VERLICHTING EN ELEKTRICITEIT
PLANNINGPROCES: 5 VERSCHILLENDE FASES
=> geeft een overzicht van het verloop van de afzonderlijke werkstappen in het lichtontwerp
PROJECTANALYSE
BASIS VAN IEDERE LICHTONTWERP IS EEN ANALYSE VAN HET PROJECT
- De taken die door de verlichting moeten worden vervuld
- De voorwaarden
- De bijzonderheden
NORMEN VOOR KWANTITATIEF ONTWERP
- De verlichtingssterkte Mate van verblindingsbeperking/ anti-verblinding
- De lichtkleur
- De kleurweergave
NORMEN VOOR KWALITATIEF ONTWERP
- Zoveel mogelijk informatie over de te verlichten omgeving verkrijgen
- Hoe zal het licht worden gebruikt
- Wie zal het gebruiken
- De architectuur dat verlicht zal worden
CRITERIA VAN DE KIJKTAAK:
- Maat en contrast van de te omvatten details
- Zijn de kleur en oppervlaktestructuur van belang?
- Moet er rekening gehouden worden met beweging of ruimtelijke indeling?
- Kunnen er storende/ verblindende reflecties worden verwacht?
- Voornaamste kijkrichting kan het thema worden.
LICHTCONCEPT:
- Voeren de eigenschappen op die een verlichting moet bezitten
- Geven nog geen exacte keuze over de lampen en armaturen weer
- Afgestemd op andere installaties zoals verwarming
- Voldoen aan normvereisten en rekening houden met budget en bedrijfskosten
- Hoeveelheid licht en mate van differentiatie in vers. ruimtes en op vers. Tijdstippen
ONTWERP:
- Beslissingen over de gebruikte armaturen, opstellingen en installatie maken
- Betrouwbare berekening van verlichtingssterkte en kosten mogelijk
- Keuze lichtkleur in deze fase of volgende fase
- Cyclisch proces waarbij gegeven vereisten met ontwikkelde oplossingen worden vergeleken.
MONTAGE/ INSTALLATIE:
- Additieve montage → aanbrengen op spanningsrail of draagstructuur
- Muur/ vloer/ plafond/... Opbouw/ inbouw
- Installatiewijzen zijn terug te vinden in instructies van fabrikant (technische fiche)
ONDERHOUD
- Bij LED verlichting is het onderhoud beperkt tot reiniging van armaturen aan buitenkant
- Als de afdekking/ lenzen vuil zijn daalt het bedrijfsrendement v/d armatuur → de gewenste lichtsterkte
en lichteffecten worden niet meer bereikt
- Indien nodig nieuwe armaturen plaatsen (let op branduren)
1
VANDENBERGHE CARO
,VERLICHTING EN ELEKTRICITEIT
ARMATURENSELECTIE
- De juiste lichttechniek voor armaturen bepalen, met de juiste selectie van LED-
armatuur worden de lichtkleur, lichtstroom en elektrische aansluitingsvermogen
vastgelegd
LICHTVERDELING
ALGEMEEN – GEFIFFERENTIEERD
- Gelijkvormige algemene verlichting
o Vormt gebruikelijk lichtconcept
o Breedstralende armaturen; downlights en lihctstructuren of indirecte
verlichting
- Gedifferentieerde of geisoleerde lichtccenten
o Rengschikking van verschillende verlichte objecten (strooilicht)
o Armaturen met gericht, smal
gebundeld licht
o Bv: verplaatsbare schijnwerpers
`
DIRECT – INDIRECT
DIRECTE VERLICHTING:
- kan zowel diffuus als gericht
- Resultaat = algemene of accentuerende verlichting
- Mogelijk om verschillende lichtbundel breedtes en/of lichtsterktes toe te passen
INDIRECTE VERLICHTING:
- Resultaat diffuse algemene verlichting
- Gelijkmatig, zacht licht
- Zorgt voor het lichter maken van een ruimte met open indruk
- Directe verblinding of verblinding door rreflectie worden vermeden
- ruimte komt vaak monotoon en vlak over
BREED – SMALL
- Keuze voor brede of smalle lichtbundels is verbonden met het concept
BREED:
- Flood (brede lichtbundel)
- bij downlights doet de cut-off ook een aanspraak over de breedte van de
lichtbundel o Een bredere lichtbundel genereert een hoger aandeel aan verticale
verlichtingssterkte
SMALL/ NAUW:
- Spots) armaturen met een stralingshoek
onder 20°
2
VANDENBERGHE CARO
, VERLICHTING EN ELEKTRICITEIT
SYMMETRISCH – ASYMMETRISCH
SYMMETRISCH:
- Dient voor gelijkmatige verlichting
- Voor algemene verlichting van horizontale vlakken: downlights met brede
lichtbundels
- Voor accentverlichting: smalle lichtbundels
ASSYMETRISCH
- Armaturen zijn afgesteld op uniforme lichtverdeling voor zijdelingse/verticale
vlakken => wallwashers op
platfondwashlights
HORIZONTAAL – VERTICAAL
HORIZONTAAL
- Functioneel, gebruiksgeorienteerd licht
- Bv: voor werkplekverlichting met gelijkmatige verlichting en
horizontale kijktaken
VERTICAAL
- Bij verlichting van verticale kijktaken
- Bv: schappen, wandborden, schilderijen
LICHTKLEUR
- Hangt af van de lichtbron
- Bereik van witte lichtkleuren
o Warm wit (2700 – 3000k)
o Neutraalwit (4000-4200k)
- Andere witte of volle lihctklueren kunnen via armaturen met RGB of Varychrome
RGBW- techniek worden bereikt
- Varychrome bevat RGB of warmwitte LED
3
VANDENBERGHE CARO
PLANNINGPROCES: 5 VERSCHILLENDE FASES
=> geeft een overzicht van het verloop van de afzonderlijke werkstappen in het lichtontwerp
PROJECTANALYSE
BASIS VAN IEDERE LICHTONTWERP IS EEN ANALYSE VAN HET PROJECT
- De taken die door de verlichting moeten worden vervuld
- De voorwaarden
- De bijzonderheden
NORMEN VOOR KWANTITATIEF ONTWERP
- De verlichtingssterkte Mate van verblindingsbeperking/ anti-verblinding
- De lichtkleur
- De kleurweergave
NORMEN VOOR KWALITATIEF ONTWERP
- Zoveel mogelijk informatie over de te verlichten omgeving verkrijgen
- Hoe zal het licht worden gebruikt
- Wie zal het gebruiken
- De architectuur dat verlicht zal worden
CRITERIA VAN DE KIJKTAAK:
- Maat en contrast van de te omvatten details
- Zijn de kleur en oppervlaktestructuur van belang?
- Moet er rekening gehouden worden met beweging of ruimtelijke indeling?
- Kunnen er storende/ verblindende reflecties worden verwacht?
- Voornaamste kijkrichting kan het thema worden.
LICHTCONCEPT:
- Voeren de eigenschappen op die een verlichting moet bezitten
- Geven nog geen exacte keuze over de lampen en armaturen weer
- Afgestemd op andere installaties zoals verwarming
- Voldoen aan normvereisten en rekening houden met budget en bedrijfskosten
- Hoeveelheid licht en mate van differentiatie in vers. ruimtes en op vers. Tijdstippen
ONTWERP:
- Beslissingen over de gebruikte armaturen, opstellingen en installatie maken
- Betrouwbare berekening van verlichtingssterkte en kosten mogelijk
- Keuze lichtkleur in deze fase of volgende fase
- Cyclisch proces waarbij gegeven vereisten met ontwikkelde oplossingen worden vergeleken.
MONTAGE/ INSTALLATIE:
- Additieve montage → aanbrengen op spanningsrail of draagstructuur
- Muur/ vloer/ plafond/... Opbouw/ inbouw
- Installatiewijzen zijn terug te vinden in instructies van fabrikant (technische fiche)
ONDERHOUD
- Bij LED verlichting is het onderhoud beperkt tot reiniging van armaturen aan buitenkant
- Als de afdekking/ lenzen vuil zijn daalt het bedrijfsrendement v/d armatuur → de gewenste lichtsterkte
en lichteffecten worden niet meer bereikt
- Indien nodig nieuwe armaturen plaatsen (let op branduren)
1
VANDENBERGHE CARO
,VERLICHTING EN ELEKTRICITEIT
ARMATURENSELECTIE
- De juiste lichttechniek voor armaturen bepalen, met de juiste selectie van LED-
armatuur worden de lichtkleur, lichtstroom en elektrische aansluitingsvermogen
vastgelegd
LICHTVERDELING
ALGEMEEN – GEFIFFERENTIEERD
- Gelijkvormige algemene verlichting
o Vormt gebruikelijk lichtconcept
o Breedstralende armaturen; downlights en lihctstructuren of indirecte
verlichting
- Gedifferentieerde of geisoleerde lichtccenten
o Rengschikking van verschillende verlichte objecten (strooilicht)
o Armaturen met gericht, smal
gebundeld licht
o Bv: verplaatsbare schijnwerpers
`
DIRECT – INDIRECT
DIRECTE VERLICHTING:
- kan zowel diffuus als gericht
- Resultaat = algemene of accentuerende verlichting
- Mogelijk om verschillende lichtbundel breedtes en/of lichtsterktes toe te passen
INDIRECTE VERLICHTING:
- Resultaat diffuse algemene verlichting
- Gelijkmatig, zacht licht
- Zorgt voor het lichter maken van een ruimte met open indruk
- Directe verblinding of verblinding door rreflectie worden vermeden
- ruimte komt vaak monotoon en vlak over
BREED – SMALL
- Keuze voor brede of smalle lichtbundels is verbonden met het concept
BREED:
- Flood (brede lichtbundel)
- bij downlights doet de cut-off ook een aanspraak over de breedte van de
lichtbundel o Een bredere lichtbundel genereert een hoger aandeel aan verticale
verlichtingssterkte
SMALL/ NAUW:
- Spots) armaturen met een stralingshoek
onder 20°
2
VANDENBERGHE CARO
, VERLICHTING EN ELEKTRICITEIT
SYMMETRISCH – ASYMMETRISCH
SYMMETRISCH:
- Dient voor gelijkmatige verlichting
- Voor algemene verlichting van horizontale vlakken: downlights met brede
lichtbundels
- Voor accentverlichting: smalle lichtbundels
ASSYMETRISCH
- Armaturen zijn afgesteld op uniforme lichtverdeling voor zijdelingse/verticale
vlakken => wallwashers op
platfondwashlights
HORIZONTAAL – VERTICAAL
HORIZONTAAL
- Functioneel, gebruiksgeorienteerd licht
- Bv: voor werkplekverlichting met gelijkmatige verlichting en
horizontale kijktaken
VERTICAAL
- Bij verlichting van verticale kijktaken
- Bv: schappen, wandborden, schilderijen
LICHTKLEUR
- Hangt af van de lichtbron
- Bereik van witte lichtkleuren
o Warm wit (2700 – 3000k)
o Neutraalwit (4000-4200k)
- Andere witte of volle lihctklueren kunnen via armaturen met RGB of Varychrome
RGBW- techniek worden bereikt
- Varychrome bevat RGB of warmwitte LED
3
VANDENBERGHE CARO
