Samenvatting ORGANISATIE VD VH-SECTOR 2: LES 8 JUSTITIE DEEL 2 - VIVES KORTRIJK BAMV: TOEGEPASTE CRIMINOLOGIE

LES 8: JUSTITIE DEEL 2
Justitie als onderdeel van de veiligheidssector
- Essentiële actor binnen de veiligheidssector
 Beoordeelt geschillen en misdrijven
 Waakt over de rechtsbescherming
 Beslist over schuld, straf en rechtsherstel
 Vormt samen met politie en parket een cruciale schakel in
strafrechtsketen

Belangrijk:
- Rechterlijke macht spreekt recht, zij maakt de wetten niet persé
- Maar functioneert binnen een bredere institutionele context


FOD JUSTITIE
- Federale Overheidsdienst Justitie ondersteunt en organiseert federale
justitiedomein

- Ondersteuning van de rechterlijke macht
- Uitvoering van vrijheidsberovende straffen en maatregelen
- Beheer van administratieve procedures rond de rechten van burgers
- Beheer van informatiestromen binnen justitie

- Samenwerking tussen publieke en private justitiepartners:
 Op zowel federaal, lokaal en deelstatelijk niveau

Strategische uitdagingen binnen Justitie
- Justitie heeft ook een zeker reputatieprobleem
 Uitvoering van straffen, opvolging van de uitvoering, …
 Bv. Uitvoering niet goed opgevolgd en daardoor recidive (bv. Julie V.
Espen)

- Menselijker justitiesysteem

- Snellere werking door digitalisering en modernisering
 Niet gewoon op de rol stellen en jaren laten wachten op voorkomen
zaak
 Niet de bedoeling dat men meer moeten wachten dan iets anders

- Strengere en geloofwaardigere justitie
 Door een betere strafuitvoering en een hervorming van het strafrecht
 Strafrecht wordt hervormd later dit jaar (ca. september 2026)



STRUCTUUR VAN FOD JUSTITIE
Binnen de FOD justitie verschillende onderdelen
- Diensten onder rechtstreeks gezag van de minister
- Onafhankelijke commissies
- Directoraten-generaal (directoraat = afdeling)
- De hoven en rechtbanken

, HERVORMING
Waarom is er een hervorming gekomen en druk op de
hervorming?
- Vanaf jaren 80
- Groeiende hulpkreet om een diepgaande hervorming van justitie

- De onopgeloste feiten van de Bende van Nijvel
- Het falen van gerecht en politie in de zaak Dutroux
- Maatschappelijke verontwaardiging: o.a. zichtbaar in de Witte mars van
20/10/1996

Kernidee:
- Hervorming ontstond niet uit luxe en de mogelijkheden te ‘willen’
hervormen
- Maar wel uit een vertrouwenscrisis
- Was noodzakelijk om het vertrouwen van de samenleving terug te
winnen

Wat was het probleem dan?
- Parlementaire onderzoekscommissies  negatieve conclusies getrokken
(in jaren 90)
 Negatieve conclusies over functioneren van gerecht en politie
 Nadien: verschillende hervormingspogingen gedaan

- Maar die botsten telkens op:
 Weerstand binnen de magistratuur
 Trage besluitvorming
 Politieke discontinuïteit door regeringscrisissen (wisselende
regeringen)

Justitie hervormen  moeilijk!
Je raakt tegelijk aan structuren, bevoegdheden, cultuur én onafhankelijkheid


De doorbraak van 2013-2014
- De echte doorbrak binnen justitie kwam er in 2013 en 2014 (onder
regering di Rupo)
 Wet van 1 december 2013: over de hervorming van gerechtelijke
arrondissementen
 Wet van 18 februari 2014: over verzelfstandigd beheer van
rechterlijke organisatie

Dit luidde de meest diepgaande hervormingen van rechterlijke orde in,
sinds Napoleon


Hervorming: twee grote lijnen
1. Schaalvergroting
 Het gerechtelijk landschap werd eigenlijk hertekend

2. Verzelfstandigd beheer
 Rechterlijke orde kreeg meer ruimte voor eigen beheer binnen
afgesproken kaders