Sociologie
Psychologie VS sociologie
Socioloog= gedrag verklaren door te kijken naar de groepen waartoe iemand behoort
(structuur, waarden, normen)
➔ vb ziekteverzuim op werk: verschillende groepen vergelijken
➔ vanuit die opgedane kennis: gedrag verklaren
Psycholoog= gedrag verklaren vanuit de persoon zelf, inzicht krijgen in de
persoonlijkheidsstructuur zelf
➔ vb claustrofobie, faalangst
VB anorexia:
socioloog ➔ slankheidsideaal, moeilijke thuissituatie
psycholoog➔ identiteitsontwikkeling, perfectionisme
VB burn outs:
socioloog ➔ veranderde samenleving, werkdruk
psycholoog➔ innerlijke stress, persoonsontwikkeling
Definitie sociologie
= Sociologie is de wetenschap van de maatschappij, de wetenschap van het menselijk
samenleven of de wetenschap van het sociale. Mensen leven met elkaar samen en
worden daardoor beïnvloed. (Stapel & Keukens, 2016)
Analyse definitie sociologie
2 fundamentele vragen:
1) mensen behoren tot groepen of sociale eenheden: welke weerslag heeft dit
op hun gedrag?
➔ micro, meso,macroniveau
microniveau mesoniveau macroniveau
Kind uit een gezin (micro) met zeer de invloed van lid van van West-vlaams dialect
open en positieve sfeer: vaak leider, een jeugdbeweging (vaak
mengt zich makkelijk in discussies milieubewust, sociaal
minder schroom om over geëngageerd maar ook:
taboeonderwerpen te praten. vaker leiderstypes)
2) Hoe zit de samenleving in elkaar?
= niet alleen verklaren vanuit het gedrag! belang van sociale processen
➔ organisatie gezondheidszorg=
, ● Machtsverhoudingen (bv wel/niet terugbetalingen medicatie, remgeld
huisartsen, invloed van de zorgverzekeringen, machtsmisbruik door
zorgverleners of patiënten, …)
● Maatschappelijke ontwikkelingen (vb., vergrijzing met uitbouw
thuiszorg, steeds mondiger patiënten, uitdagingen in de
gezondheidszorg door personeelstekorten, AI binnen de zorg,
begrotingstekort met besparingen in de gezondheidszorg)
➔ Afname van de mantelzorg?
Hoe zit de gezondheidszorg in elkaar?
● welke subgroepen spelen een rol?
● hoe zijn de machtsverhoudingen welke maatschappelijke ontwikkelingen
spelen een rol (vb. Hospitalisatieverzekering: vroeger optioneel, nu zo goed als
verplicht wil je de kosten betaalbaar houden...)
Sociologie als wetenschap
● ieder mens= soort ‘amateur-socioloog’
● MAAR: vaak subjectieve opvattingen
sociologie = empirische wetenschap (systematisch waarnemen van feiten)
➔ gebaseerd op feiten
➔ dmv onderzoek
➔ vanuit gegevens= verklaringen zoeken
➔ belang voor de samenleving adhv verkregen resultaten kunnen beslissingen
genomen worden op beleidsniveau
VB ongevallen
objectieve werkelijkheid= ‘welke mensen veroorzaken de meeste ongevallen?
(mannen tussen 18 en 27j.)
Subjectieve werkelijkheid= welke chauffeurs denken de ondervraagden dat de
meeste ongevallen veroorzaken?
➔Kunnen dus zeer verschillende antwoorden zijn!
‘waardevolle wetenschap’=
● morele overwegingen mogen geen rol spelen bij theorie of onderzoek
● Géén wetmatigheden, wel waarschijnlijkheden en patronen in kaart brengen!
(verschil gedragswetenschappen versus natuurwetenschappen)
● Uitkomsten van onderzoek kunnen wel gebruikt worden voor morele
doeleinden
Interactie, cultuur, interdependentie
=mensen zijn sociale wezens: feit dat ze samenleven met anderen werkt door op hun
bestaan en gedrag
, ➔ op 3 manieren met elkaar verbonden
● ze zijn op elkaar gericht: interactie
➔ gedrag afstemmen op elkaar
● ze worden door elkaar gevormd: cultuur
➔ wat mensen doen, denken en voelen is sterk bepaald door wat ze van
anderen hebben geleerd
● ze zijn van elkaar afhankelijk: interdependentie
➔ Mensen kunnen niet zonder de anderen leven
Interactie
= het gedrag van mensen ten opzichte van elkaar in voortdurende wisselwerking. het
gedrag van de één leidt tot een reactie van de ander
Waarom gedragen mensen zich zoals ze doen?
➔omdat ik dit wil<-> omdat dit van hen verwacht wordt (vaak onbewust)
➔ mensen houden voortdurend rekening met elkaar
het gedrag van de één leidt tot een reactie van de ander dwz:
➔ reactie is gebaseerd op interpretatie, ofwel de subjectieve definitie van een situatie.
deze definitie bepaalt het gedrag, of ze nu waar is of niet
➔zowel verbaal als non-verbale taal speelt een rol
● patiënt huilt, ik stel mij empatisch op
● Puberdochter komt thuis: ‘die van Nederlands is een kalf!’ (gedrag), moeder:
‘respect in taalgebruik aub’ (reactie) , zij roept ‘je luistert niet naar mij!’
(interpretatie van de reactie) -> invloed op de conversatie
verschillende mensen zullen eenzelfde situatie vaak verschillend interpreteren
➔ leidt tot verschillende interactiepatronen
➔ vb positie arts-verpleegkundige
● vpk 1= arst als een meerdere zien
● vpk 2= een collega
● gedragspatronen= ?
➔ is NIET onveranderbaar!!!!!
ieder mens vertoont ‘voorgeprogrammeerd’ gedrag, meestal zonder dit zelf te
beseffen. dit beïnvloedt sterk hoe we een situatie analyseren
● de vpk komt de kamer binnen en zegt ‘hoe gaat het met u’
● de patiënt antwoord ‘niet zo goed, ik heb veel pijn en maak me zorgen’
● de vpk reageert met ‘oke, ik zal uw medicatie even klaarmaken’
➔ waarom?
Voorgeprogrammeerd gedrag bij verpleegkundigen is het gebruik van
routinehandelingen en standaardcommunicatie in situaties die eigenlijk om
maatwerk vragen. Dit komt vaak voort uit protocollen, tijdsdruk en gewoonte.
Psychologie VS sociologie
Socioloog= gedrag verklaren door te kijken naar de groepen waartoe iemand behoort
(structuur, waarden, normen)
➔ vb ziekteverzuim op werk: verschillende groepen vergelijken
➔ vanuit die opgedane kennis: gedrag verklaren
Psycholoog= gedrag verklaren vanuit de persoon zelf, inzicht krijgen in de
persoonlijkheidsstructuur zelf
➔ vb claustrofobie, faalangst
VB anorexia:
socioloog ➔ slankheidsideaal, moeilijke thuissituatie
psycholoog➔ identiteitsontwikkeling, perfectionisme
VB burn outs:
socioloog ➔ veranderde samenleving, werkdruk
psycholoog➔ innerlijke stress, persoonsontwikkeling
Definitie sociologie
= Sociologie is de wetenschap van de maatschappij, de wetenschap van het menselijk
samenleven of de wetenschap van het sociale. Mensen leven met elkaar samen en
worden daardoor beïnvloed. (Stapel & Keukens, 2016)
Analyse definitie sociologie
2 fundamentele vragen:
1) mensen behoren tot groepen of sociale eenheden: welke weerslag heeft dit
op hun gedrag?
➔ micro, meso,macroniveau
microniveau mesoniveau macroniveau
Kind uit een gezin (micro) met zeer de invloed van lid van van West-vlaams dialect
open en positieve sfeer: vaak leider, een jeugdbeweging (vaak
mengt zich makkelijk in discussies milieubewust, sociaal
minder schroom om over geëngageerd maar ook:
taboeonderwerpen te praten. vaker leiderstypes)
2) Hoe zit de samenleving in elkaar?
= niet alleen verklaren vanuit het gedrag! belang van sociale processen
➔ organisatie gezondheidszorg=
, ● Machtsverhoudingen (bv wel/niet terugbetalingen medicatie, remgeld
huisartsen, invloed van de zorgverzekeringen, machtsmisbruik door
zorgverleners of patiënten, …)
● Maatschappelijke ontwikkelingen (vb., vergrijzing met uitbouw
thuiszorg, steeds mondiger patiënten, uitdagingen in de
gezondheidszorg door personeelstekorten, AI binnen de zorg,
begrotingstekort met besparingen in de gezondheidszorg)
➔ Afname van de mantelzorg?
Hoe zit de gezondheidszorg in elkaar?
● welke subgroepen spelen een rol?
● hoe zijn de machtsverhoudingen welke maatschappelijke ontwikkelingen
spelen een rol (vb. Hospitalisatieverzekering: vroeger optioneel, nu zo goed als
verplicht wil je de kosten betaalbaar houden...)
Sociologie als wetenschap
● ieder mens= soort ‘amateur-socioloog’
● MAAR: vaak subjectieve opvattingen
sociologie = empirische wetenschap (systematisch waarnemen van feiten)
➔ gebaseerd op feiten
➔ dmv onderzoek
➔ vanuit gegevens= verklaringen zoeken
➔ belang voor de samenleving adhv verkregen resultaten kunnen beslissingen
genomen worden op beleidsniveau
VB ongevallen
objectieve werkelijkheid= ‘welke mensen veroorzaken de meeste ongevallen?
(mannen tussen 18 en 27j.)
Subjectieve werkelijkheid= welke chauffeurs denken de ondervraagden dat de
meeste ongevallen veroorzaken?
➔Kunnen dus zeer verschillende antwoorden zijn!
‘waardevolle wetenschap’=
● morele overwegingen mogen geen rol spelen bij theorie of onderzoek
● Géén wetmatigheden, wel waarschijnlijkheden en patronen in kaart brengen!
(verschil gedragswetenschappen versus natuurwetenschappen)
● Uitkomsten van onderzoek kunnen wel gebruikt worden voor morele
doeleinden
Interactie, cultuur, interdependentie
=mensen zijn sociale wezens: feit dat ze samenleven met anderen werkt door op hun
bestaan en gedrag
, ➔ op 3 manieren met elkaar verbonden
● ze zijn op elkaar gericht: interactie
➔ gedrag afstemmen op elkaar
● ze worden door elkaar gevormd: cultuur
➔ wat mensen doen, denken en voelen is sterk bepaald door wat ze van
anderen hebben geleerd
● ze zijn van elkaar afhankelijk: interdependentie
➔ Mensen kunnen niet zonder de anderen leven
Interactie
= het gedrag van mensen ten opzichte van elkaar in voortdurende wisselwerking. het
gedrag van de één leidt tot een reactie van de ander
Waarom gedragen mensen zich zoals ze doen?
➔omdat ik dit wil<-> omdat dit van hen verwacht wordt (vaak onbewust)
➔ mensen houden voortdurend rekening met elkaar
het gedrag van de één leidt tot een reactie van de ander dwz:
➔ reactie is gebaseerd op interpretatie, ofwel de subjectieve definitie van een situatie.
deze definitie bepaalt het gedrag, of ze nu waar is of niet
➔zowel verbaal als non-verbale taal speelt een rol
● patiënt huilt, ik stel mij empatisch op
● Puberdochter komt thuis: ‘die van Nederlands is een kalf!’ (gedrag), moeder:
‘respect in taalgebruik aub’ (reactie) , zij roept ‘je luistert niet naar mij!’
(interpretatie van de reactie) -> invloed op de conversatie
verschillende mensen zullen eenzelfde situatie vaak verschillend interpreteren
➔ leidt tot verschillende interactiepatronen
➔ vb positie arts-verpleegkundige
● vpk 1= arst als een meerdere zien
● vpk 2= een collega
● gedragspatronen= ?
➔ is NIET onveranderbaar!!!!!
ieder mens vertoont ‘voorgeprogrammeerd’ gedrag, meestal zonder dit zelf te
beseffen. dit beïnvloedt sterk hoe we een situatie analyseren
● de vpk komt de kamer binnen en zegt ‘hoe gaat het met u’
● de patiënt antwoord ‘niet zo goed, ik heb veel pijn en maak me zorgen’
● de vpk reageert met ‘oke, ik zal uw medicatie even klaarmaken’
➔ waarom?
Voorgeprogrammeerd gedrag bij verpleegkundigen is het gebruik van
routinehandelingen en standaardcommunicatie in situaties die eigenlijk om
maatwerk vragen. Dit komt vaak voort uit protocollen, tijdsdruk en gewoonte.
