Verandercommunicatie
Colleges
Flitscollege 1 Context .............................................................................................................................. 2
Flitscollege 2 Organisatiecontext ............................................................................................................ 4
Flitscollege 3 Aanpak ............................................................................................................................... 6
Flitscollege 4 Aanpak ............................................................................................................................... 8
Flitscollege 5 Implementatie ................................................................................................................. 10
Reijnders
Hoofdstuk 1 Context interne communicatie ......................................................................................... 13
Hoofdstuk 2 Communicatie in organisaties .......................................................................................... 14
Hoofdstuk 3 Twee visies op interne communicatie .............................................................................. 15
Hoofdstuk 4 Onderzoek......................................................................................................................... 17
Hoofdstuk 5 Communicatief veranderen .............................................................................................. 19
Hoofdstuk 6 Digitale interne communicatie ......................................................................................... 21
Hoofdstuk 7 Naar een communicatieve organisatie ............................................................................. 23
Hoofdstuk 8 De IC-professional in een communicatieve organisatie ................................................... 24
Marcus & van Dam
Hoofdstuk 10.4 Bestuursniveaus en specifieke taken........................................................................... 27
Hoofdstuk 11.5 Mintzberg en organisatiestructuren ............................................................................ 29
Hoofdstuk 13.5 Groeimodellen voor organisaties ................................................................................ 31
1
,Flitscollege 1 Context
Context =
• De totale omgeving waarin iets betekenis krijgt
• De context is de achtergrond of referentie van een uitdrukking, idee of gebeurtenis waaraan
het zijn betekenis ontleent.
Context bij verandering: alle omstandigheden waar je rekening mee moet houden bij een
verandering.
Context heeft te maken met interpretatie en betekenisgeving (eiland en boot). Vanuit je eigen
perspectief wordt betekenis gegeven aan een situatie.
Organisatiecontext
• macro: niet of nauwelijks te beïnvloeden; DESTEP-factoren (externe invloeden)
• meso: externe actoren waarmee kan worden gecommuniceerd en waarmee transacties
kunnen plaatsvinden (stakeholders). Wel te beïnvloeden
• micro: het krachtenveld binnen een organisatie; 7 Sen
Context bij communicatie
• ‘Al het andere berichtenverkeer bij communicatie’
- Hebben bepaalde termen een lading gekregen?
- Inleven in beleveniswereld van de betrokkenen
• Context is dus bepalend voor interpretatie en betekenisgeving binnen communicatie
Context & cultuur
Laag context communiceren – Westerse en Amerikaanse culturen
• Alle informatie die nodig is om een bericht te kunnen begrijpen is opgenomen in het bericht
zelf.
• ‘Recht voor zijn raap’: duidelijk, onpersoonlijk, zakelijk
Hoog context communiceren – Aziatische, Oosterse en Arabische culturen
• De meeste informatie van een bericht is vervat in de context
• De woorden die er gesproken worden zijn ondergeschikt aan datgene wat er niet wordt
gezegd
Betekenisgeving hoog context communiceren
• De bedoelingen van de gesprekspartner moeten afgeleid worden uit:
- De relatie met de gesprekspartner
- Referenties aan gebeurtenissen uit het verleden
- Entourage: plaats en omstandigheden
- Gebaren, emoties, blikken
- Spreektempo, intonatie, pauzes
• Belangrijk: veel tijd te steken in persoonlijk contact ne het opbouwen van een relatie
Context & communicatie
• Laag context cultuur
Al het andere berichtenverkeer voor en tijdens communicatie
- WAT wordt gecommuniceerd
• Hoog context cultuur
2
, Waar te nemen signalen en omstandigheden voor en tijdens communicatie
- Hier gaat het dus meer om HOE dan WAT wordt gecommuniceerd
Cultuur ontstaat door communicatie
• Nieuw? Elkaar leren kennen? → laag-context
- Weinig gedeelde kennis in ervaringen, normen en waarden
- Weinig gedeelde sociale context
• Leren kennen? → meer hoog-context
Cultuur & verandering
• Een (organisatie)cultuur is lastig te veranderen: ingeslepen patronen, betekenisgevingen en
gewoonten
• Cultuur wordt gevormd door interactie en communicatie, verandering: communicatie
• Waarom weerstand? Waarom zijn ingeslepen patronen te veranderen…
Een (stabiele) culturele context
Heeft functies voor het interpretatieproces
• Het geeft houvast in betekenisgeving
• Een gemeenschappelijk referentiekader maakt communicatie en betekenisgeving
eenvoudiger
• Het geeft rust en zekerheid
• Ingeslepen patronen kosten minder energie en geven minder stress
Verstoring van balans
Zorgt voor:
• Onrust
• Onzekerheid
• Weerstand
Tenminste:
• Bij een niet zelf gekozen verandering
Oorzaken van verandering
Pro-actief of re-actief veranderen
1. Omgevingsfactoren
Macro, meso, micro omgeving vraagt om verandering
2. Ambitie van de directie
concurrentievoordeel
3. Persoonlijke verandering
3
, Flitscollege 2 Organisatiecontext
Er wordt gekeken naar de 7S-en; de specifieke context waarbinnen de interne communicatie
plaatsvindt.
Bij verandering
Waar moet je rekening mee houden bij verandercommunicatie?
• Wat voor type organisatie?
• Welke doelen streeft het na?
• Wat zijn de specifieke kenmerken?
• Hoe is de samenwerking georganiseerd?
Constante cyclus
• Richten (beleidsbepaling): visie – missie – doelen – strategie
• Inrichten: het organiseren (7Sen invullen) van bedrijfsvoering en
samenwerking
• Verrichten: samenwerken om doelen te realiseren; dagelijkse
werkzaamheden
Communicatie in organisaties is ook gericht op deze processen
Samenwerking
en de rol van communicatie hierbij…
• Samenwerking vraagt om afstemming en coördinatie: communicatie
• Reijnders spreekt in dit verband van de smeer-, bind- en interpretatiefunctie van interne
communicatie
- Smeer: werkzaamheden efficiënt uitvoeren omdat men weet wat ze moeten doen, ook
in grote geheel
- Bind: medewerkers voelen zich verbonden met bedrijfsdoelen en missie
- Interpretatie: manieren naar onderwerpen kijkt, in dialoog gedeeld perspectief vormen.
• Communicatie zelf is geen doel, het is een middel om doelen te behalen.
Communicatie bij verandering
Verandering geeft een andere invulling en configuratie van de 7Sen
• De samenwerking wordt anders ingevuld
• en patronen hiermee doorbroken
Verandering eist meer interne communicatie!!
• De smeer-, bind- en interpretatiefunctie om tot nieuwe vormen van samenwerking te komen
• Alle soorten (taak-, beleid-, beheers- en sociale informatie) moeten goed in gang gezet
worden
• Informatie-uitwisseling vindt zowel formeel als informeel plaats: let goed op de
verhoudingen tussen beide…
4
Colleges
Flitscollege 1 Context .............................................................................................................................. 2
Flitscollege 2 Organisatiecontext ............................................................................................................ 4
Flitscollege 3 Aanpak ............................................................................................................................... 6
Flitscollege 4 Aanpak ............................................................................................................................... 8
Flitscollege 5 Implementatie ................................................................................................................. 10
Reijnders
Hoofdstuk 1 Context interne communicatie ......................................................................................... 13
Hoofdstuk 2 Communicatie in organisaties .......................................................................................... 14
Hoofdstuk 3 Twee visies op interne communicatie .............................................................................. 15
Hoofdstuk 4 Onderzoek......................................................................................................................... 17
Hoofdstuk 5 Communicatief veranderen .............................................................................................. 19
Hoofdstuk 6 Digitale interne communicatie ......................................................................................... 21
Hoofdstuk 7 Naar een communicatieve organisatie ............................................................................. 23
Hoofdstuk 8 De IC-professional in een communicatieve organisatie ................................................... 24
Marcus & van Dam
Hoofdstuk 10.4 Bestuursniveaus en specifieke taken........................................................................... 27
Hoofdstuk 11.5 Mintzberg en organisatiestructuren ............................................................................ 29
Hoofdstuk 13.5 Groeimodellen voor organisaties ................................................................................ 31
1
,Flitscollege 1 Context
Context =
• De totale omgeving waarin iets betekenis krijgt
• De context is de achtergrond of referentie van een uitdrukking, idee of gebeurtenis waaraan
het zijn betekenis ontleent.
Context bij verandering: alle omstandigheden waar je rekening mee moet houden bij een
verandering.
Context heeft te maken met interpretatie en betekenisgeving (eiland en boot). Vanuit je eigen
perspectief wordt betekenis gegeven aan een situatie.
Organisatiecontext
• macro: niet of nauwelijks te beïnvloeden; DESTEP-factoren (externe invloeden)
• meso: externe actoren waarmee kan worden gecommuniceerd en waarmee transacties
kunnen plaatsvinden (stakeholders). Wel te beïnvloeden
• micro: het krachtenveld binnen een organisatie; 7 Sen
Context bij communicatie
• ‘Al het andere berichtenverkeer bij communicatie’
- Hebben bepaalde termen een lading gekregen?
- Inleven in beleveniswereld van de betrokkenen
• Context is dus bepalend voor interpretatie en betekenisgeving binnen communicatie
Context & cultuur
Laag context communiceren – Westerse en Amerikaanse culturen
• Alle informatie die nodig is om een bericht te kunnen begrijpen is opgenomen in het bericht
zelf.
• ‘Recht voor zijn raap’: duidelijk, onpersoonlijk, zakelijk
Hoog context communiceren – Aziatische, Oosterse en Arabische culturen
• De meeste informatie van een bericht is vervat in de context
• De woorden die er gesproken worden zijn ondergeschikt aan datgene wat er niet wordt
gezegd
Betekenisgeving hoog context communiceren
• De bedoelingen van de gesprekspartner moeten afgeleid worden uit:
- De relatie met de gesprekspartner
- Referenties aan gebeurtenissen uit het verleden
- Entourage: plaats en omstandigheden
- Gebaren, emoties, blikken
- Spreektempo, intonatie, pauzes
• Belangrijk: veel tijd te steken in persoonlijk contact ne het opbouwen van een relatie
Context & communicatie
• Laag context cultuur
Al het andere berichtenverkeer voor en tijdens communicatie
- WAT wordt gecommuniceerd
• Hoog context cultuur
2
, Waar te nemen signalen en omstandigheden voor en tijdens communicatie
- Hier gaat het dus meer om HOE dan WAT wordt gecommuniceerd
Cultuur ontstaat door communicatie
• Nieuw? Elkaar leren kennen? → laag-context
- Weinig gedeelde kennis in ervaringen, normen en waarden
- Weinig gedeelde sociale context
• Leren kennen? → meer hoog-context
Cultuur & verandering
• Een (organisatie)cultuur is lastig te veranderen: ingeslepen patronen, betekenisgevingen en
gewoonten
• Cultuur wordt gevormd door interactie en communicatie, verandering: communicatie
• Waarom weerstand? Waarom zijn ingeslepen patronen te veranderen…
Een (stabiele) culturele context
Heeft functies voor het interpretatieproces
• Het geeft houvast in betekenisgeving
• Een gemeenschappelijk referentiekader maakt communicatie en betekenisgeving
eenvoudiger
• Het geeft rust en zekerheid
• Ingeslepen patronen kosten minder energie en geven minder stress
Verstoring van balans
Zorgt voor:
• Onrust
• Onzekerheid
• Weerstand
Tenminste:
• Bij een niet zelf gekozen verandering
Oorzaken van verandering
Pro-actief of re-actief veranderen
1. Omgevingsfactoren
Macro, meso, micro omgeving vraagt om verandering
2. Ambitie van de directie
concurrentievoordeel
3. Persoonlijke verandering
3
, Flitscollege 2 Organisatiecontext
Er wordt gekeken naar de 7S-en; de specifieke context waarbinnen de interne communicatie
plaatsvindt.
Bij verandering
Waar moet je rekening mee houden bij verandercommunicatie?
• Wat voor type organisatie?
• Welke doelen streeft het na?
• Wat zijn de specifieke kenmerken?
• Hoe is de samenwerking georganiseerd?
Constante cyclus
• Richten (beleidsbepaling): visie – missie – doelen – strategie
• Inrichten: het organiseren (7Sen invullen) van bedrijfsvoering en
samenwerking
• Verrichten: samenwerken om doelen te realiseren; dagelijkse
werkzaamheden
Communicatie in organisaties is ook gericht op deze processen
Samenwerking
en de rol van communicatie hierbij…
• Samenwerking vraagt om afstemming en coördinatie: communicatie
• Reijnders spreekt in dit verband van de smeer-, bind- en interpretatiefunctie van interne
communicatie
- Smeer: werkzaamheden efficiënt uitvoeren omdat men weet wat ze moeten doen, ook
in grote geheel
- Bind: medewerkers voelen zich verbonden met bedrijfsdoelen en missie
- Interpretatie: manieren naar onderwerpen kijkt, in dialoog gedeeld perspectief vormen.
• Communicatie zelf is geen doel, het is een middel om doelen te behalen.
Communicatie bij verandering
Verandering geeft een andere invulling en configuratie van de 7Sen
• De samenwerking wordt anders ingevuld
• en patronen hiermee doorbroken
Verandering eist meer interne communicatie!!
• De smeer-, bind- en interpretatiefunctie om tot nieuwe vormen van samenwerking te komen
• Alle soorten (taak-, beleid-, beheers- en sociale informatie) moeten goed in gang gezet
worden
• Informatie-uitwisseling vindt zowel formeel als informeel plaats: let goed op de
verhoudingen tussen beide…
4
