Inl. Onderzoeksmethoden
Samenvatting inleiding
onderzoeksmethoden
Hoofdstuk 1: kenmerken bestuurskundig onderzoek
A. Definitie bestuurskundig onderzoek
Wat is wetenschappelijk onderzoek?
Het is de studie van kwestie volgens wetenschappelijke conventies met als doel de kennis
over deze kwestie uit te breiden.
➔ Kennis uitbreiding volgens wetenschappelijke conventies
Wat is bestuurskundig onderzoek?
Onderzoek naar de inrichting, de werking en het functioneren van het openbaar bestuur.
Voorbeelden v bestuurskundig onderzoek:
o Evaluatie van integratiebeleid overheid
o Opvolging van personeelsbeleid in scholen
o Evaluatie van veiligheidsbeleid in een stad
o …
- Specifiek in het bestuurskundig onderzoek is dat we een wisselwerking hebben tussen
BELEID en ONDERZOEK
o We zien een peil naar rechts → het is het beleid
(de effectiviteit en de totstandkoming er van)
dat bestudeerd wordt
o We zien ook een peil naar links → het onderzoek zal idealiter ook vormgeven aan
het beleid van de toekomst
- Het beleid geldt dus als kenobject van het bestuurskundig onderzoek
- Beleid wordt gevoed door bestuurskundig onderzoek
o Er zijn verschillende soorten onderzoek
▪ Trendonderzoek:
• Voorbeeld: gemeenten die proberen op een bepaalde trend in te
spelen. Bijvoorbeeld communicatie via sociale media. Daarbij gaat
men dan eerst gaan kijken naar andere gemeenten wat voor
succes ze daar mee hebben gehad bv enz…
▪ Kosten-batenanalyses: men gaat kosten en opbrengsten (baten) van het
beleid gaan berekenen
• Alvorens het beleid is uitgerold = ex ante
1
,Inl. Onderzoeksmethoden
o “Wegen de baten op tegenover de kosten?”
• Nadat het beleid is uitgerold = ex post
o “Wat heeft het opgeleverd en wat heeft het gekost?”
▪ Evaluatieonderzoek: bij dit soort onderzoek gaan we na of het beleid de
doelstellingen heeft waargemaakt. Als er evaluatie is van beleid of er
inzichten zijn kunnen politici en ambtenaren dit oppikken om de
maatschappij te verbeteren
• We spreken over Evidence-based beleid: Dat is beleid dat
gebaseerd is op evidentie
- Het beleid kan zelfs de uitkomst zijn van bestuurskundig onderzoek → dan is het van in
het begin de bedoeling dat beleid wordt ontworpen door onderzoek
Deze wisselwerking zorgt er dus voor dat bestuurskundig onderzoek 3 typische kenmerken
heeft dat het onderscheid tss verschillende disciplines vormt
B. Drie typische kenmerken
1. Bestuurskundig onderzoek heeft openbaar bestuur als kenobject
a. Onderwerpen die uniek zijn of gering voorkomen: beleid dat zich in een
bepaalde gemeente, land of geweest voordoet is in zekere zin uniek
Voorbeeld: De job bonus die de vorige Vlaamse regering Jambon heeft
ingevoerd. Tot het bedrag 2500 euro stopte die bonus (in vlaanderen) MAAR
nergens ter wereld heeft men die keuze van die grenzen op dezelfde manier
precies gedaan
In dit opzicht is beleid altijd uniek
i. Gelijkaardige maatregelen worden nooit op exact dezelfde manier
ergens ter wereld ingevoerd
1. Als je maatregelen gaat bestuderen (bv die van de job bonus),
dan kan je de conclusies die je daarover trekt onmogelijk
doortrekken naar de rest van de wereld
het is niet zoals in de chemie of fysica
ii. De GEVALSTUDIE is een populaire onderzoeksstrategie in de
bestuurskunde!
1. Veralgemeenbaarheid is een zware uitdaging in de
bestuurskunde omdat het heel vaak gaat over cases en dit
heeft als gevolg dat de gevalstudie of de case study veel wordt
toegepast waarbij men 1 bepaalde wet of beleid gaat
bestuderen vanuit verschillende invalshoeken
2. Bestuurskundig onderzoek kijkt vanuit meerdere invalshoeken tegelijkertijd
naar het openbaar bestuur
a. Men gaat dus die specifieke gevallen, wetten en beleid van verschillende
invalshoeken tegelijk gaan bestuderen
2
, Inl. Onderzoeksmethoden
i. Steundisciplines zijn: recht, economie, politicologie, sociologie
b. Bestuurskundigen doen onderzoek dat interdisciplinair is of
multidisciplinair
i. Interdisciplinair onderzoek = integreert kennis uit verschillende
disciplines
1. Voorbeeld: je ontwerpt een vragenlijst waarin vragen zitten die
voortbouwen op juridisch als economisch onderzoek
ii. Multidisciplinair onderzoek = past kennis uit verschillende disciplines
naast elkaar toe
1. Voorbeeld: Je bestudeert een wet vanuit, juridische
denkkaders, economisch bekeken en dan zet je de aspecten
naast elkaar
c. Welke gevolg heeft dit?
i. Een beperkte eigen “body of knowledge”: theorieën horen vooral in
steundisciplines thuis
3. bestuurskundig onderzoek heeft een toepassingsgericht karakter
a. Vaker dan andere disciplines gericht op het vinden van oplossingen voor
actuele problemen
b. Ook vaker normatief van aard: “hoe zou bepaald beleid moeten zijn” eerder
dan positief empirisch van aard (= beschrijvend, feitelijk, neutraal en objectief)
Les 1, deel 2: soort van case, oefening
➔ Zie aparte slides
3
Samenvatting inleiding
onderzoeksmethoden
Hoofdstuk 1: kenmerken bestuurskundig onderzoek
A. Definitie bestuurskundig onderzoek
Wat is wetenschappelijk onderzoek?
Het is de studie van kwestie volgens wetenschappelijke conventies met als doel de kennis
over deze kwestie uit te breiden.
➔ Kennis uitbreiding volgens wetenschappelijke conventies
Wat is bestuurskundig onderzoek?
Onderzoek naar de inrichting, de werking en het functioneren van het openbaar bestuur.
Voorbeelden v bestuurskundig onderzoek:
o Evaluatie van integratiebeleid overheid
o Opvolging van personeelsbeleid in scholen
o Evaluatie van veiligheidsbeleid in een stad
o …
- Specifiek in het bestuurskundig onderzoek is dat we een wisselwerking hebben tussen
BELEID en ONDERZOEK
o We zien een peil naar rechts → het is het beleid
(de effectiviteit en de totstandkoming er van)
dat bestudeerd wordt
o We zien ook een peil naar links → het onderzoek zal idealiter ook vormgeven aan
het beleid van de toekomst
- Het beleid geldt dus als kenobject van het bestuurskundig onderzoek
- Beleid wordt gevoed door bestuurskundig onderzoek
o Er zijn verschillende soorten onderzoek
▪ Trendonderzoek:
• Voorbeeld: gemeenten die proberen op een bepaalde trend in te
spelen. Bijvoorbeeld communicatie via sociale media. Daarbij gaat
men dan eerst gaan kijken naar andere gemeenten wat voor
succes ze daar mee hebben gehad bv enz…
▪ Kosten-batenanalyses: men gaat kosten en opbrengsten (baten) van het
beleid gaan berekenen
• Alvorens het beleid is uitgerold = ex ante
1
,Inl. Onderzoeksmethoden
o “Wegen de baten op tegenover de kosten?”
• Nadat het beleid is uitgerold = ex post
o “Wat heeft het opgeleverd en wat heeft het gekost?”
▪ Evaluatieonderzoek: bij dit soort onderzoek gaan we na of het beleid de
doelstellingen heeft waargemaakt. Als er evaluatie is van beleid of er
inzichten zijn kunnen politici en ambtenaren dit oppikken om de
maatschappij te verbeteren
• We spreken over Evidence-based beleid: Dat is beleid dat
gebaseerd is op evidentie
- Het beleid kan zelfs de uitkomst zijn van bestuurskundig onderzoek → dan is het van in
het begin de bedoeling dat beleid wordt ontworpen door onderzoek
Deze wisselwerking zorgt er dus voor dat bestuurskundig onderzoek 3 typische kenmerken
heeft dat het onderscheid tss verschillende disciplines vormt
B. Drie typische kenmerken
1. Bestuurskundig onderzoek heeft openbaar bestuur als kenobject
a. Onderwerpen die uniek zijn of gering voorkomen: beleid dat zich in een
bepaalde gemeente, land of geweest voordoet is in zekere zin uniek
Voorbeeld: De job bonus die de vorige Vlaamse regering Jambon heeft
ingevoerd. Tot het bedrag 2500 euro stopte die bonus (in vlaanderen) MAAR
nergens ter wereld heeft men die keuze van die grenzen op dezelfde manier
precies gedaan
In dit opzicht is beleid altijd uniek
i. Gelijkaardige maatregelen worden nooit op exact dezelfde manier
ergens ter wereld ingevoerd
1. Als je maatregelen gaat bestuderen (bv die van de job bonus),
dan kan je de conclusies die je daarover trekt onmogelijk
doortrekken naar de rest van de wereld
het is niet zoals in de chemie of fysica
ii. De GEVALSTUDIE is een populaire onderzoeksstrategie in de
bestuurskunde!
1. Veralgemeenbaarheid is een zware uitdaging in de
bestuurskunde omdat het heel vaak gaat over cases en dit
heeft als gevolg dat de gevalstudie of de case study veel wordt
toegepast waarbij men 1 bepaalde wet of beleid gaat
bestuderen vanuit verschillende invalshoeken
2. Bestuurskundig onderzoek kijkt vanuit meerdere invalshoeken tegelijkertijd
naar het openbaar bestuur
a. Men gaat dus die specifieke gevallen, wetten en beleid van verschillende
invalshoeken tegelijk gaan bestuderen
2
, Inl. Onderzoeksmethoden
i. Steundisciplines zijn: recht, economie, politicologie, sociologie
b. Bestuurskundigen doen onderzoek dat interdisciplinair is of
multidisciplinair
i. Interdisciplinair onderzoek = integreert kennis uit verschillende
disciplines
1. Voorbeeld: je ontwerpt een vragenlijst waarin vragen zitten die
voortbouwen op juridisch als economisch onderzoek
ii. Multidisciplinair onderzoek = past kennis uit verschillende disciplines
naast elkaar toe
1. Voorbeeld: Je bestudeert een wet vanuit, juridische
denkkaders, economisch bekeken en dan zet je de aspecten
naast elkaar
c. Welke gevolg heeft dit?
i. Een beperkte eigen “body of knowledge”: theorieën horen vooral in
steundisciplines thuis
3. bestuurskundig onderzoek heeft een toepassingsgericht karakter
a. Vaker dan andere disciplines gericht op het vinden van oplossingen voor
actuele problemen
b. Ook vaker normatief van aard: “hoe zou bepaald beleid moeten zijn” eerder
dan positief empirisch van aard (= beschrijvend, feitelijk, neutraal en objectief)
Les 1, deel 2: soort van case, oefening
➔ Zie aparte slides
3
