Samenvatting internationale communicatie

INTERNATIONALE COMMUNICATIE
INTRODUCTIE

Gastlessen zijn van groot belang!!

Er is een grote dominantie van buitenlandse content endan vooral Amerikaanse content.

 Er werden quota’s opgelegd die ervoor moeten zorgen dat we wat los komen van die dominantie en dit blijkt ook te
werken
 Grote publiekszender (Een, VTM,…) gebruiken vaak lokaal geproduceerde content

Ook bij streamingdiensten moeten ook geen investering in lokale producties (vaak in coproducties). Zij gaan heel vaak opzoek
gaan naar wat in een lokale context heel populair is. Ze zoeken naar lokale property’s, kopen dan de rechten op en distribueren
dat.

Ongeacht de mediasector zien we altijd een trend van dependentie, dominantie,…

Waarom cursus internationale communicatie?

 Convergentie, multimedialisering, crossmedialiteit, digitalisering, globalisering, lokalisering,…
 Essentie: afstand/ nabijheid + media
 Verwevenheid globale en lokale: ander perspectief en kritische blik

Helikopterperspectief: Om etnocentrisme te overstijgen en cultureel pluralisme te aanvaarden vormt een eerste stap de eigen
cultuur met de blik van een vreemdeling te bekijken”

LES 2: GESCHIEDENIS EN PARADIGMA’S

Focus opleidingsonderdeel: internationaal en mondiaal perspectief

 Vragen over afstand, wisselwerking lokaal/globaal, structurele machtsverhoudingen… + rol media

 Onderbelichte knelpunten: Noord-Zuid, afhankelijkheidsproblematiek, beeldvorming

 Paradigma’s en concepten

INTERNATIONALE COMMUNICATIE ALS CONCEPT

Internationale communicatie?
 Interdisciplinair domein
 Oorsprong en ontwikkeling, structuur en gevolgen van internationale en globale verkeer (flow)
o Verkeer van waarden, normen, opinies en informatie
o Tussen individuen, groepen, organisaties en staten
 Focus op problematische vraagstukken
o Kritisch veld die kijkt naar wat er misloopt, en de rol van de media

IC niet de enige term: meer om interpersoonlijke aspect te benadrukken
 Alternatieve concepten
 Interculturele communicatie: heeft betrekking op interpersoonlijke communicatie, soort ‘face-to-face’-interactie
tussen (groepen van) mensen van verschillende culturen
 Frederick: Global communication
o Interdisciplinair karakter
o Probleemgebieden (bv. propaganda)
o Focus op technologie, data en informatie
1

, o Transborder (uitholling natie)
o Het idee van de natiestaat wordt uitgehold, het is voor een stuk aan belang aan het verliezen door de
competitie van dat soort gigantische actoren zoals multinationals die eigenlijk los staan van een staat die
daar onafhankelijk optreden, die dat overstijgen
o Het is uitgehold: heel wat bevoegdheden zijn naar hogere niveaus (EU, NAVO,…)
 Hamelink: World communication
o ‘Internationale’ communicatie = te veel “natie”
o Gaat niet mee in verhaal van global communication (dit zou suggereren dat we 1 global cultuur hebben, het is te
vroeg om daarover te spreken – te utopisch)
o World communication vat het volgens hem iets beter samen
Verwijst naar “all cross-border traffic or data, information and knowledge”
 Althique: (media) globalisering
o Toenemende interactiviteit en uitwisseling waarbij de fysieke, symbolische én ideologische grenzen qua afstand
verdwenen zijn
 Globalisering: alle soorten grenzen verdwijnen, achterwege laten
o MAAR:
 Erkenning transnationale en internationale praktijken en tendensen
 Erkenning lokale of nationale dimensies: je moet de gelaagdheid blijven hanteren


GLOBALISERING EN GLOKALISERING


2.1 GLOBALISERING

Globalisering?
 De idee van interdependentie (onderlinge samenhang of afhankelijkheid- van allerlei fenomenen op mondiaal vlak)
 Wordt gezien als een verdere stap dan internationalisering en transnationalisering
 “expanding scale, growing magnitude, speeding up and deepening impact of transcontinental flows and patterns of
social interaction”

Belang internationale dimensie:
 Financieel-economische globalisering
o Bv intern. Mobiliteit kapitaal
o Bv rol van supranationale actoren (IMF)
o Bv panama papers
o Actualiteit: Trump die protectionistisch beleid, die werken vandaag alleen maar omdat economiëen zo
interdependent geworden zijn

 Politieke globalisering
o Individuele politieke leiders, kunnen een impact hebben ver buiten hun eigen land
o Actualiteit: Trump met de Vredesraad: poging van internationale problemen om een supranational niveau aan
te pakken, opereert buiten reeds bestaande instanties

 Militaire globalisering
 Menselijke migratie en toerisme (zie ook concept van ‘diaspora’)
o Heel vaak van het zuiden naar het westen (flow)
o Ook binnen globale zuiden kunnen er migratiestromen zijn
o Toerisme: ook een vorm van migratie, wereldwijde expansie
 Gaat in stijgende lijn
 Tendens die niet te stoppen is
 Globalisering van media en cultuur

2.2 GLOBALISERING IN MEDIA, COMMUNICATIE EN INFORMATIE

Belang van internationale dimensie: media
 Technologie
 Organisatie en financiële structuur
 Mediaverkeer en -handelsstromen
 Productie, vorm en inhoud
2

,  Mediabeleid op internationaal niveau
 Internationalisering van mediaconsumptie, - ervaring en culturele invloed
o Impact van globalisering op wat publieken wereldwijd gaan consumeren qua mediacontent

Kernconcepten
 Macht en machtscentra (triadium)
o Wereldwijd zijn eer een zeer beperkt aantal machtscentra die bij wijze van spreken de boel gaan domineren (=
triadium)
o Noord-Amerika (VS & Canada), West-Europa & Aziatische tijgers (Japan, …)
 Onevenwichtige verhoudingen, stromen, (flows)
o Stromen van mediacontent wereldwijd
 Financiële, structurele, economische, dominantie + culturele invloed
 Afstand, globaal-lokaal

Globalisering en media
 Dubbele relatie
1. Media als uiting van globalisering
o Denk aan formats die globaal uitgewisseld worden
o Passieve rol
2. Media als katalysator van globalisering
o Telegrafie en koloniale politiek
o Sociale media en protesten in Arabische wereld
o Smartphone en vluchtelingen
 Wij zien de smartphone als een luxe dus we begrijpen het niet als vluchtelingen een dure iPhone kopen
 Voor hen is het juist superbelangrijk
 Westers perspectief is niet altijd de norm van alles
o Actieve rol voor globalisering

Kortom: “The conditio humana cannot be understood nationally or locally but only globally. To an unprecedented degree, social
life in the privileged world is lived in constant flux between the local and the global” (Beck, 2002: 17)

2.3 HET SPANNINGSVELD TUSSEN GLOBAAL EN LOKAAL

Het complex proces van toenemende internationale verwevenheid is niet eenduidig en geeft aanleiding tot hevige discussie
omtrent de aard en de gevolgen van globalisering.

Spanningen: twee perspectieven in globaliseringsdebat
1. Optimistische ‘liberaal’ standpunt
o Vrijhandel en afbouw van handelsbarrières
o Universele rechten van de mens
o Defensie (NATO), handel (WTO), politiek (UN), …
 Afbouw nationale barrières
o Global village: McLuhan
 Idee dat we steeds meer in één grote samenleving leven
 Iedereen kan elkaar wereldwijd kennen
 Zelfde idee als een klein dorp vroeger waar iedereen elkaar kent
 Dat is nu mogelijk in de digitale samenleving
2. Kritisch standpunt
o Heel wat problemen en groeiende ongelijkheden
o Vrijhandel komt vooral een drietal machtscentra ten goede (triadium)
 Noord-Amerika (VS en Canada)
 West-Europa/EU
 Aziatische tijgers: Japan en enkele Zuid-Oost-Aziatische landen (China, Hong-Kong, Singapore,…)
o Occupy Wall Street
o Anti/anders/beterglobalisten



2.3.1 MACHTSPOLEN IN DE WERELDECONOMIE


3

, Drie machtspolen controleren grofweg de wereldwijde economie: Noord-Amerika, de EU en de regio Azië-Pacific (vooral Japan
en steeds meer China)

Mediaconcentratie: fenomeen waarbij een groot deel van de mediaproductie en -distributie gecntroleerd wordt door een
relatief beperkt aantal bedrijven. (conglomeraten/ concerns)

De BRIC-landen bevinden zich in een vergelijkbaar stadium van economische ontwikkeling. Het concept staat symbool voor het
verzet tegen de gevestigde orde en slaat vooral op de verschuiving in economische kracht.
De BRIC(S)
 Brazil
 Rusland
 India
 China
 South-Africa (wordt er af en toe bijgerekend)
o Economisch niet van dezelfde orde als de andere 4

BRICS zijn enorm belangrijk. Bijna de helft van de wereldbevolking leeft verspreid over die landen. Ook economisch kunnen deze
landen de grootste groei cijfers voorleggen.

Machtscentra blijven belangrijk maar we zien dus ook duidelijk dat de BRICS ook een plaats innemen.
 Investeren ook in prestige projecten: denk aan ruimtevaart
 Willlen uitbreiden: Egypte, Iran, Argentinië,…
o Gelijkgestemden
 Grote voortrekker is China: heel interessante actor op vlak van internationale communicatie

2.3.2 CHINA EN SOFT POWER

Het idee van ‘soft power’: “the ability to affect others to obtain preferred outcomes by co-option and attraction rather than
coercion or payment.” + tweerichtingsverkeer

China: soft power
 Term is niet inclusief verbonden aan China, kan ook door andere landen uitgeoefend worden (denk aan VS na WOII,
probeerden hun way of life te verspreiden)
 Je probeert doelstelling te bereiken door co-option and attraction
o Op een goeie manier proberen overtuigen
o Win-win situatie: je geeft iets maar je wint ook iets
 Tegenstelling tot hardpower waar je aan co-ortion en payment gaat doen (omkopen)

China focust op organiseren van global events om een betere reputatie te bekomen
 Olymische spelen
 Worldcup
 Ook investeringen in Europese voetbalclubs

China probeert ook door investeringen in Hollywood binnen te geraken: denk aan the great wall (wouden China precies wat
ophemelen)

Concept van soft power:
 Joseph Knife: werkte dit concept helemaal uit


2.4 KRITIEKEN EN GLOKALISERING

Glokalisering
= proces waarbij grote transnationale corporaties hun buitenlandse cultuur producten inhoudelijk gaan aanpassen naar de
behoften, smaken, voorkeuren van de ontvangende cultuur (bv Pizza Hut, Pixar)

Kritieken en nuances
 Glokalisering (Robertson)
o Men erkent dat er globalisering bezig is maar het lokale blijft ook belangrijk


4