over welk gedrag
acceptabel is of niet in bepaalde context. (norm= ontwikkeld uit
opvatting en gewoonten)
o Bv: als hulpverlener dien je steeds rekening te houden met
cultuurverschillen en tijdsgeest
 Is relatieve maatstaf geen universele waarheid


3. Foute perceptie of interpretatie van de realiteit

 Een verkeerde of onjuiste waarneming/interpretatie van een situatie,
object of gebeurtenis. Dit wordt meestal gevormd door onze
zintuigen en cognitieve processen
o Vb: hallucineren



4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon



2

,  Kan afwijkend zijn, indien gedurende lange tijd en in alle hevigheid.
(vermindert niet na enige tijd)


5. Ongepast of contraproductief gedrag

 Gedrag dat niet passend is voor de situatie (bv. buitensporige angst
voor een sollicitatiegesprek)
 Gedrag dat ons beperkt in ons vermogen om bepaalde rollen te
vervullen Of weerhoudt om ons aan onze omgeving aan te passen.
 Gedrag dat een belemmering vormt in sociaal en beroepsmatig
functioneren
(niet meer kunnen werken of sociale verantwoordelijkheden dragen –
zorg voor kind)



6. Gevaar

 Gedrag dat gevaar oplevert voor persoon zelf of voor anderen
 Sociale context is hier wel belangrijk
o bv. Oorlog
 Ontoerekeningsvatbaar


HISTORISCHE VISIES OP AFWIJKEND GEDRAG
Hoe men denkt over afwijkend gedrag wordt bepaald door  het
overheersend wereldbeeld van die tijd

o Bv: als men gelooft in bovennatuurlijke krachten -> afwijkend
gedrag is straf van God
o Bv: als men gelooft in wetenschap of rede -> afwijkend gedrag
is product van bio psychosociale factoren


HOE IS HET (WESTERSE) BEELD OVER PSYCHISCHE STOORNISSEN OVER DE TIJD
VERANDERD?
TIJD VAN HIPPOCRATES: 460 – 366 V. CHR

 Griekse arts
 Ziekten van lichaam en geest waren het gevolg van NATUURLIJKE
OORZAKEN en niet van bezetenheid
 Gezondheid wordt bepaald door een evenwicht in humores of
lichaaamssappen



 En verstoring in het evenwicht is de oorzaak van afwijkend gedrag

3

, o Overvloed aan slijm (flegmatisch): persoon met weinig
energie, traag, futloos
o Overvloed aan zwarte gal (melancholisch): oorzaak van
depressie of melancholie
o Overvloed aan gele gal (cholerisch): driftige persoon
o Overvloed aan bloed (sanguinisch): vrolijk, zelfverzekerd,
optimistisch


 Classificeerde abnormale gedragspatronen a.d.h.v. 3 hoofdcategorieën:

1. Melancholie: buitensporige depressie
2. Manie: buitensporige opwinding
3. Bezetenheid: bizar gedrag


ARABISCHE PSYCHIATRIE: 8 – 16DE EEUW

 Allerlei wetenschappelijke uitvindingen bv. Algebra
 Ontwikkelden eigen psychiatrie met veel aandacht voor:
o Behandelingen
o Diagnostiek
o theorieën

 Eerste ziekenhuis voor geesteszieken in Bagdad in 705
 Typerend: mensengerichte benadering van geestesziekten (Koran
adviseerde dit)
o met respect voor patiënt en nauwkeurige observaties van
symptomen
o het psychisch probleem werd als praktisch probleem
aanschouwd

 Resultaat: gedetailleerd overzicht van psychische stoornissen, goed
ontwikkelde behandelingen en gespecialiseerde psychiaters 
niveau vergelijkbaar met 1900 in Europa.


EXORCISME EN HEKSENVERVOLGING: (EUROPA-MIDDELEEUWEN)

 Geloof in BOVENNATUURLIJKE neemt toe
 Afwijkend gedrag is een teken van bezetenheid door boze geesten of
de duivel
 behandeling = exorcisme of uitdrijving
 Kerk nam exorcisten en heksen vervolgens in dienst  veel vrouwen
vermoord
 Maakten gebruik van nieuwe diagnostische tests: de drijftest:

4