GOEDERENRECHT
Inhoudsopgave
inleiding.................................................................................................................................................................................. 5
wat is goederenrecht........................................................................................................................................................................5
Situering........................................................................................................................................................................................5
Omschrijving..................................................................................................................................................................................5
Uitsluiting......................................................................................................................................................................................6
Waar te vinden? klassiek...............................................................................................................................................................7
Waar thans te zoeken...................................................................................................................................................................7
Waar te zoeken?...........................................................................................................................................................................7
Krachtlijnen nieuwe goederenrecht.............................................................................................................................................8
Oud goederenrecht: Waar te vinden?..........................................................................................................................................9
Nieuw goederenrecht: waar te vinden?.......................................................................................................................................9
belang van het goederenrecht......................................................................................................................................................9
Onderscheid tussen een aantal begrippen...................................................................................................................................9
hoofdstuk 1 de leer van de indeling van de goederen............................................................................................................. 10
Waarom maken we een indeling?..................................................................................................................................................10
voorafgaande terminologie:...........................................................................................................................................................10
Goederen.....................................................................................................................................................................................10
Dieren..........................................................................................................................................................................................10
Lichamelijke voorwerpen versus onlichamelijke voorwerpen...................................................................................................11
Vruchten en opbrengsten (art 3.42 BW).....................................................................................................................................11
de goederen volgens de graad van toe-eigeningsmogelijkheid.....................................................................................................11
belang van deze indeling.............................................................................................................................................................11
Goederen in en buiten de handel art 5.48 BW...........................................................................................................................11
gemene voorwerpen (res communes) art. 3.43 BW...................................................................................................................12
Goederen die aan (n)iemand toebehoren..................................................................................................................................12
Eigendomstheorie gevonden verborgen en niet-opgehaalde goederen....................................................................................12
Eigendomstheorie verborgen goederen.....................................................................................................................................13
de goederen volgens hun gebruik...................................................................................................................................................13
Vervangbare goederen – Soortgoederen & niet vervangbare goederen...................................................................................14
Verbruikbare goederen vs niet verbruikbare goederen.............................................................................................................14
Soortgoederen en bepaalde goederen.......................................................................................................................................14
Deelbaar – tegenwoordig............................................................................................................................................................15
Publieke goederen..........................................................................................................................................................................15
publieke goederen......................................................................................................................................................................15
Belang Onderscheid publieke en private goederen....................................................................................................................17
Beslag op publieke goederen......................................................................................................................................................17
Roerende en onroerende goederen................................................................................................................................................17
Belang van deze indeling.............................................................................................................................................................17
onroerende goederen.................................................................................................................................................................18
Roerende goederen (art. 527 oud BW).......................................................................................................................................22
Nieuw vs oud recht.....................................................................................................................................................................23
RepertoriEring (bekijk dit nog eens)...........................................................................................................................................24
hoofdstuk 2 de zakelijke hoofdrechten.................................................................................................................................. 27
afdeling 1 het eigendomsrecht.......................................................................................................................................................27
, historische context......................................................................................................................................................................27
Definitie en kenmerken...............................................................................................................................................................27
Vorderingen tot bescherming van het eigendomsrecht.............................................................................................................29
Bewijs van eigendom..................................................................................................................................................................31
Omvang eigendomsrecht............................................................................................................................................................31
Begrenzing van het eigendomsrecht van een grond..................................................................................................................34
Het ontstaan van eigendom: de oorspronkelijke wijzen van eigendomsverkrijging..................................................................34
Mede-eigendom (pas gezien in HC 8).........................................................................................................................................43
Afdeling 2 vruchtgebruik.................................................................................................................................................................63
Begrip en belang..........................................................................................................................................................................64
Een bijzonder recht van vruchtgebruik: het recht van bewoning..............................................................................................64
Kenmerken..................................................................................................................................................................................65
Voorwerp van het vruchtgebruik................................................................................................................................................66
Vestiging van een vruchtgebruik.................................................................................................................................................67
Modaliteiten van een vruchtgebruik..........................................................................................................................................68
afbakening...................................................................................................................................................................................72
De rechten van de vruchtgebruiker en de blote eigenaar..........................................................................................................72
Einde of tenietgaan.....................................................................................................................................................................78
afdeling 3 recht van opstal.............................................................................................................................................................81
definitie- historisch......................................................................................................................................................................81
belang..........................................................................................................................................................................................82
toepassing...................................................................................................................................................................................82
kenmerken..................................................................................................................................................................................83
verkrijging van een opstalrecht...................................................................................................................................................84
rechten en plichten.....................................................................................................................................................................86
einde............................................................................................................................................................................................87
vergelijking erfpacht en opstal....................................................................................................................................................87
afdeling 4 erfpacht..........................................................................................................................................................................88
definitie- historisch......................................................................................................................................................................88
toepassingen...............................................................................................................................................................................89
wettelijke kader...........................................................................................................................................................................89
titularis........................................................................................................................................................................................90
voorwerp.....................................................................................................................................................................................90
duur.............................................................................................................................................................................................90
voortijdige beëindiging...............................................................................................................................................................91
vestigingswijzen..........................................................................................................................................................................91
bezwarend karakter?..................................................................................................................................................................92
rechten en verplichtingen...........................................................................................................................................................92
einde recht van erfpacht.............................................................................................................................................................94
afdeling 5 erfdienstbaarheden.......................................................................................................................................................95
definitie.......................................................................................................................................................................................95
voorwaarden (art 3.114 lid 1 lid 2 en lid 3 BW)..........................................................................................................................96
kenmerken..................................................................................................................................................................................97
indeling........................................................................................................................................................................................97
afstanden.....................................................................................................................................................................................99
erfdienstbaarheden vs dienstbaarheden ( gewone verbintenissen)..........................................................................................99
bronnen.....................................................................................................................................................................................100
rechten en plichten van partijen (bij het uitoefenen)..............................................................................................................106
duur...........................................................................................................................................................................................108
Einde..........................................................................................................................................................................................109
Beëindiging van de erfdienstbaarheid......................................................................................................................................110
afdeling 5 (2) Burenrelaties..........................................................................................................................................................110
, burenhinder..............................................................................................................................................................................110
Gemene afsluiting.....................................................................................................................................................................112
Hoofdstuk 3 de zakelijke zekerheden................................................................................................................................... 112
Algemene regels........................................................................................................................................................................112
(1)Vermogen van de SN als onderpand voor zijn verbintenissen.............................................................................................114
Vermogen als gemeenschappelijk onderpand voor de schuldeisers.......................................................................................117
De paritas creditorium of gelijkheid der schuldeisers..............................................................................................................118
Wettige redenen van voorrang als uitzondering op de gelijkheid der schuldeisers................................................................118
Onderscheid zakelijke zekerheden met persoonlijke zekerheidsrechten................................................................................118
Afdeling 1 voorrechten..................................................................................................................................................................119
Algemeen voorrecht..................................................................................................................................................................120
Algemeen roerend voorrecht....................................................................................................................................................120
bijzonder roerend voorrecht.....................................................................................................................................................121
bijzonder onroerend voorrecht................................................................................................................................................121
voorrecht van de onbetaalde verkoper op een roerend goed.................................................................................................122
zakelijke zekerheidsrechten ≠ een zakelijk recht sensu stricto................................................................................................122
afdeling 2 hypotheek....................................................................................................................................................................122
soorten......................................................................................................................................................................................125
hypothecaire formaliteiten.......................................................................................................................................................125
rangregeling (zelfstudie)...........................................................................................................................................................127
afdeling 3 pandrecht.....................................................................................................................................................................128
pandrecht en andere zekerheidsrechten..................................................................................................................................128
pandrecht..................................................................................................................................................................................129
totstandkoming.........................................................................................................................................................................129
tegenwerpelijkheid derden en bewijs.......................................................................................................................................129
het pandregister........................................................................................................................................................................130
te registreren gegevens in het pandregister PANDREGISTER (ART. 30 pandwet)....................................................................130
toegang pandregister................................................................................................................................................................130
kosten voor de toegang tot het pandregister (art. 28 pandwet)..............................................................................................131
termijn van registratie in het pandregister...............................................................................................................................131
voorwerp van het registerpand (art 7 pandwet)......................................................................................................................131
voorwerp vuistpand..................................................................................................................................................................131
gewaarborgde schuldvordering................................................................................................................................................131
omvang pandrecht (ART. 12 PANDWET)...................................................................................................................................132
gevolgen....................................................................................................................................................................................132
uitoefening................................................................................................................................................................................133
in natura vereiste......................................................................................................................................................................133
uitwinning..................................................................................................................................................................................134
eigendomsvoorbehoud.............................................................................................................................................................135
retentierecht.............................................................................................................................................................................136
rangconflicten (ART. 57 pandwet)............................................................................................................................................136
Hoofdstuk 4 publiciteit......................................................................................................................................................... 136
Roerende goederen.......................................................................................................................................................................136
Onroerende goederen...................................................................................................................................................................136
Hoofdstuk 5 de zakelijke rechten: gemeenschappelijke principes......................................................................................... 136
afdeling 1 algemene regels inzake zakelijke rechten...................................................................................................................136
Obligatoir recht of verbintenissenrechten (vorderingsrecht, persoonlijk recht).....................................................................136
Zakelijk recht.............................................................................................................................................................................137
gesloten systeem - Numerus clausus regel...............................................................................................................................137
, anterioriteitsbeginsel................................................................................................................................................................138
volgrecht – voorrang.................................................................................................................................................................138
beschikkingsbevoegdheid.........................................................................................................................................................138
Absolute werking van zakelijke rechten...................................................................................................................................138
Afdeling 2 algemene regels inzake het voorwerp van zakelijke rechten......................................................................................139
Afdeling 3 algemene regels inzake het verkrijgen en tenitegaan van zakelijke rechten..............................................................139
HC 1
Inhoudsopgave
inleiding.................................................................................................................................................................................. 5
wat is goederenrecht........................................................................................................................................................................5
Situering........................................................................................................................................................................................5
Omschrijving..................................................................................................................................................................................5
Uitsluiting......................................................................................................................................................................................6
Waar te vinden? klassiek...............................................................................................................................................................7
Waar thans te zoeken...................................................................................................................................................................7
Waar te zoeken?...........................................................................................................................................................................7
Krachtlijnen nieuwe goederenrecht.............................................................................................................................................8
Oud goederenrecht: Waar te vinden?..........................................................................................................................................9
Nieuw goederenrecht: waar te vinden?.......................................................................................................................................9
belang van het goederenrecht......................................................................................................................................................9
Onderscheid tussen een aantal begrippen...................................................................................................................................9
hoofdstuk 1 de leer van de indeling van de goederen............................................................................................................. 10
Waarom maken we een indeling?..................................................................................................................................................10
voorafgaande terminologie:...........................................................................................................................................................10
Goederen.....................................................................................................................................................................................10
Dieren..........................................................................................................................................................................................10
Lichamelijke voorwerpen versus onlichamelijke voorwerpen...................................................................................................11
Vruchten en opbrengsten (art 3.42 BW).....................................................................................................................................11
de goederen volgens de graad van toe-eigeningsmogelijkheid.....................................................................................................11
belang van deze indeling.............................................................................................................................................................11
Goederen in en buiten de handel art 5.48 BW...........................................................................................................................11
gemene voorwerpen (res communes) art. 3.43 BW...................................................................................................................12
Goederen die aan (n)iemand toebehoren..................................................................................................................................12
Eigendomstheorie gevonden verborgen en niet-opgehaalde goederen....................................................................................12
Eigendomstheorie verborgen goederen.....................................................................................................................................13
de goederen volgens hun gebruik...................................................................................................................................................13
Vervangbare goederen – Soortgoederen & niet vervangbare goederen...................................................................................14
Verbruikbare goederen vs niet verbruikbare goederen.............................................................................................................14
Soortgoederen en bepaalde goederen.......................................................................................................................................14
Deelbaar – tegenwoordig............................................................................................................................................................15
Publieke goederen..........................................................................................................................................................................15
publieke goederen......................................................................................................................................................................15
Belang Onderscheid publieke en private goederen....................................................................................................................17
Beslag op publieke goederen......................................................................................................................................................17
Roerende en onroerende goederen................................................................................................................................................17
Belang van deze indeling.............................................................................................................................................................17
onroerende goederen.................................................................................................................................................................18
Roerende goederen (art. 527 oud BW).......................................................................................................................................22
Nieuw vs oud recht.....................................................................................................................................................................23
RepertoriEring (bekijk dit nog eens)...........................................................................................................................................24
hoofdstuk 2 de zakelijke hoofdrechten.................................................................................................................................. 27
afdeling 1 het eigendomsrecht.......................................................................................................................................................27
, historische context......................................................................................................................................................................27
Definitie en kenmerken...............................................................................................................................................................27
Vorderingen tot bescherming van het eigendomsrecht.............................................................................................................29
Bewijs van eigendom..................................................................................................................................................................31
Omvang eigendomsrecht............................................................................................................................................................31
Begrenzing van het eigendomsrecht van een grond..................................................................................................................34
Het ontstaan van eigendom: de oorspronkelijke wijzen van eigendomsverkrijging..................................................................34
Mede-eigendom (pas gezien in HC 8).........................................................................................................................................43
Afdeling 2 vruchtgebruik.................................................................................................................................................................63
Begrip en belang..........................................................................................................................................................................64
Een bijzonder recht van vruchtgebruik: het recht van bewoning..............................................................................................64
Kenmerken..................................................................................................................................................................................65
Voorwerp van het vruchtgebruik................................................................................................................................................66
Vestiging van een vruchtgebruik.................................................................................................................................................67
Modaliteiten van een vruchtgebruik..........................................................................................................................................68
afbakening...................................................................................................................................................................................72
De rechten van de vruchtgebruiker en de blote eigenaar..........................................................................................................72
Einde of tenietgaan.....................................................................................................................................................................78
afdeling 3 recht van opstal.............................................................................................................................................................81
definitie- historisch......................................................................................................................................................................81
belang..........................................................................................................................................................................................82
toepassing...................................................................................................................................................................................82
kenmerken..................................................................................................................................................................................83
verkrijging van een opstalrecht...................................................................................................................................................84
rechten en plichten.....................................................................................................................................................................86
einde............................................................................................................................................................................................87
vergelijking erfpacht en opstal....................................................................................................................................................87
afdeling 4 erfpacht..........................................................................................................................................................................88
definitie- historisch......................................................................................................................................................................88
toepassingen...............................................................................................................................................................................89
wettelijke kader...........................................................................................................................................................................89
titularis........................................................................................................................................................................................90
voorwerp.....................................................................................................................................................................................90
duur.............................................................................................................................................................................................90
voortijdige beëindiging...............................................................................................................................................................91
vestigingswijzen..........................................................................................................................................................................91
bezwarend karakter?..................................................................................................................................................................92
rechten en verplichtingen...........................................................................................................................................................92
einde recht van erfpacht.............................................................................................................................................................94
afdeling 5 erfdienstbaarheden.......................................................................................................................................................95
definitie.......................................................................................................................................................................................95
voorwaarden (art 3.114 lid 1 lid 2 en lid 3 BW)..........................................................................................................................96
kenmerken..................................................................................................................................................................................97
indeling........................................................................................................................................................................................97
afstanden.....................................................................................................................................................................................99
erfdienstbaarheden vs dienstbaarheden ( gewone verbintenissen)..........................................................................................99
bronnen.....................................................................................................................................................................................100
rechten en plichten van partijen (bij het uitoefenen)..............................................................................................................106
duur...........................................................................................................................................................................................108
Einde..........................................................................................................................................................................................109
Beëindiging van de erfdienstbaarheid......................................................................................................................................110
afdeling 5 (2) Burenrelaties..........................................................................................................................................................110
, burenhinder..............................................................................................................................................................................110
Gemene afsluiting.....................................................................................................................................................................112
Hoofdstuk 3 de zakelijke zekerheden................................................................................................................................... 112
Algemene regels........................................................................................................................................................................112
(1)Vermogen van de SN als onderpand voor zijn verbintenissen.............................................................................................114
Vermogen als gemeenschappelijk onderpand voor de schuldeisers.......................................................................................117
De paritas creditorium of gelijkheid der schuldeisers..............................................................................................................118
Wettige redenen van voorrang als uitzondering op de gelijkheid der schuldeisers................................................................118
Onderscheid zakelijke zekerheden met persoonlijke zekerheidsrechten................................................................................118
Afdeling 1 voorrechten..................................................................................................................................................................119
Algemeen voorrecht..................................................................................................................................................................120
Algemeen roerend voorrecht....................................................................................................................................................120
bijzonder roerend voorrecht.....................................................................................................................................................121
bijzonder onroerend voorrecht................................................................................................................................................121
voorrecht van de onbetaalde verkoper op een roerend goed.................................................................................................122
zakelijke zekerheidsrechten ≠ een zakelijk recht sensu stricto................................................................................................122
afdeling 2 hypotheek....................................................................................................................................................................122
soorten......................................................................................................................................................................................125
hypothecaire formaliteiten.......................................................................................................................................................125
rangregeling (zelfstudie)...........................................................................................................................................................127
afdeling 3 pandrecht.....................................................................................................................................................................128
pandrecht en andere zekerheidsrechten..................................................................................................................................128
pandrecht..................................................................................................................................................................................129
totstandkoming.........................................................................................................................................................................129
tegenwerpelijkheid derden en bewijs.......................................................................................................................................129
het pandregister........................................................................................................................................................................130
te registreren gegevens in het pandregister PANDREGISTER (ART. 30 pandwet)....................................................................130
toegang pandregister................................................................................................................................................................130
kosten voor de toegang tot het pandregister (art. 28 pandwet)..............................................................................................131
termijn van registratie in het pandregister...............................................................................................................................131
voorwerp van het registerpand (art 7 pandwet)......................................................................................................................131
voorwerp vuistpand..................................................................................................................................................................131
gewaarborgde schuldvordering................................................................................................................................................131
omvang pandrecht (ART. 12 PANDWET)...................................................................................................................................132
gevolgen....................................................................................................................................................................................132
uitoefening................................................................................................................................................................................133
in natura vereiste......................................................................................................................................................................133
uitwinning..................................................................................................................................................................................134
eigendomsvoorbehoud.............................................................................................................................................................135
retentierecht.............................................................................................................................................................................136
rangconflicten (ART. 57 pandwet)............................................................................................................................................136
Hoofdstuk 4 publiciteit......................................................................................................................................................... 136
Roerende goederen.......................................................................................................................................................................136
Onroerende goederen...................................................................................................................................................................136
Hoofdstuk 5 de zakelijke rechten: gemeenschappelijke principes......................................................................................... 136
afdeling 1 algemene regels inzake zakelijke rechten...................................................................................................................136
Obligatoir recht of verbintenissenrechten (vorderingsrecht, persoonlijk recht).....................................................................136
Zakelijk recht.............................................................................................................................................................................137
gesloten systeem - Numerus clausus regel...............................................................................................................................137
, anterioriteitsbeginsel................................................................................................................................................................138
volgrecht – voorrang.................................................................................................................................................................138
beschikkingsbevoegdheid.........................................................................................................................................................138
Absolute werking van zakelijke rechten...................................................................................................................................138
Afdeling 2 algemene regels inzake het voorwerp van zakelijke rechten......................................................................................139
Afdeling 3 algemene regels inzake het verkrijgen en tenitegaan van zakelijke rechten..............................................................139
HC 1