Inhoudstafel Arbeids en organisatiepsychologie
Begrippen die overal voorkomen:
- Predictieve validiteit:
in welke mate een criterium een test kan voorspellen
- Incrementele validiteit:
zal het unieke waarde toevoegen
//mate waarin een extra variabele of model nóg meer unieke verklaarde informatie toevoegt
bovenop wat al door een bestaand model wordt verklaard
- Face validiteit:
mensen in het werkveld beschouwen het als waardevol/ ze zien de relevantie ervan (& dus
positive applicant reactions)
mediatie: verklaart verband tussen 2 var
moderatie: het verband is afhankelijk van ..
H1: Inleiding en situering
Arbeid -kenmerken vh werk zelf en impact op wkn (taakvereling, veiligheid, werktijden)
Organisatie – menselijk gedrag in context cd org (motivatie, leiderschap,..)
• Natuurwetenschappelijke methode: op een gestructureerde, systemische
manier nr de realiteit kijken
Observatie – hypothese – toesting – aanvaarding/ verwerping
• Vb Milgram experiment
Eerste academische ontwikkelingen
* Wundt: fundamenteel psychologische processen (waarnemen, geheugen)
->methoden: experimenteel of introspectie (welke gedachten tijdens experiment)
* Munsterberg: toegepaste psychologie; eerste link psychologie en werk vb reactietijd
van trambestuurder
* cattell: persoonlijkheid pyschologie (individuele verschillen en impact)
* Scott: consumentenpsychologie
Evolutie v maatschappelijk beeld over mens in een arbeidssituatie
❖ Wkn volgt instructies, geen eigen mening
❖ Rationeel-economische mens
➔ Scientific management (Taylor)
, Arbeid bestuderen en zo efficient mogelijk maken
Mens is lui, mens is dom; Homo economicus: werken enkel indien voordeel
voor zichzelf
➔ Time and motion studies (efficientie verhogen door vermoeidheid reduceren
via bewegingen)
❖ Sociale mens
➔ Hawthorne studies
Mens is ook een sociaal wezen, niet enkel rationeel !
Gedrag van mensen verandert indien ze beseffen dat ze bestudeerd of
geobserveerd w
❖ Complexe mens
• Tweefactorentheorie (Herzberg) wnnr tevreden over werk
Hygiene/ extrinsieke factoren (context vh werk)
<> motiavtoren/ intrinsieke factoren (jobinhoud)
Vb geld is niet enkel hygienefactor; is afh vd behoefte per persoon
-> mensen willen zich ontwikkelen; naar-ontplooiing-zoekende mens
* Job design school werk moet aantrekkelijk zijn
- job enlargement (zelfde niveau)
- job enrichment (hoger niveau)
Behoeftethoeriën om werkmotivatie te verklaren
• Behoeftepiramide van maslow mens heeft versch behoeftes
• ERG-theorie (existence, relatedness, growth) gelijktijdig, geen hierarchie
Modellen van jobprestatie
Focus op het proces, niet eindres
• Taakprestatie
• OCB (organisationeel burgerschap) zie p 50HB
5 dimensies: Altriusm, courtesy, consentieusheid, sportsmanship, civic virtue
• CWB (controductief gedrag) verspilling, te laat aankomen
!! je kan u zowel als OCB als CWB gelijktijdog gedragen
• Adaptive performance
• Competentiebenadering
,Competentie: combi van kennis, vaardigheden, capaciteiten en anderen kenm die aan
de basis liggen van goed presteren //observeerbaar, meetbaar
Het ultiem criterium van werken
• Prestatie
• Human-relations beweging: aandacht voor welzijn
(wkn, organsatie, maatschappelijk & klantenwelzijn)
H2 Evidencebased management
EBM= het integreren van evidentie om een inschatting te krijgen vd kan sdat een
maatregel zal leiden tot verhoopte resultaten // systematisch en kritisch gebruiken van
info om beslissingen te nemen
DEF: het nemen van beslissingen door het gewetensvol, expliciet en oordeelkundig
gebruik vd best beschikbare evidentie uit meerdere bronnen om de kans op een gunstige
uitkomst te vergroten
- Wetenschap evolueert constant
- Ecidentie niet alyijd makkelijk toegankelijk
Problemen:
- Geen beslissing nemen vanuioit mening/ ervaring vb IBM nadoen met deopen offices terwijl eig neg effecten heeft
- Neiging tot quick fix
EBM 6 fasen
1. Ask nog niet antwoorden
2. Acquire (4)
- Wetenschappelijke literatuur
- Professionals
- Organisatiedata
- stakeholders
3. Appraise
, Eerst op zoek nr Meta analyses en systematische reviews
Dan RTC randomized controlled trials
! let op voor commerciele belangen
4. Aggregate
Predictieve validiteit bepalen
5. Apply
Welke omstandigheden/ randvoorwaarden
Zal er incrementele validiteit zijn
6. Asses
Vb via RCT
Kritische bedenkingen EBM
• Management is een divergente wetenschap, EBM wekrt minder strak dan in
convergente wetenschap
• Eerder evidence-informed: evidence als input, interpretative en context blijven
nodig
• Academsche en methodologische kennis nodig
H3 Determinanten van gedrag
Gedrag: resultaat van complexe interactie van veel versch kenmerken/ combi van kenm
Principes over ind gedrag/ kenmerken:
- Stabiel over jaren heen
- Opbetrouwbare manier meetbaar
- Ind verschillen
- Belang v kenmerk verschilt per job
Determinanten individueel gedrag (7)
Begrippen die overal voorkomen:
- Predictieve validiteit:
in welke mate een criterium een test kan voorspellen
- Incrementele validiteit:
zal het unieke waarde toevoegen
//mate waarin een extra variabele of model nóg meer unieke verklaarde informatie toevoegt
bovenop wat al door een bestaand model wordt verklaard
- Face validiteit:
mensen in het werkveld beschouwen het als waardevol/ ze zien de relevantie ervan (& dus
positive applicant reactions)
mediatie: verklaart verband tussen 2 var
moderatie: het verband is afhankelijk van ..
H1: Inleiding en situering
Arbeid -kenmerken vh werk zelf en impact op wkn (taakvereling, veiligheid, werktijden)
Organisatie – menselijk gedrag in context cd org (motivatie, leiderschap,..)
• Natuurwetenschappelijke methode: op een gestructureerde, systemische
manier nr de realiteit kijken
Observatie – hypothese – toesting – aanvaarding/ verwerping
• Vb Milgram experiment
Eerste academische ontwikkelingen
* Wundt: fundamenteel psychologische processen (waarnemen, geheugen)
->methoden: experimenteel of introspectie (welke gedachten tijdens experiment)
* Munsterberg: toegepaste psychologie; eerste link psychologie en werk vb reactietijd
van trambestuurder
* cattell: persoonlijkheid pyschologie (individuele verschillen en impact)
* Scott: consumentenpsychologie
Evolutie v maatschappelijk beeld over mens in een arbeidssituatie
❖ Wkn volgt instructies, geen eigen mening
❖ Rationeel-economische mens
➔ Scientific management (Taylor)
, Arbeid bestuderen en zo efficient mogelijk maken
Mens is lui, mens is dom; Homo economicus: werken enkel indien voordeel
voor zichzelf
➔ Time and motion studies (efficientie verhogen door vermoeidheid reduceren
via bewegingen)
❖ Sociale mens
➔ Hawthorne studies
Mens is ook een sociaal wezen, niet enkel rationeel !
Gedrag van mensen verandert indien ze beseffen dat ze bestudeerd of
geobserveerd w
❖ Complexe mens
• Tweefactorentheorie (Herzberg) wnnr tevreden over werk
Hygiene/ extrinsieke factoren (context vh werk)
<> motiavtoren/ intrinsieke factoren (jobinhoud)
Vb geld is niet enkel hygienefactor; is afh vd behoefte per persoon
-> mensen willen zich ontwikkelen; naar-ontplooiing-zoekende mens
* Job design school werk moet aantrekkelijk zijn
- job enlargement (zelfde niveau)
- job enrichment (hoger niveau)
Behoeftethoeriën om werkmotivatie te verklaren
• Behoeftepiramide van maslow mens heeft versch behoeftes
• ERG-theorie (existence, relatedness, growth) gelijktijdig, geen hierarchie
Modellen van jobprestatie
Focus op het proces, niet eindres
• Taakprestatie
• OCB (organisationeel burgerschap) zie p 50HB
5 dimensies: Altriusm, courtesy, consentieusheid, sportsmanship, civic virtue
• CWB (controductief gedrag) verspilling, te laat aankomen
!! je kan u zowel als OCB als CWB gelijktijdog gedragen
• Adaptive performance
• Competentiebenadering
,Competentie: combi van kennis, vaardigheden, capaciteiten en anderen kenm die aan
de basis liggen van goed presteren //observeerbaar, meetbaar
Het ultiem criterium van werken
• Prestatie
• Human-relations beweging: aandacht voor welzijn
(wkn, organsatie, maatschappelijk & klantenwelzijn)
H2 Evidencebased management
EBM= het integreren van evidentie om een inschatting te krijgen vd kan sdat een
maatregel zal leiden tot verhoopte resultaten // systematisch en kritisch gebruiken van
info om beslissingen te nemen
DEF: het nemen van beslissingen door het gewetensvol, expliciet en oordeelkundig
gebruik vd best beschikbare evidentie uit meerdere bronnen om de kans op een gunstige
uitkomst te vergroten
- Wetenschap evolueert constant
- Ecidentie niet alyijd makkelijk toegankelijk
Problemen:
- Geen beslissing nemen vanuioit mening/ ervaring vb IBM nadoen met deopen offices terwijl eig neg effecten heeft
- Neiging tot quick fix
EBM 6 fasen
1. Ask nog niet antwoorden
2. Acquire (4)
- Wetenschappelijke literatuur
- Professionals
- Organisatiedata
- stakeholders
3. Appraise
, Eerst op zoek nr Meta analyses en systematische reviews
Dan RTC randomized controlled trials
! let op voor commerciele belangen
4. Aggregate
Predictieve validiteit bepalen
5. Apply
Welke omstandigheden/ randvoorwaarden
Zal er incrementele validiteit zijn
6. Asses
Vb via RCT
Kritische bedenkingen EBM
• Management is een divergente wetenschap, EBM wekrt minder strak dan in
convergente wetenschap
• Eerder evidence-informed: evidence als input, interpretative en context blijven
nodig
• Academsche en methodologische kennis nodig
H3 Determinanten van gedrag
Gedrag: resultaat van complexe interactie van veel versch kenmerken/ combi van kenm
Principes over ind gedrag/ kenmerken:
- Stabiel over jaren heen
- Opbetrouwbare manier meetbaar
- Ind verschillen
- Belang v kenmerk verschilt per job
Determinanten individueel gedrag (7)
