Hoofdstuk 5: Het spierstelsel
Spieren produceren beweging of genereren spanning
Spieren hebben drie hoofdfuncties:
● beweging veroorzaken
● beweging tegenwerken
● warmte produceren
Sommige bewegingen zijn vrijwillig (vb. iets oppakken), terwijl andere onvrijwillig zijn (vb.
hartslag)
Spieren zorgen ook voor houding en stabiliteit door krachten te weerstaan, zoals bij rechtop
staan. Daarnaast produceren ze warmte, wat helpt bij het regelen van de
lichaamstemperatuur (zweten bij warmte, rillen bij kou)
De fundamentele activiteit van spieren is samentrekking
De basiswerking van alle spieren is contractie (samentrekking) → reageren op chemische
en/of elektrische signalen (prikkelbaarheid) en kunnen alleen actief verkorten, daarna
ontspannen ze terug naar hun oorspronkelijke lengte. Alle bewegingen in het lichaam zijn
hierop gebaseerd
Skeletspieren zijn het bekendst en zorgen, samen met het skelet, voor vrijwillige beweging.
Andere types (hart- en gladde spieren) worden later besproken
Skeletspieren zorgen ervoor dat botten kunnen bewegen
Skeletspieren zorgen ervoor dat botten bewegen (of juist niet bewegen)
→ gebeurt doordat spieren samentrekken of ontspannen. In het lichaam
zijn er meer dan 600 skeletspieren die samenwerken om alle bewegingen
mogelijk te maken
Spieren werken vaak in groepen:
- Synergisten helpen dezelfde beweging uitvoeren
- Antagonisten werken elkaar tegen (zoals buigen en strekken).
Meestal zitten spieren via pezen vast aan botten. Bij contractie trekt de
spier het ene bot naar het andere toe → trekt insertie naar oorsprong
(beweging)
Melisa Camci - 1
, Een spier is opgebouwd uit vele spiercellen
Een spier bestaat uit veel spiercellen (spiervezels) die samen
dezelfde functie hebben
→ gegroepeerd in bundels (fascikels) en omgeven door
bindweefsel (fascia). Aan de uiteinden vormen deze lagen pezen
die de spier aan botten vastmaken
Elke spiercel is lang, buisvormig en bevat meerdere kernen.
Binnenin zitten myofibrillen met de eiwitten actine en myosine, die
zorgen voor contractie. Wanneer deze samentrekken, verkort de
hele spier
De contractiele eenheid is een sarcomeer
De sarcomeer is de kleinste contractiele eenheid van een spier. Het is het deel van een
myofibril tussen twee Z-lijnen. Veel sarcomeren achter elkaar zorgen samen voor de
verkorting van de spier
Een sarcomeer bevat twee soorten eiwitfilamenten: actine (dun) en myosine (dik). Tijdens
contractie schuiven deze filamenten langs elkaar, waardoor de Z-lijnen dichter bij elkaar
komen en de spier verkort ⇒ sliding filament mechanism
Melisa Camci - 2
Spieren produceren beweging of genereren spanning
Spieren hebben drie hoofdfuncties:
● beweging veroorzaken
● beweging tegenwerken
● warmte produceren
Sommige bewegingen zijn vrijwillig (vb. iets oppakken), terwijl andere onvrijwillig zijn (vb.
hartslag)
Spieren zorgen ook voor houding en stabiliteit door krachten te weerstaan, zoals bij rechtop
staan. Daarnaast produceren ze warmte, wat helpt bij het regelen van de
lichaamstemperatuur (zweten bij warmte, rillen bij kou)
De fundamentele activiteit van spieren is samentrekking
De basiswerking van alle spieren is contractie (samentrekking) → reageren op chemische
en/of elektrische signalen (prikkelbaarheid) en kunnen alleen actief verkorten, daarna
ontspannen ze terug naar hun oorspronkelijke lengte. Alle bewegingen in het lichaam zijn
hierop gebaseerd
Skeletspieren zijn het bekendst en zorgen, samen met het skelet, voor vrijwillige beweging.
Andere types (hart- en gladde spieren) worden later besproken
Skeletspieren zorgen ervoor dat botten kunnen bewegen
Skeletspieren zorgen ervoor dat botten bewegen (of juist niet bewegen)
→ gebeurt doordat spieren samentrekken of ontspannen. In het lichaam
zijn er meer dan 600 skeletspieren die samenwerken om alle bewegingen
mogelijk te maken
Spieren werken vaak in groepen:
- Synergisten helpen dezelfde beweging uitvoeren
- Antagonisten werken elkaar tegen (zoals buigen en strekken).
Meestal zitten spieren via pezen vast aan botten. Bij contractie trekt de
spier het ene bot naar het andere toe → trekt insertie naar oorsprong
(beweging)
Melisa Camci - 1
, Een spier is opgebouwd uit vele spiercellen
Een spier bestaat uit veel spiercellen (spiervezels) die samen
dezelfde functie hebben
→ gegroepeerd in bundels (fascikels) en omgeven door
bindweefsel (fascia). Aan de uiteinden vormen deze lagen pezen
die de spier aan botten vastmaken
Elke spiercel is lang, buisvormig en bevat meerdere kernen.
Binnenin zitten myofibrillen met de eiwitten actine en myosine, die
zorgen voor contractie. Wanneer deze samentrekken, verkort de
hele spier
De contractiele eenheid is een sarcomeer
De sarcomeer is de kleinste contractiele eenheid van een spier. Het is het deel van een
myofibril tussen twee Z-lijnen. Veel sarcomeren achter elkaar zorgen samen voor de
verkorting van de spier
Een sarcomeer bevat twee soorten eiwitfilamenten: actine (dun) en myosine (dik). Tijdens
contractie schuiven deze filamenten langs elkaar, waardoor de Z-lijnen dichter bij elkaar
komen en de spier verkort ⇒ sliding filament mechanism
Melisa Camci - 2
