Drugsfenomenen
Inhoud
Deel 1: Soorten drugs................................................................................................................. 4
Inleiding.................................................................................................................................. 4
Hoofdstuk 1: Psycholeptica (verdovende middelen)...............................................................7
1. Opiaten............................................................................................................................ 7
2. Snuifmiddelen................................................................................................................ 13
Hoofdstuk 2: stimulantia (psychoanaleptica)........................................................................14
1. Inleiding......................................................................................................................... 14
2. Cocaïne.......................................................................................................................... 15
3. Amfetamine(s)............................................................................................................... 15
4. Effecten.......................................................................................................................... 17
5. Psychosen door stimulerende middelen.........................................................................17
Hoofdstuk 3: Psychedelica.................................................................................................... 18
1. De psychedelische ervaring........................................................................................... 18
2. Toepassing en effecten................................................................................................... 18
Hoofdstuk 4: Cannabinoïden................................................................................................. 21
1. Wat?............................................................................................................................... 21
2. Gebruik.......................................................................................................................... 22
3. Effecten.......................................................................................................................... 22
Hoofdstuk 4: Partydrugs, Legal Highs, NPS........................................................................... 24
1. Wat?............................................................................................................................... 24
2. Legal highs..................................................................................................................... 24
3. Party drugs..................................................................................................................... 27
Deel 2: Vraag zijde en hulpverlening........................................................................................ 29
Hoofdstuk 1: De vraagzijde................................................................................................... 29
1. De bril: Hoe kijken naar mens, middel, samenleving?....................................................29
2. De vraag: Overzicht van het continuüm in gebruik........................................................30
3. Het antwoord: Inzicht in verband tussen de vraag en het spectrum aan interventies als
antwoord............................................................................................................................ 33
4. Het doel van interventies: Inzicht in de stadia van gedragsverandering.......................34
Hoofdstuk 2: Preventie.......................................................................................................... 35
1. Algemeen....................................................................................................................... 35
2. Universele preventie...................................................................................................... 36
3. Selectieve preventie...................................................................................................... 38
4. Geïndiceerde preventie.................................................................................................. 38
5. Preventie in beleid en praktijk........................................................................................ 39
1
, 6. Uitdagingen.................................................................................................................... 39
Hoofdstuk 3: vroeginterventie............................................................................................... 40
1. VI strategieën................................................................................................................. 40
2. Effectiviteit..................................................................................................................... 41
3. VI in beleid en praktijk................................................................................................... 41
4. Knelpunten en uitdagingen............................................................................................ 42
Hoofdstuk 4: Hulpverlening................................................................................................... 43
1. Trends en barrières in hulpverlening (HV)......................................................................43
2. Welke vormen van HV bestaan?..................................................................................... 43
3. Welke HV interventies zijn effectief?..............................................................................45
4. HV in beleid en praktijk.................................................................................................. 46
5. Knelpunten en uitdagingen............................................................................................ 47
Hoofdstuk 5: Harm reduction................................................................................................ 48
1. Harm reduction (HR) situeren........................................................................................ 48
2. HR strategieën en hun effectiviteit................................................................................ 48
3. HR in het beleid en de praktijk....................................................................................... 51
4. uitdagingen en knelpunten............................................................................................ 52
Deel 3: Productie en handel - drugsmarkten............................................................................ 52
Hoofdstuk 1: Drugsbeleid in België....................................................................................... 52
Hoofdstuk 2: de aanbodketen: een algemeen kader.............................................................55
1. Algemeen kader............................................................................................................. 55
2. Drugsaanbod: vier echelons........................................................................................... 57
Hoofdstuk 3: Online drugsmarkten (focus darknet)..............................................................61
1. Inleiding – business model............................................................................................. 61
2. Hoe ziet een darknet drugmarktplaats eruit?.................................................................61
3. Centrale kenmerken....................................................................................................... 62
4. Enkele cijfers: internationaal en België..........................................................................64
5. Wat betekenen deze cijfers? Een overzicht....................................................................67
6. Algemeen besluit........................................................................................................... 68
Hoofdstuk 4: Productie van illegale drugs in België..............................................................69
1. Inleiding......................................................................................................................... 69
2. Synthetische drugs........................................................................................................ 69
3. Cannabis........................................................................................................................ 73
Hoofdstuk 5: Groothandel en tussenhandel (casus: cocaïne en de Antwerpse haven).........75
1. Inleiding: productie........................................................................................................ 75
2. Groothandel van cocaïne............................................................................................... 75
3. Tussenhandel van cocaïne............................................................................................. 76
4. Casus: groothandel en tussenhandel: de haven van Antwerpen....................................76
Hoofdstuk 6: kleinhandel....................................................................................................... 79
2
, 1. Inleiding......................................................................................................................... 79
2. Gesloten, semi-open en open markten..........................................................................79
3. Veranderingen binnen de kleinhandel van illegale drugs...............................................80
4. Nieuwe spelers binnen de kleinhandel van illegale drugs..............................................81
Hoofdstuk 7: connectie tussen BE en NL drugsmarkten........................................................83
Hoofdstuk 8: Druggerelateerde criminaliteit: starten, bestendigen en stoppen (herstel en
desistance)............................................................................................................................ 85
1. Starten en bestendigen van druggerelateerde criminaliteit...........................................85
2. Aanpak druggerelateerde criminaliteit...........................................................................87
3. De aanpak van druggerelateerde criminaliteit gepleegd door primaire druggebruikers:
het stopproces................................................................................................................... 88
4. Randvoorwaarden samenwerking justitie en de (drug)hulpverlening............................92
5. De rol van de omgeving in herstel en desistance..........................................................93
Deel 4: Mens - middel - milieu.................................................................................................. 95
Hoofdstuk 1: Introductie........................................................................................................ 95
Hoofdstuk 2: Drugstheorieën en -discoursen; informele controle.........................................97
Hoofdstuk 3: Legale drugsmarkten: tabak, alcohol en cannabis.........................................101
1. Legalisering van cannabis en de keuze voor een commercieel model.........................101
2. De legale cannabisindustrie......................................................................................... 102
3. Historische lessen: alcohol en tabak als legale drugsmarkten.....................................102
4. Onderzoeksvraag 1: linken tussen cannabisbedrijven en alcohol-, tabaks- en
farmaceutische bedrijven................................................................................................. 104
5. Onderzoeksvraag 2: cannabis marketing door middel van sociale media....................104
6. Onderzoeksvraag 3: wetenschappelijke beïnvloeding van cannabis gerelateerd
onderzoek door cannabisbedrijven.................................................................................. 105
7. Besluit.......................................................................................................................... 105
Hoofdstuk 4: Het politieke en maatschappelijk debat over roesmiddelen...........................106
1. Huidig drugsbeleid....................................................................................................... 106
2. Hoe kunnen we de drugsmarkt reguleren?..................................................................109
Hoofdstuk 5: Hoofdstuk 5: Equitable substance use treatment for migrants and ethnic
minorities............................................................................................................................ 112
1. Inleiding: war on drugs en etniciteit in de VS...............................................................112
2. Risico’s en moeilijkheden bij de studie naar middelengebruik bij MEM........................112
3. Hoe definiëren we MEM in Europa?.............................................................................. 113
4. Beïnvloedende factoren drug- en zorggebruik: een ecosociaal perspectief.................114
5. Wat weten we over middelengebruik bij MEM in EU en BE?.........................................115
6. Aanwezigheid van niet-Belgen in de Belgische drughulpverlening..............................115
7. Verklaringen verschillen voor MEM in de drughulpverlening?......................................115
8. Conclusie...................................................................................................................... 116
3
, Deel 1: Soorten drugs
Inleiding
Drugs, psychofarmaca, illegale drugs… we worden er allemaal mee geconfronteerd
- fenomeen is niet meer weg te denken uit onze samenleving
4
Inhoud
Deel 1: Soorten drugs................................................................................................................. 4
Inleiding.................................................................................................................................. 4
Hoofdstuk 1: Psycholeptica (verdovende middelen)...............................................................7
1. Opiaten............................................................................................................................ 7
2. Snuifmiddelen................................................................................................................ 13
Hoofdstuk 2: stimulantia (psychoanaleptica)........................................................................14
1. Inleiding......................................................................................................................... 14
2. Cocaïne.......................................................................................................................... 15
3. Amfetamine(s)............................................................................................................... 15
4. Effecten.......................................................................................................................... 17
5. Psychosen door stimulerende middelen.........................................................................17
Hoofdstuk 3: Psychedelica.................................................................................................... 18
1. De psychedelische ervaring........................................................................................... 18
2. Toepassing en effecten................................................................................................... 18
Hoofdstuk 4: Cannabinoïden................................................................................................. 21
1. Wat?............................................................................................................................... 21
2. Gebruik.......................................................................................................................... 22
3. Effecten.......................................................................................................................... 22
Hoofdstuk 4: Partydrugs, Legal Highs, NPS........................................................................... 24
1. Wat?............................................................................................................................... 24
2. Legal highs..................................................................................................................... 24
3. Party drugs..................................................................................................................... 27
Deel 2: Vraag zijde en hulpverlening........................................................................................ 29
Hoofdstuk 1: De vraagzijde................................................................................................... 29
1. De bril: Hoe kijken naar mens, middel, samenleving?....................................................29
2. De vraag: Overzicht van het continuüm in gebruik........................................................30
3. Het antwoord: Inzicht in verband tussen de vraag en het spectrum aan interventies als
antwoord............................................................................................................................ 33
4. Het doel van interventies: Inzicht in de stadia van gedragsverandering.......................34
Hoofdstuk 2: Preventie.......................................................................................................... 35
1. Algemeen....................................................................................................................... 35
2. Universele preventie...................................................................................................... 36
3. Selectieve preventie...................................................................................................... 38
4. Geïndiceerde preventie.................................................................................................. 38
5. Preventie in beleid en praktijk........................................................................................ 39
1
, 6. Uitdagingen.................................................................................................................... 39
Hoofdstuk 3: vroeginterventie............................................................................................... 40
1. VI strategieën................................................................................................................. 40
2. Effectiviteit..................................................................................................................... 41
3. VI in beleid en praktijk................................................................................................... 41
4. Knelpunten en uitdagingen............................................................................................ 42
Hoofdstuk 4: Hulpverlening................................................................................................... 43
1. Trends en barrières in hulpverlening (HV)......................................................................43
2. Welke vormen van HV bestaan?..................................................................................... 43
3. Welke HV interventies zijn effectief?..............................................................................45
4. HV in beleid en praktijk.................................................................................................. 46
5. Knelpunten en uitdagingen............................................................................................ 47
Hoofdstuk 5: Harm reduction................................................................................................ 48
1. Harm reduction (HR) situeren........................................................................................ 48
2. HR strategieën en hun effectiviteit................................................................................ 48
3. HR in het beleid en de praktijk....................................................................................... 51
4. uitdagingen en knelpunten............................................................................................ 52
Deel 3: Productie en handel - drugsmarkten............................................................................ 52
Hoofdstuk 1: Drugsbeleid in België....................................................................................... 52
Hoofdstuk 2: de aanbodketen: een algemeen kader.............................................................55
1. Algemeen kader............................................................................................................. 55
2. Drugsaanbod: vier echelons........................................................................................... 57
Hoofdstuk 3: Online drugsmarkten (focus darknet)..............................................................61
1. Inleiding – business model............................................................................................. 61
2. Hoe ziet een darknet drugmarktplaats eruit?.................................................................61
3. Centrale kenmerken....................................................................................................... 62
4. Enkele cijfers: internationaal en België..........................................................................64
5. Wat betekenen deze cijfers? Een overzicht....................................................................67
6. Algemeen besluit........................................................................................................... 68
Hoofdstuk 4: Productie van illegale drugs in België..............................................................69
1. Inleiding......................................................................................................................... 69
2. Synthetische drugs........................................................................................................ 69
3. Cannabis........................................................................................................................ 73
Hoofdstuk 5: Groothandel en tussenhandel (casus: cocaïne en de Antwerpse haven).........75
1. Inleiding: productie........................................................................................................ 75
2. Groothandel van cocaïne............................................................................................... 75
3. Tussenhandel van cocaïne............................................................................................. 76
4. Casus: groothandel en tussenhandel: de haven van Antwerpen....................................76
Hoofdstuk 6: kleinhandel....................................................................................................... 79
2
, 1. Inleiding......................................................................................................................... 79
2. Gesloten, semi-open en open markten..........................................................................79
3. Veranderingen binnen de kleinhandel van illegale drugs...............................................80
4. Nieuwe spelers binnen de kleinhandel van illegale drugs..............................................81
Hoofdstuk 7: connectie tussen BE en NL drugsmarkten........................................................83
Hoofdstuk 8: Druggerelateerde criminaliteit: starten, bestendigen en stoppen (herstel en
desistance)............................................................................................................................ 85
1. Starten en bestendigen van druggerelateerde criminaliteit...........................................85
2. Aanpak druggerelateerde criminaliteit...........................................................................87
3. De aanpak van druggerelateerde criminaliteit gepleegd door primaire druggebruikers:
het stopproces................................................................................................................... 88
4. Randvoorwaarden samenwerking justitie en de (drug)hulpverlening............................92
5. De rol van de omgeving in herstel en desistance..........................................................93
Deel 4: Mens - middel - milieu.................................................................................................. 95
Hoofdstuk 1: Introductie........................................................................................................ 95
Hoofdstuk 2: Drugstheorieën en -discoursen; informele controle.........................................97
Hoofdstuk 3: Legale drugsmarkten: tabak, alcohol en cannabis.........................................101
1. Legalisering van cannabis en de keuze voor een commercieel model.........................101
2. De legale cannabisindustrie......................................................................................... 102
3. Historische lessen: alcohol en tabak als legale drugsmarkten.....................................102
4. Onderzoeksvraag 1: linken tussen cannabisbedrijven en alcohol-, tabaks- en
farmaceutische bedrijven................................................................................................. 104
5. Onderzoeksvraag 2: cannabis marketing door middel van sociale media....................104
6. Onderzoeksvraag 3: wetenschappelijke beïnvloeding van cannabis gerelateerd
onderzoek door cannabisbedrijven.................................................................................. 105
7. Besluit.......................................................................................................................... 105
Hoofdstuk 4: Het politieke en maatschappelijk debat over roesmiddelen...........................106
1. Huidig drugsbeleid....................................................................................................... 106
2. Hoe kunnen we de drugsmarkt reguleren?..................................................................109
Hoofdstuk 5: Hoofdstuk 5: Equitable substance use treatment for migrants and ethnic
minorities............................................................................................................................ 112
1. Inleiding: war on drugs en etniciteit in de VS...............................................................112
2. Risico’s en moeilijkheden bij de studie naar middelengebruik bij MEM........................112
3. Hoe definiëren we MEM in Europa?.............................................................................. 113
4. Beïnvloedende factoren drug- en zorggebruik: een ecosociaal perspectief.................114
5. Wat weten we over middelengebruik bij MEM in EU en BE?.........................................115
6. Aanwezigheid van niet-Belgen in de Belgische drughulpverlening..............................115
7. Verklaringen verschillen voor MEM in de drughulpverlening?......................................115
8. Conclusie...................................................................................................................... 116
3
, Deel 1: Soorten drugs
Inleiding
Drugs, psychofarmaca, illegale drugs… we worden er allemaal mee geconfronteerd
- fenomeen is niet meer weg te denken uit onze samenleving
4
