Algemene psychologie
H1: Wat is psychologie?
1.1. Wat is psychologie & wat is het niet?
Psychologie = breed veld met vele specialismen in wezen vd
wetenschap v gedrag & geestelijke processen technieken om
te bestuderen (met instrumenten)
(wetenschap die gedrag & geestelijke processen v andere op
wetenschappelijke manier bestudeert)
BV: pro Trump ja/nee is uiterlijk waarneembaar wrd innerlijk
gedrag naar buiten komt & we dus iets te weten komen over
attitude vd persoon
Afkorting = Griekse letter psi
Etymologisch
= psychè (Grieks) levensadem, ziel, geest
= logos woord, verklaring, rede, leer, gebied v studie
1.2. 6 belangrijkste perspectieven psychologie
6 basisgebieden:
1) Ontwikkelingspsychologie = studie gedrag versch
levensfases mens
2) Persoonlijkheidspsychologie/Differentiële psychologie =
bestudeert mens als individu in datgene waarin zij versch v
anderen
3) Cognitieve/Algemene/Experimentele
psychologie/functieleer = studie v afzonderlijke psychische
functies & processen
4) Sociale psychologie = studie gedrag mensen uitgaande v
principes uit biologie
5) Bio(logische) psychologie/psychobiologie = studie gedrag
v mensen uitgaande v principes uit biologie
6) Methodenleer/methodologie = studie
onderzoeksmethoden empirisch onderzoek (menselijk
gedrag)
1
, zie prent & schema in boek
Moderne psychologie
= Griekse filosofische wortels Socrates, Plato & Aristoteles
speculeerden over bewustzijn, gekte, emoties het denken kunnen
verstoren & waarnemingen zijn slechts interpretaties
= Azië yoga & boeddhisme volgers verkenden bewustzijn &
probeerden dat via meditatie te beheersen
= Afrika andere verklaringen voor persoonlijkh & psychische
stoornissen
= middeleeuws Europa rooms-katholieke kerk, menselijk geest
moet mysterie blijven
= pas na enkele eeuwen radicaal nieuwe ideeën over geest &
gedrag
Perspectieven = hoe je naar iets kijkt gebruiken om gedrag te
bestuderen
Moest allemaal stiekem gedaan/verzwegen w = tot Descartes
1.2.1. Scheiding v lichaam & geest & biologisch perspectief
Descartes (17e eeuw) = scheiding kerk onderzoek naar
lichaam & geest mocht wrd scheiding tussen spirituele geest &
fysieke lichaam volgens Descartes
Rationalisme = denken is enige middel om aan wetenschap &
filosofie te doen
VS
Empirisme = waarnemingen, ervaringen & experimenteren zijn
enige ware bronnen v kennis
BV: wereld is plat = empirisme tegenbewijs geven via
waarnemingen dus denken w (fout) beïnvloedt
2
, Modern biologisch perspectief = lichaam & geest opnieuw
samengevoegd
geest is product v hersenen
oorzaken gedrag w in zenuwstelsel, endocriene stelsel & genen
gezocht
BV: fysieke gezondheid slecht beïnvloedt mentale gezondheid
wrd niet scheiden/hangen samen
= 2 variaties: neurowetenschap & evolutionaire psychologie (Darwin:
overleving)
1.2.2. Begin wetenschappelijke psychologie & modern cognitief
perspectief
Wundt(19e – 20e eeuw)
= zoeken naar bouwstenen vh denken via methode
introspectie: inkijken bij jezelf (nu)
= 1879 1e psychologisch lab
BV: schaal op 10 depressieve gevoelens: moeilijk 1 getal op
plakken want waarom dat getal + niet ied dezeflde betekenis aan
dat getal VS thermometer wel exact getal geven
= structuralisme = wil soort periodiek systeem vh denken
Kritiek = intropsectie subjectief, variabel tussen observatoren
(versch interpretatie, etc.) & vaak retrospectie (= niet inkijken
bij jezelf nu maar vergelijken met hoe je je vroeger voelde)
Gestalts reactie = het geheel niet de delen: geheel
bewustzijnservaringen belangrijker dan kleine delen
BV: lijnen beer apart bekijken zie je geen beer, wel ih geheel
James = functionalisme: psychische processen kunnen beste
begrepen w ih licht v hun adaptieve nut & functie (wat nodig
overleven & voorplanten dus kijken naar nut v bep processen)
3
, BV: ontwikkeling computer = boost moderne psych nadruk
op mentale processen zoals leren, geheugen, perceptie, &
denken als vormen v informatieverwerking/brain-imgaging
(neemt prikkels op & reageert)
1.2.3. Behavioristisch perspectief met nadruk op waarneembaar
gedrag
Watson (19e – 20e eeuw)
= formele start behaviorisme met boek: “Psychology from the
standpoint of a behaviorist”
= gedrag kan je waarnemen: soort gedrag afh v
bekrachtigingen/straffen zei geef me eender welke persoon
& ik maak er v wat ik wil a.d.h.v. bekrachtiging/straf
geen onderscheid mens & dier bij bestudering gedrag
menselijk gedrag w volledig gestuurd door externe stimuli
omstreden uitspraken & experimenten
Skinner (20e eeuw)
= operante conditionering: bekrachtiging
= proeven met duiven & ratten ° vele nieuwe begrippen &
technieken: Skinner-box, reinforcement, schedules, shaping,
etc.
Pavlov (19e – 20e eeuw)
= klassieke conditionering: bekrachtiging
= fysioloog die spijsvertering bestudeerde: geen psycholoog
per toeval ontdekt
1.2.4. Perspectieven vanuit de gehele persoon
Freud (19e eeuw)
= ontw psychodynamische theorie
persoonlijkheid/psychoanalyse: onbewuste geest/psyché is
reservoir v energie/dynamica voor persoonlijkh
= techniek: vrije associatie/per ongeluk verspreking
4
H1: Wat is psychologie?
1.1. Wat is psychologie & wat is het niet?
Psychologie = breed veld met vele specialismen in wezen vd
wetenschap v gedrag & geestelijke processen technieken om
te bestuderen (met instrumenten)
(wetenschap die gedrag & geestelijke processen v andere op
wetenschappelijke manier bestudeert)
BV: pro Trump ja/nee is uiterlijk waarneembaar wrd innerlijk
gedrag naar buiten komt & we dus iets te weten komen over
attitude vd persoon
Afkorting = Griekse letter psi
Etymologisch
= psychè (Grieks) levensadem, ziel, geest
= logos woord, verklaring, rede, leer, gebied v studie
1.2. 6 belangrijkste perspectieven psychologie
6 basisgebieden:
1) Ontwikkelingspsychologie = studie gedrag versch
levensfases mens
2) Persoonlijkheidspsychologie/Differentiële psychologie =
bestudeert mens als individu in datgene waarin zij versch v
anderen
3) Cognitieve/Algemene/Experimentele
psychologie/functieleer = studie v afzonderlijke psychische
functies & processen
4) Sociale psychologie = studie gedrag mensen uitgaande v
principes uit biologie
5) Bio(logische) psychologie/psychobiologie = studie gedrag
v mensen uitgaande v principes uit biologie
6) Methodenleer/methodologie = studie
onderzoeksmethoden empirisch onderzoek (menselijk
gedrag)
1
, zie prent & schema in boek
Moderne psychologie
= Griekse filosofische wortels Socrates, Plato & Aristoteles
speculeerden over bewustzijn, gekte, emoties het denken kunnen
verstoren & waarnemingen zijn slechts interpretaties
= Azië yoga & boeddhisme volgers verkenden bewustzijn &
probeerden dat via meditatie te beheersen
= Afrika andere verklaringen voor persoonlijkh & psychische
stoornissen
= middeleeuws Europa rooms-katholieke kerk, menselijk geest
moet mysterie blijven
= pas na enkele eeuwen radicaal nieuwe ideeën over geest &
gedrag
Perspectieven = hoe je naar iets kijkt gebruiken om gedrag te
bestuderen
Moest allemaal stiekem gedaan/verzwegen w = tot Descartes
1.2.1. Scheiding v lichaam & geest & biologisch perspectief
Descartes (17e eeuw) = scheiding kerk onderzoek naar
lichaam & geest mocht wrd scheiding tussen spirituele geest &
fysieke lichaam volgens Descartes
Rationalisme = denken is enige middel om aan wetenschap &
filosofie te doen
VS
Empirisme = waarnemingen, ervaringen & experimenteren zijn
enige ware bronnen v kennis
BV: wereld is plat = empirisme tegenbewijs geven via
waarnemingen dus denken w (fout) beïnvloedt
2
, Modern biologisch perspectief = lichaam & geest opnieuw
samengevoegd
geest is product v hersenen
oorzaken gedrag w in zenuwstelsel, endocriene stelsel & genen
gezocht
BV: fysieke gezondheid slecht beïnvloedt mentale gezondheid
wrd niet scheiden/hangen samen
= 2 variaties: neurowetenschap & evolutionaire psychologie (Darwin:
overleving)
1.2.2. Begin wetenschappelijke psychologie & modern cognitief
perspectief
Wundt(19e – 20e eeuw)
= zoeken naar bouwstenen vh denken via methode
introspectie: inkijken bij jezelf (nu)
= 1879 1e psychologisch lab
BV: schaal op 10 depressieve gevoelens: moeilijk 1 getal op
plakken want waarom dat getal + niet ied dezeflde betekenis aan
dat getal VS thermometer wel exact getal geven
= structuralisme = wil soort periodiek systeem vh denken
Kritiek = intropsectie subjectief, variabel tussen observatoren
(versch interpretatie, etc.) & vaak retrospectie (= niet inkijken
bij jezelf nu maar vergelijken met hoe je je vroeger voelde)
Gestalts reactie = het geheel niet de delen: geheel
bewustzijnservaringen belangrijker dan kleine delen
BV: lijnen beer apart bekijken zie je geen beer, wel ih geheel
James = functionalisme: psychische processen kunnen beste
begrepen w ih licht v hun adaptieve nut & functie (wat nodig
overleven & voorplanten dus kijken naar nut v bep processen)
3
, BV: ontwikkeling computer = boost moderne psych nadruk
op mentale processen zoals leren, geheugen, perceptie, &
denken als vormen v informatieverwerking/brain-imgaging
(neemt prikkels op & reageert)
1.2.3. Behavioristisch perspectief met nadruk op waarneembaar
gedrag
Watson (19e – 20e eeuw)
= formele start behaviorisme met boek: “Psychology from the
standpoint of a behaviorist”
= gedrag kan je waarnemen: soort gedrag afh v
bekrachtigingen/straffen zei geef me eender welke persoon
& ik maak er v wat ik wil a.d.h.v. bekrachtiging/straf
geen onderscheid mens & dier bij bestudering gedrag
menselijk gedrag w volledig gestuurd door externe stimuli
omstreden uitspraken & experimenten
Skinner (20e eeuw)
= operante conditionering: bekrachtiging
= proeven met duiven & ratten ° vele nieuwe begrippen &
technieken: Skinner-box, reinforcement, schedules, shaping,
etc.
Pavlov (19e – 20e eeuw)
= klassieke conditionering: bekrachtiging
= fysioloog die spijsvertering bestudeerde: geen psycholoog
per toeval ontdekt
1.2.4. Perspectieven vanuit de gehele persoon
Freud (19e eeuw)
= ontw psychodynamische theorie
persoonlijkheid/psychoanalyse: onbewuste geest/psyché is
reservoir v energie/dynamica voor persoonlijkh
= techniek: vrije associatie/per ongeluk verspreking
4
